Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θέλει να παρουσιάσει μέχρι το τέλος Ιουνίου μια νέα «ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας». Σε αυτήν περιλαμβάνεται και η επέκταση των αρχών πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με πληροφορίες της Handelsblatt, η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής υπηρεσίας πληροφοριών βρίσκεται υπό εξέταση. Ο Πιοτρ Σεραφίν, επίτροπος της ΕΕ για τον προϋπολογισμό, την καταπολέμηση της απάτης και τη δημόσια διοίκηση, περιέγραψε τις αιτίες πίσω από τα συγκεκριμένα σχέδια αποδίδοντάς τα με τη σημερινή κατάσταση ασφάλειας.
«Λόγω του σημερινού πολύπλοκου γεωπολιτικού και γεωοικονομικού περιβάλλοντος, είναι σημαντικό για την Κομισιόν να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε απειλές για την ασφάλεια», δήλωσε ο Σεραφίν σε απάντηση σε ερώτηση του ευρωβουλευτή των Πρασίνων Φάμπιο ντε Μάσι, την οποία έχει στη διάθεσή της η γερμανική εφημερίδα.
Ο πολιτικός των Πρασίνων Κωνσταντίνος φον Νοτς επίσης υποστηρίζει στενότερη συνεργασία των ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφοριών. «Πρέπει να συντονίζονται, να διασυνδέονται και να ανταλλάσσουν πληροφορίες πολύ στενότερα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της επιτροπής ελέγχου των μυστικών υπηρεσιών της Bundestag στη Handelsblatt. «Μια κυρίως εθνική προοπτική, σε μεγάλο βαθμό δογματική απομόνωση και μια πολιτική κακοφωνία, δεν είναι πλέον κατάλληλες για την αντιμετώπιση των απειλών» σχολίασε ο ίδιος.
Ο φον Νοτς είναι υπέρ της δημιουργίας μιας κοινής μυστικής υπηρεσίας: «Ένας ευρωπαϊκός οργανισμός πληροφοριών, “Euro-Eyes”, όπου θα υπάρχει συνεργασία με βάση το κράτος δικαίου και την εμπιστοσύνη, θα μπορούσε να αυξήσει την ασφάλεια της Γερμανίας και της Ευρώπης», λέει. Ως αιτιολόγηση αναφέρει την «μεταβαλλόμενη γεωπολιτική κατάσταση». «Η πικρή αλήθεια είναι ότι ακόμη και οι μέχρι πρότινος πιο σημαντικοί και πιστοί σύμμαχοί μας, οι ΗΠΑ, γίνονται όλο και πιο αναξιόπιστες. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για τέτοιου είδους καταστάσεις», σημειώνει.
Επιπλέον, όπως είπε την περασμένη εβδομάδα σε διάσκεψη ασφαλείας στο Βερολίνο ο επικεφαλής της BND Μπρούνο Καλ, δεν αποκλείονται και οι «εκτεταμένες επιχειρήσεις». «Η Γερμανία αποτελεί τον εχθρό νούμερο ένα για τη Ρωσία», αναφέρει. Στο επίκεντρο επιθέσεων βρίσκονται η εφοδιαστική αλυσίδα και ο τομέας της άμυνας, καθώς και η τεχνολογία. Η Ρωσία είναι «μακράν ο σημαντικότερος αντίπαλος», αλλά σε καμία περίπτωση ο μόνος. Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών καταγράφουν, από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, αυξανόμενο αριθμό κυβερνοεπιθέσεων και εκστρατειών παραπληροφόρησης στην Ευρώπη.
Επιπλέον, οι εχθρικές υπηρεσίες πληροφοριών στρέφονται ολοένα και περισσότερο και κατά της ίδιας της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει επομένως πώς μπορούν να ενισχυθούν υφιστάμενες δομές, όπως οι εσωτερικές δομές των κρατών μελών, ώστε να ανταποκρίνονται «αποτελεσματικά σε μεταβαλλόμενες προκλήσεις», δήλωσε ο επίτροπος Σεραφίν.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται ανήκει, σύμφωνα με τον ίδιο, και η δημιουργία ενός φορέα για ανάλυση πληροφοριών: «Μια τέτοια πρωτοβουλία θα στόχευε στο να συμπληρώσει τις υπάρχουσες ικανότητες ανάλυσης της Επιτροπής σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών και να τις εμπλουτίσει με βάση σχετικές αρχές της συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Ο Φάμπιο ντε Μάσι είχε ήδη ζητήσει από την Κομισιόν να εξετάσει πιθανά βήματα προς μια αυτόνομη υπηρεσία πληροφοριών της ΕΕ και την παρέπεμψε σε μια έκθεση του 2024. Ο τότε ειδικός εντεταλμένος της ΕΕ Σάουλι Νιινίστο είχε υποβάλει προτάσεις για το πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί η ασφάλεια της ΕΕ. Σε αυτές πρότεινε επίσης να οργανωθεί καλύτερα η συνεργασία των υπηρεσιών πληροφοριών στο μπλοκ, καθώς «τα εθνικά συμφέροντα συχνά εμποδίζουν τη συνεργασία».
Ωστόσο, μια αυτόνομη υπηρεσία πληροφοριών στην Ένωση δεν προβλέπεται. Πολλοί ασχολούνται μάλλον με το να ενισχυθούν υπάρχουσες δομές της ΕΕ, όπως το Intelligence Analysis Centre (EU INTCEN), καθώς και οι στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών στο πλαίσιο του επιτελείου της ΕΕ (EUMS). Και η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας εξετάζει τέτοιες ιδέες.
Ο πολιτικός των Πρασίνων φον Νοτς χαρακτήρισε την πρόταση της Επιτροπής «κατ’ αρχήν σωστό βήμα». «Χαίρομαι που η συζήτηση επιτέλους παίρνει μπρος σε επίπεδο ΕΕ», είπε. Ωστόσο, όλα είναι ακόμα στην αρχή: «Ουσιαστικές προτάσεις δεν μας έχουν γνωστοποιηθεί προς το παρόν». Κατά την άποψή του, πρόκειται επί του παρόντος κυρίως για μια «διαμάχη αρμοδιοτήτων» μεταξύ της φον ντερ Λάιεν και της Κάλας. Τέτοιες «λογικές υπουργείων» επιβραδύνουν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, αναφέρει.
Πράγματι, η Επιτροπή άφησε αναπάντητο το ερώτημα αν η Κάγια Κάλας είναι σύμφωνη με τη διαδικασία. «Και η καθόλου απάντηση, είναι απάντηση», σχολιάζει επ’ αυτού ο ντε Μάσι. Στους κόλπους της Κομισιόν, πάντως, το σχέδιο θεωρείται «περιττό». Ανώτεροι αξιωματούχοι επικρίνουν «τη δημιουργία διπλών δομών» και κάνουν λόγο για «σπατάλη φορολογικών πόρων».
Ο ντε Μάσι κατηγορεί τη φον ντερ Λάιεν ότι θέλει να επεκτείνει τη σφαίρα εξουσίας της. Προσθέτει ότι σε επίπεδο ΕΕ δεν υπάρχουν δημοκρατικοί έλεγχοι, όπως αυτοί του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Η ΕΕ δεν χρειάζεται δικές της μυστικές υπηρεσίες», λέει και η πρόεδρος της επιτροπής άμυνας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Marie-Agnes Strack-Zimmermann. «Η ΕΕ όμως χρειάζεται επειγόντως στενότερη συνεργασία των υπηρεσιών πληροφοριών των κρατών μελών, για να αυξήσει τη δική της ασφάλεια», υπογραμμίζει.
