Στο φαινομενικά νωχελικό λιμάνι της Ελευσίνας, όπου σκουριασμένοι γερανοί και εγκαταλελειμμένα βιομηχανικά κτίρια μαρτυρούν ένα ένδοξο αλλά μακρινό παρελθόν, εκτυλίσσεται πλέον ένα νέο κεφάλαιο γεωπολιτικού ανταγωνισμού, αναφέρει το Bloomberg.
Τα Ναυπηγεία Ελευσίνας και η ευρύτερη λιμενική περιοχή έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να περιορίσει την επιρροή του Πεκίνου σε κρίσιμες ευρωπαϊκές υποδομές. Με τον Πειραιά υπό τον έλεγχο της Cosco, η Ουάσινγκτον αναζητά ένα εναλλακτικό σχέδιο, και η Ελευσίνα εμφανίζεται ως πιθανός κρίκος σε αυτή τη στρατηγική.
Ελευσίνα: Ένα λιμάνι με βαριά ιστορία και σύγχρονη γεωπολιτική φόρτιση
Η Ελευσίνα, άλλοτε ιερός τόπος της αρχαιότητας, έχει επισκιαστεί στη σύγχρονη εποχή από την επέκταση της Αθήνας και τη δεσπόζουσα θέση του λιμανιού του Πειραιά. Σήμερα, ωστόσο, η μικρή πόλη βρίσκεται απροσδόκητα στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής, καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να αναχαιτίσουν την κινεζική επιρροή στην Ελλάδα.
Ο Πειραιάς, ο μεγαλύτερος λιμένας της χώρας και ένας από τους σημαντικότερους της Μεσογείου, ανήκει κατά πλειοψηφία στην κινεζική Cosco, γεγονός που η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει με δυσφορία. Οι ΗΠΑ, οι οποίες τα τελευταία χρόνια διευρύνουν το αποτύπωμά τους στην Ελλάδα κυρίως μέσω της ενέργειας, επιδιώκουν να μετατρέψουν την Ελευσίνα σε κόμβο φορτίου που θα περιορίσει την κυριαρχία του Πειραιά.
Ο Πειραιάς της Cosco και η κινεζική αντίδραση
Η Κίνα απέκτησε τον έλεγχο του Πειραιά το 2016, εν μέσω της ελληνικής κρίσης χρέους, όταν αγόρασε το 67% του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς έναντι 368,5 εκατ. ευρώ. Η συμφωνία ολοκληρώθηκε πλήρως πέντε χρόνια αργότερα, αφού η Cosco εκπλήρωσε τις δεσμεύσεις της για επενδύσεις.
Έκτοτε, ο Πειραιάς εξελίχθηκε στο πέμπτο μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων στην Ευρώπη και σε ένα από τα μεγαλύτερα επιβατικά λιμάνια της ηπείρου. Τα συνολικά έσοδα υπερδιπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 231 εκατ. ευρώ το 2024, εξέλιξη που η κινεζική πλευρά προβάλλει ως απόδειξη της επιτυχίας της επένδυσης, αναφέρει το Bloomberg.
Το Πεκίνο αντέδρασε έντονα στις αμερικανικές αιχμές, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι επιτίθεται στις κινεζικές επενδύσεις και επιχειρεί να «εκμεταλλευτεί την Ελλάδα», υιοθετώντας, όπως ανέφερε, «νοοτροπία Ψυχρού Πολέμου».
Το λιμάνι της Ελευσίνας και αμερικανικό σχέδιο αντιστάθμισης
Η ιδέα αναβάθμισης των Ναυπηγείων Ελευσίνας και της λιμενικής υποδομής δεν είναι καινούργια. Το 2023, η U.S. Development Finance Corporation χορήγησε δάνειο ύψους 125 εκατ. δολαρίων σε εταιρεία που έχει αναλάβει την αποκατάσταση των ναυπηγείων, στο πλαίσιο έργων που εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα στο εξωτερικό.
Η προσπάθεια απέκτησε νέα δυναμική μετά την άφιξη της νέας πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, τον Νοέμβριο. Η ίδια χαρακτήρισε «ατυχές» το γεγονός ότι ο Πειραιάς κατέληξε στην Cosco, σημειώνοντας ότι τότε δεν είχε εμφανιστεί εναλλακτικός Ευρωπαίος ή Αμερικανός επενδυτής.
Σε συνέντευξή της, η Γκίλφοϊλ μίλησε για έντονο αμερικανικό ενδιαφέρον σε επίπεδο υποδομών, με στόχο τη δημιουργία ενός αντίβαρου απέναντι στην κινεζική επιρροή στον Πειραιά.
Τεχνικές και θεσμικές προκλήσεις
Σήμερα, το λιμάνι της Ελευσίνας εξυπηρετεί κυρίως χύδην φορτία και όχι εμπορευματοκιβώτια. Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η μεταφορά του σε παρακείμενη περιοχή, με σύνδεση στο σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο, ώστε να μετατραπεί σε τερματικό σταθμό γενικού και χύδην φορτίου. Ο υφιστάμενος λιμένας θα μπορούσε να μετατραπεί σε μαρίνα για σκάφη αναψυχής.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Φίλη, διευθυντή του Ινστιτούτου Παγκόσμιων Υποθέσεων στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος, ακόμη και μετά από μια τέτοια αναβάθμιση, θα είναι δύσκολο για την Ελευσίνα να ανταγωνιστεί τον Πειραιά. Το έργο, όπως σημειώνει, είναι τεχνικά και νομικά σύνθετο και απαιτεί χρόνο.
Από τα Ελευσίνια Μυστήρια στη σύγχρονη αναγέννηση
Η Ελευσίνα έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να προσελκύσει την παγκόσμια προσοχή. Στην αρχαιότητα, τα Ελευσίνια Μυστήρια υπόσχονταν πνευματική φώτιση και καλύτερη μεταθανάτια ζωή. Πιο πρόσφατα, η πόλη ανακηρύχθηκε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2023, με το περιοδικό Monocle να τη χαρακτηρίζει πρότυπο για άλλες «μεταβιομηχανικές εστίες», σημειώνει το Bloomberg.
Η λεπτή ισορροπία της Αθήνας
Η Ελλάδα προσπαθεί να κινηθεί προσεκτικά. Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι οι συμφωνίες του παρελθόντος πρέπει να γίνονται σεβαστές, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να προσελκύσει αμερικανικά κεφάλαια σε άλλες υποδομές. Παράλληλα, έργα όπως το λιμάνι του Λαυρίου και ο διαγωνισμός για την Αλεξανδρούπολη εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική αναβάθμισης.
Την ίδια στιγμή, οι τοπικές κοινωνίες εκφράζουν ανησυχίες για την κυκλοφοριακή συμφόρηση και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Όπως λέει χαρακτηριστικά ένας κάτοικος της περιοχής, «αυτό που έχουμε είναι ήδη αρκετό».
