Η Μαύρη Θάλασσα μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε πεδίο άμεσης απειλής για την εμπορική ναυτιλία, καθώς οι επιθέσεις με drones σε εμπορικά πλοία κοντά στις ουκρανικές ακτές λαμβάνουν πλέον χαρακτήρα συστηματικής τακτικής και όχι «παράπλευρης απώλειας», όπως αναφέρει δημοσίευμα του Tradewinds.
Τα τελευταία περιστατικά της 12ης Ιανουαρίου επιβεβαιώνουν μια ανησυχητική κλιμάκωση, με δύο ακόμη πλοία να πλήττονται από ρωσικά drones, μόλις τρεις ημέρες μετά από παρόμοιες επιθέσεις σε άλλα δύο σκάφη στην ίδια θαλάσσια περιοχή.
Σύμφωνα με πληροφορίες από ουκρανικές αρχές και διεθνή ναυτιλιακά μέσα, τα χτυπήματα αυτά εντάσσονται σε μια νέα φάση αντιποίνων, καθώς η Ρωσία επιχειρεί να απαντήσει σε πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις με θαλάσσια drones εναντίον δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν ρωσικό φορτίο.
Νέα πλήγματα στις 12 Ιανουαρίου
Στις 12 Ιανουαρίου, ο ουκρανικός στόλος έδωσε στη δημοσιότητα εικόνες από το φορτηγό πλοίο Ata Voyager (9.600 dwt, ναυπήγησης 2009), τουρκικής διαχείρισης και με σημαία Παναμά, το οποίο επλήγη από drone ενώ περίμενε να εισέλθει στο λιμάνι του Τσορνομόρσκ για να φορτώσει φυτικά έλαια. Αν και δεν ξέσπασε πυρκαγιά, ένα μέλος του πληρώματος τραυματίστηκε σοβαρά και διακομίστηκε εσπευσμένα σε νοσοκομείο.
Το δεύτερο πλοίο που χτυπήθηκε την ίδια ημέρα ήταν το φορτηγό Blue Bead (29.500 dwt, ναυπήγησης 1998), με σημαία Σαν Μαρίνο. Το πλοίο αποχωρούσε από το αγκυροβόλιο του Τσορνομόρσκ φορτωμένο με σιτηρά, όταν επλήγη από drone. Προκλήθηκε φωτιά, η οποία όμως κατασβέστηκε γρήγορα, χωρίς τραυματισμούς, και το πλοίο συνέχισε το ταξίδι του.
Η ουκρανική πλευρά ανέφερε ότι η Ρωσία χρησιμοποίησε συνολικά οκτώ drones στις επιθέσεις της Δευτέρας. Έξι καταρρίφθηκαν, αλλά δύο κατάφεραν να πλήξουν τους στόχους τους.
Προηγούμενα χτυπήματα
Τα νέα περιστατικά έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά επιθέσεων που σημειώθηκαν στις 9 Ιανουαρίου. Τότε, drone έπληξε το φορτηγό Ladonna (22.100 dwt, ναυπήγησης 1995) στο λιμάνι της Οδησσού, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ένας Σύρος ναυτικός. Την ίδια ημέρα, επλήγη και το φορτηγό Wael K (8.100 dwt, ναυπήγησης 1994) ανοιχτά του Τσορνομόρσκ, επίσης υπό τουρκική διαχείριση, με έναν ακόμη ναυτικό να τραυματίζεται.
Η Ουκρανική Αρχή Θαλάσσιων Λιμένων έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες από τις ζημιές στο Wael K, επιβεβαιώνοντας ότι οι επιθέσεις δεν είναι πλέον τυχαίες, αλλά στοχευμένες.
Τουρκικά συμφέροντα στο επίκεντρο
Σύμφωνα με το Tradewinds, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των πλοίων που έχουν πληγεί ελέγχεται ή διαχειρίζεται από τουρκικές εταιρείες. Η Τουρκία διαχρονικά διαχειρίζεται μεγάλο μέρος της μικρών αποστάσεων θαλάσσιας μεταφοράς της Ουκρανίας και, όπως φαίνεται, τα πλοία της έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της πρόσφατης ρωσικής εκστρατείας με drones.
Εκτός από τα Ladonna και Wael K, στις 12 Δεκεμβρίου δύο ακόμη τουρκικά ελεγχόμενα πλοία, το επιβατηγό-οχηματαγωγό Cenk T (ναυπήγησης 1978) και το χημικό δεξαμενόπλοιο Viva (ναυπήγησης 1999), τυλίχθηκαν στις φλόγες σε ρωσικές επιθέσεις στην Οδησσό.
Από «παράπλευρες απώλειες» σε στοχευμένες επιθέσεις
Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου, οι περισσότερες ζημιές σε εμπορικά πλοία θεωρούνταν αποτέλεσμα «παράπλευρων απωλειών» από ευρύτερες επιθέσεις σε λιμενικές υποδομές. Πάνω από 60 πλοία έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν βυθιστεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια λόγω των εχθροπραξιών, κυρίως από πυραύλους και drones που στόχευαν λιμάνια.
Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε όταν η Ουκρανία άρχισε να χρησιμοποιεί θαλάσσια drones για να πλήξει δεξαμενόπλοια που μετέφεραν ρωσικό φορτίο στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο. Πολλά από αυτά τα δεξαμενόπλοια, ενώ έπλεαν χωρίς φορτίο (ballast), υπέστησαν ζημιές και κατευθύνθηκαν στην Τουρκία για επισκευές – δύο από αυτά μάλιστα προσάραξαν στη συνέχεια.
Η Ρωσία φαίνεται πλέον να απαντά με στοχευμένες επιθέσεις σε πλοία που εξυπηρετούν το ουκρανικό εμπόριο, σε μια λογική «οφθαλμός αντί οφθαλμού» στη θάλασσα.
Ανθρώπινο κόστος και φόβος στα πληρώματα
Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τουλάχιστον 10 ναυτικοί έχουν χάσει τη ζωή τους στη Μαύρη Θάλασσα, είτε από νάρκες είτε από επιθέσεις με drones και πυραύλους. Οι πρόσφατοι θάνατοι και τραυματισμοί επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας των πληρωμάτων, τα οποία καλούνται να εργαστούν σε συνθήκες πολεμικού κινδύνου.
Οι ναυτικοί βιώνουν πλέον μια καθημερινότητα με συνεχή φόβο, ειδικά σε περιοχές κοντά σε ουκρανικά λιμάνια όπως η Οδησσός και το Τσορνομόρσκ. Πολλοί πλοιοκτήτες δυσκολεύονται να βρουν πληρώματα πρόθυμα να ταξιδέψουν στη συγκεκριμένη περιοχή, εκτός αν προσφερθούν υψηλότερες αμοιβές και πρόσθετα επιδόματα κινδύνου.
Ασφάλιστρα και εμπόριο στη Μαύρη Θάλασσα
Η νέα έξαρση της βίας έχει οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου για τη Μαύρη Θάλασσα. Οι ασφαλιστικές εταιρείες αναπροσαρμόζουν συνεχώς τα ασφάλιστρα, γεγονός που αυξάνει το κόστος μεταφοράς σιτηρών, φυτικών ελαίων και άλλων βασικών προϊόντων από την Ουκρανία.
Παρά ταύτα, το θαλάσσιο εμπόριο δεν έχει διακοπεί. Οι εξαγωγές συνεχίζονται, έστω και με αυξημένο κόστος και μεγαλύτερα ρίσκα. Για την Ουκρανία, η διατήρηση των θαλάσσιων διαδρομών είναι ζωτικής σημασίας, καθώς τα λιμάνια της αποτελούν βασική δίοδο για τη διοχέτευση αγροτικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.
Η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα δείχνει ότι η ναυτιλία έχει πλέον μπει βαθιά στη λογική του πολέμου χαμηλής έντασης με drones. Οι στοχευμένες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, ακόμη και αν δεν προκαλούν πάντα μεγάλες υλικές ζημιές, έχουν ισχυρό ψυχολογικό και οικονομικό αντίκτυπο.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν αυτή η τακτική θα κλιμακωθεί περαιτέρω ή αν θα υπάρξουν διεθνείς παρεμβάσεις για την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας. Για την ώρα, οι ναυτικοί, οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστές προετοιμάζονται για μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας, όπου κάθε ταξίδι στη Μαύρη Θάλασσα θα συνοδεύεται από τον ίδιο βασικό κίνδυνο, ότι ένα drone μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη εμπορική αποστολή σε πολεμικό επεισόδιο.
