Με πρωτοφανή οικονομική ισχύ, οι μεγάλες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων εισέρχονται σε μια νέα φάση μαζικών επενδύσεων στον κλάδο της ναυτιλίας κοντέινερ, την ώρα που οι αναλυτές προειδοποιούν για επανάληψη των γνωστών κύκλων «άνθησης και κατάρρευσης» που ταλαιπώρησαν τον τομέα επί δεκαετίες.
Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση 2026 Container Shipping Outlook της συμβουλευτικής εταιρείας AlixPartners, οι 12 μεγαλύτερες εισηγμένες ναυτιλιακές γραμμές διέθεσαν το 2025 περίπου 28 δισ. δολάρια σε κεφαλαιουχικές δαπάνες (capex) — ένα από τα υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων στην ιστορία της βιομηχανίας.
Παρά το επενδυτικό «ράλι», τα ταμειακά διαθέσιμα του κλάδου παραμένουν ισχυρά, αγγίζοντας συνολικά τα 71 δισ. δολάρια, επίπεδο τριπλάσιο σε σχέση με τον μέσο όρο της δεκαετίας πριν από την πανδημία. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με την έκθεση, μια «διαρθρωτική μεταμόρφωση» του κλάδου, καθώς πλέον διακινούνται σημαντικά μεγαλύτερα κεφάλαια από ό,τι στο παρελθόν.
Υψηλά κέρδη αλλά αυξανόμενη αβεβαιότητα
Το 2025 οι μεγάλες container lines κατέγραψαν συνολικά λειτουργικά κέρδη (EBIT) ύψους 35 δισ. δολαρίων, μειωμένα σε σχέση με τα 43,3 δισ. του προηγούμενου έτους. Παρότι η κερδοφορία παραμένει σε επίπεδα που υπερβαίνουν κατά πολύ τα προ πανδημίας δεδομένα, οι τάσεις του δεύτερου εξαμήνου δημιουργούν ανησυχίες για το 2026.
Ενδεικτικό της μεταβλητότητας είναι ότι εταιρείες όπως η Ocean Network Express ανακοίνωσαν πρόσφατα τριμηνιαίες λειτουργικές ζημίες, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν σύγχρονο και ιδιαίτερα αποδοτικό στόλο.
Η σκιά της υπερπροσφοράς
Το βασικό πρόβλημα που διαφαίνεται στον ορίζοντα είναι η αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Το 2025 οι όγκοι μεταφοράς containers αυξήθηκαν κατά 2% έως 6% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, η αύξηση της χωρητικότητας του παγκόσμιου στόλου ξεπέρασε την αύξηση της ζήτησης.
Η έκθεση επισημαίνει ότι μεταξύ 2026 και 2029 αναμένονται παραδόσεις νεότευκτων πλοίων συνολικής χωρητικότητας περίπου 11,5 εκατ. teu, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 35% του σημερινού ενεργού στόλου. Αν και οι παραδόσεις θα επιβραδυνθούν προσωρινά το 2026, προβλέπεται νέα επιτάχυνση τα επόμενα δύο έτη.
«Υπό κανονικές συνθήκες, αυτή η πρόσθετη χωρητικότητα θα ασκήσει καθοδική πίεση στους ναύλους», σημειώνει η AlixPartners, κάνοντας λόγο για επιστροφή — έστω και σε ηπιότερη μορφή — στους χρόνιους κύκλους υπερπροσφοράς του παρελθόντος.
Ισχυροί ισολογισμοί με στόχο την πειθαρχία
Σε αντίθεση με προηγούμενες περιόδους κρίσης, οι εταιρείες εισέρχονται στον πιθανό κύκλο επιβράδυνσης με χαμηλότερη μόχλευση και σημαντικά ταμειακά «μαξιλάρια». Αυτό τους επιτρέπει, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, να απορροφήσουν μια ενδεχόμενη πτώση ναύλων.
Ωστόσο, οι αναλυτές τονίζουν ότι η πρόκληση δεν αφορά τόσο την εξέλιξη της παγκόσμιας ζήτησης, όσο την ικανότητα των ίδιων των εταιρειών να επιδείξουν κεφαλαιακή πειθαρχία.
Η διαχείριση της χωρητικότητας μέσω πρακτικών όπως το slow steaming και ο παροπλισμός πλοίων, καθώς και ο έλεγχος νέων επενδύσεων ή εξαγορών, θα αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες για τη διατήρηση των περιθωρίων κέρδους.
Το 2026 ως «έτος επανατοποθέτησης»
Η έκθεση εκτιμά ότι το 2026 θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως περίοδος στρατηγικής επανατοποθέτησης και όχι ως μόνιμη αλλαγή καθεστώτος. Το σημερινό «buyer’s market» — με αυξημένη διαπραγματευτική ισχύ των φορτωτών — ενδέχεται να είναι προσωρινό, αλλά η υπερπροσφορά θα μπορούσε να επιμηκύνει τον κύκλο χαμηλών αποδόσεων.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει ζήτηση στο παγκόσμιο εμπόριο, αλλά αν οι ίδιες οι εταιρείες θα αποφύγουν την υπερβολική επέκταση που στο παρελθόν οδήγησε σε έντονες διακυμάνσεις κερδοφορίας.
Με τα ταμεία γεμάτα και τα βιβλία παραγγελιών σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ο κλάδος των containers βρίσκεται ξανά σε κρίσιμο σταυροδρόμι — αυτή τη φορά όμως με πολύ ισχυρότερη χρηματοοικονομική βάση. Το αν θα αποφύγει τον επόμενο κύκλο «boom and bust» θα εξαρτηθεί λιγότερο από τις αγορές και περισσότερο από τις ίδιες τις στρατηγικές επιλογές των εταιρειών.
