Σε φάση τελικής ωρίμανσης εισέρχεται ο διαγωνισμός για την αξιοποίηση του λιμένα Ελευσίνας και ειδικότερα της υποπαραχώρησης του τμήματος της χερσαίας ζώνης, στην περιοχή της Βλύχας, με την αγορά να εκτιμά ότι η διαδικασία θα προκηρυχθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Πρόκειται για ένα project που έχει ήδη κινητοποιήσει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, πριν ακόμη ανοίξει επισήμως η διαδικασία, καθώς συνδέεται με τη δημιουργία ενός νέου εμπορευματικού και βιομηχανικού κόμβου στη Δυτική Αττική, με σημαντική γεωοικονομική αλλά και γεωπολιτική διάσταση.
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοινώθηκε χθες η σημαντική συμμαχία για τη διεκδίκηση του έργου, καθώς ο Όμιλος AKTOR και ο Όμιλος ONEX Shipyards & Technologies υπέγραψαν συμφωνία αποκλειστικής στρατηγικής συνεργασίας για την από κοινού συμμετοχή τους στον επικείμενο διαγωνισμό του Υπερταμείου.
Η συνεργασία των δύο πλευρών βασίζεται σε ένα μοντέλο σαφούς κατανομής ρόλων, αξιοποιώντας τη συμπληρωματική τεχνογνωσία που διαθέτουν. Ο Όμιλος AKTOR θα αναλάβει το σκέλος των κατασκευαστικών έργων και της ανάπτυξης των λιμενικών υποδομών, ενώ η ONEX θα έχει την ευθύνη της διαχείρισης και λειτουργίας των λιμενικών δραστηριοτήτων.
Ο ρόλος της AKTOR και η εμπειρία σε μεγάλα έργα υποδομών
Η συμμετοχή του Ομίλου AKTOR θεωρείται από την αγορά κρίσιμος παράγοντας για την υλοποίηση του project, καθώς πρόκειται για έναν όμιλο με σημαντική εμπειρία στην κατασκευή σύνθετων έργων υποδομών, λιμενικών έργων και μεγάλων τεχνικών εγκαταστάσεων.
Το χαρτοφυλάκιο του ομίλου περιλαμβάνει 16 μεγάλα έργα παραχώρησης και ΣΔΙΤ, γεγονός που του προσδίδει σημαντική τεχνογνωσία στη διαχείριση σύνθετων επενδυτικών projects. Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η εμπειρία αυτή αποτελεί σημαντική εγγύηση για την ορθή υλοποίηση των έργων που θα απαιτηθούν στο λιμάνι της Ελευσίνας, καθώς το project προϋποθέτει εκτεταμένες επενδύσεις σε λιμενικές, οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές.
Σε κάθε περίπτωση, κρίσιμο ρόλο για την τελική μορφή της επένδυσης θα παίξει το τεύχος της υποπαραχώρησης που βρίσκεται υπό επεξεργασία, καθώς εκεί θα καθοριστούν με ακρίβεια οι δραστηριότητες που θα παραχωρηθούν, οι υποχρεωτικές επενδύσεις, αλλά και το συνολικό μοντέλο ανάπτυξης της λιμενικής ζώνης.
Το σχέδιο της ONEX για integrated industrial hub
Η συμμετοχή της ONEX συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική που έχει παρουσιάσει ο πρόεδρος του ομίλου, Πάνος Ξενοκώστας, για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου βιομηχανικού οικοσυστήματος γύρω από τα Ναυπηγεία Ελευσίνας.
Το σχέδιο αφορά τη δημιουργία ενός integrated industrial hub, το οποίο δεν θα περιορίζεται μόνο στη ναυπήγηση ή επισκευή πλοίων, αλλά θα λειτουργεί ως πολυλειτουργικός κόμβος δραστηριοτήτων που συνδέονται με τη ναυτιλία, την ενέργεια, τις λιμενικές υπηρεσίες και τα logistics.
Η βασική ιδέα είναι τα ναυπηγεία να λειτουργούν ως κεντρικός πυρήνας μιας ευρύτερης αλυσίδας αξίας, γύρω από την οποία θα αναπτύσσονται υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης, ενεργειακές εφαρμογές, δραστηριότητες logistics, αλλά και συνεργασίες με ερευνητικά ιδρύματα για την ανάπτυξη τεχνολογιών που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας. Σε αυτό εντάσσονται υποδομές LNG, εγκαταστάσεις για offshore και nearshore ενεργειακά έργα, τεχνική υποστήριξη θαλάσσιων αιολικών πάρκων, για Βαλκάνια και Ανατολική Ευρώπη. Στο πλαίσιο της προηγούμενης εξυγίανσης, η DFC έχει ήδη χρηματοδοτήσει τα ναυπηγεία με περίπου 125–126 εκατ. δολάρια, δημιουργώντας το υπόβαθρο για το μεγαλύτερο λιμενικό project που σχεδιάζεται σήμερα.
Αμερικανικό ενδιαφέρον και γεωπολιτική διάσταση
Το λιμάνι της Ελευσίνας θεωρείται, εξάλλου, έργο ιδιαίτερης σημασίας και σε γεωπολιτικό επίπεδο, καθώς οι ΗΠΑ βλέπουν την Ελευσίνα ως κρίσιμο κόμβο, που ενισχύει την αρχιτεκτονική ενεργειακής και αμυντικής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον για τις ελληνικές λιμενικές υποδομές έχει καταστεί σαφές το τελευταίο διάστημα. Η νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, έχει ήδη αναφερθεί στη σημασία των λιμένων για την ενίσχυση των εμπορικών και ενεργειακών δικτύων στην περιοχή.
Στο παρασκήνιο βρίσκεται και ο ευρύτερος στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας για τον έλεγχο κρίσιμων λιμενικών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η παρουσία της COSCO στο λιμάνι του Πειραιά έχει ήδη δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα στον ελληνικό λιμενικό χάρτη, με αποτέλεσμα να αναζητούνται εναλλακτικοί κόμβοι, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πύλες για δυτικά εμπορικά συμφέροντα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελευσίνα εμφανίζεται ως πιθανό εναλλακτικό λιμάνι-πύλη, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά ή ανταγωνιστικά προς τον Πειραιά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη διακίνηση φορτίων προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Διασύνδεση με Θριάσιο και τον νέο εμπορευματικό άξονα
Καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό παίζει και η εγγύτητα της Ελευσίνας με το Θριάσιο Εμπορευματικό Κέντρο, το οποίο αναπτύσσεται από την κοινοπραξία Goldair – ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ και έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση και από την αμερικανική αναπτυξιακή τράπεζα DFC.
Η διασύνδεση του λιμένα με το Θριάσιο μέσω σιδηροδρομικών και οδικών υποδομών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός κάθετου εμπορευματικού διαδρόμου, που θα συνδέει τη Μεσόγειο με τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι η Onex σύστησε θυγατρική, την ONEX Rolling Stock & Integrated Systems (ONEX RSIS), καθώς δρομολογεί τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου κέντρου παραγωγής, συντήρησης και αναβάθμισης τροχαίου υλικού και σιδηροδρομικών συστημάτων στα Ναυπηγεία Ελευσίνας. Πρόκειται για μια επένδυση που, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα ξεπεράσει τα 20 εκατ. ευρώ και φιλοδοξεί να καλύψει ένα κρίσιμο κενό στον ελληνικό σιδηρόδρομο, τη δυνατότητα βαριάς συντήρησης, ανακαίνισης και υποστήριξης κύκλου ζωής του τροχαίου υλικού εντός της χώρας.
Η διαδικασία του διαγωνισμού
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι όροι της διαδικασίας του διαγωνισμού αναμένεται να προβλέπουν τη δυνατότητα του επενδυτή να αξιοποιήσει και τυχόν όμορες εκτάσεις που ήδη διαθέτει στην περιοχή, στοιχείο που εκτιμάται ότι ενισχύει σημαντικά το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Σε αυτό το πλαίσιο, εκ των πραγμάτων εμπλέκονται και τα Ναυπηγεία Ελευσίνας, τα οποία διαθέτουν όμορη έκταση περίπου 400 στρεμμάτων. Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα, με νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Ανάπτυξης, άνοιξε ο δρόμος για την αναβάθμιση των Ναυπηγείων Ελευσίνας και τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων τους και σε τομείς που συνδέονται με εμπορικές, μεταφορικές και λιμενικές δραστηριότητες, αξιοποιώντας και την έκταση αυτήν. Παράλληλα, στην ευρύτερη περιοχή διαθέτουν γη και άλλοι ιδιώτες, γεγονός που δημιουργεί επιπλέον δυνατότητες ανάπτυξης συμπληρωματικών υποδομών.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε πρόσφατα η διοίκηση του Υπερταμείου, στο οποίο υπάγεται ο Οργανισμός Λιμένος Ελευσίνας, στόχος είναι έως το τέλος του έτους να έχουν ολοκληρωθεί τα επιμέρους business plans που θα καθορίσουν την τελική μορφή της σύμβασης και το επενδυτικό μοντέλο αξιοποίησης της περιοχής.
Η διαδικασία του διαγωνισμού αναμένεται να εξελιχθεί σε δύο στάδια. Στην πρώτη φάση θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση ενδιαφέροντος, κατά την οποία τα επενδυτικά σχήματα θα κληθούν να υποβάλουν φακέλους συμμετοχής, τεκμηριώνοντας την οικονομική τους επάρκεια, την τεχνική εμπειρία και τη στρατηγική τους πρόταση για την ανάπτυξη της λιμενικής ζώνης.
Στη δεύτερη φάση θα ακολουθήσει η υποβολή δεσμευτικών προσφορών και η διαπραγμάτευση των όρων της υποπαραχώρησης, όπου θα καθοριστούν οι επενδυτικές δεσμεύσεις, οι υποδομές που θα αναπτυχθούν, καθώς και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης του έργου.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι πέρα από το σχήμα AKTOR – ONEX, αναμένεται να εκδηλωθεί ενδιαφέρον και από άλλα ισχυρά επενδυτικά σχήματα, γεγονός που προμηνύει έναν ανταγωνιστικό διαγωνισμό.
Το μοντέλο που προκρίνεται ακολουθεί το «περπατημένο» πλαίσιο υποπαραχωρήσεων που εφαρμόστηκε τα προηγούμενα χρόνια από το ΤΑΙΠΕΔ, όπως στην περίπτωση του λιμένα «Φίλιππος Β’» της Καβάλας. Εκεί δεν υπήρξε πώληση μετοχών του λιμένα, αλλά παραχώρηση για χρονικό διάστημα σαράντα ετών συγκεκριμένης δραστηριότητας του εμπορικού λιμένα, με τον επενδυτή να αναλαμβάνει το δικαίωμα χρήσης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης σταθμού πολλαπλών χρήσεων σε τμήμα της λιμενικής εγκατάστασης.
