Ίσως δεν υπάρχει πιο ξεκάθαρη ένδειξη ότι οι προοπτικές της ελληνικής ναυτιλιακής χρηματοδότησης βελτιώνονται από το γεγονός ότι οι ίδιοι οι Έλληνες εφοπλιστές αποκτούν συμμετοχές στις τράπεζες που χορηγούν τα δάνεια.
Τον Απρίλιο η οικογένεια Γκότση, που βρίσκεται πίσω από την ελληνική εταιρεία δεξαμενόπλοιων Eurotankers, συμμετείχε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ύψους 300 εκατ. ευρώ της CrediaBank, της ταχέως αναπτυσσόμενης ελληνικής τράπεζας που έχει θέσει τη ναυτιλιακή χρηματοδότηση στο επίκεντρο της αναπτυξιακής της στρατηγικής, αναφέρει αναλυτικό δημοσίευμα της Trade Winds. Δύο ακόμη εφοπλιστές, ο Δημήτρης Μπάκος και ο Γιάννης Καϋμενάκης της Altomare, έχουν δώσει ήδη πνοή στην τράπεζα, σημειώνεται.
Ο Αριστοτέλης Μυστακίδης, πρώην μεγιστάνας της Glencore με συμφέροντα στη ναυτιλία, επέλεξε πέρυσι την ABBank — μια μικρή ναυτιλιακή τράπεζα που υποστηρίζεται από την οικογένεια Τσάκου — ως σημείο εισόδου του στην ελληνική χρηματοπιστωτική αγορά.
Τέτοιες κινήσεις έχουν επιταχυνθεί αφότου ανέκαμψαν από την κρίση χρέους της χώρας οι ελληνικές τράπεζες, γράφει η Trade Winds.
Οι τέσσερις μεγάλες συστημικές τράπεζες —Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank και Eurobank— χρειάστηκε να εξυγιάνουν περίπου 80 δισ. ευρώ προβληματικών στοιχείων ενεργητικού κατά την τελευταία δεκαετία. Στη διαδικασία αυτή, επέστρεψαν δυναμικά στη ναυτιλιακή χρηματοδότηση — τομέα που ποτέ δεν είχαν εγκαταλείψει πλήρως, ακόμη και στις πιο δύσκολες περιόδους της κρίσης.
Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα της Petrofin Research για τη χρηματοδότηση της ελληνικής ναυτιλίας, τα δάνεια από ελληνικές τράπεζες προς Έλληνες πλοιοκτήτες σχεδόν τριπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας περίπου τα 24 δισ. δολάρια.
Παράλληλα, το μερίδιο των ελληνικών τραπεζών στη συνολική τραπεζική χρηματοδότηση προς Έλληνες πλοιοκτήτες αυξήθηκε από 15% το 2016 σε περίπου 40% πέρυσι.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Petrofin, οι τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες συγκαταλέγονται πλέον στους πέντε μεγαλύτερους χρηματοδότες της ελληνικής ναυτιλίας.
Τρεις από αυτές — η Εθνική, η Πειραιώς και η Eurobank — ξεπέρασαν πέρυσι ακόμη και την UBS, η οποία κυριαρχούσε στην αγορά για μια δεκαετία.
Η βελτιωμένη οικονομική τους κατάσταση είναι ο βασικός, αλλά όχι ο μοναδικός λόγος.
Πολλές δυτικές τράπεζες αποχώρησαν από τη ναυτιλιακή χρηματοδότηση — αποθαρρυμένες από κανονιστικές πιέσεις, από την επιθυμία ενίσχυσης προφίλ ESG ή απλώς επειδή θεωρούσαν τη ναυτιλία μη βασική δραστηριότητα — αφήνοντας χώρο που ήταν σε πλεονεκτική θέση να καλύψουν οι ελληνικές τράπεζες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι καμία ελληνική τράπεζα δεν έχει υπογράψει τις Poseidon Principles — την πρωτοβουλία που στοχεύει στην ευθυγράμμιση της ναυτιλιακής χρηματοδότησης με καθαρότερες τεχνολογίες πρόωσης.
Αυτό ταιριάζει με τους μεσαίου μεγέθους πλοιοκτήτες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής ναυτιλίας, πολλοί από τους οποίους αναζητούν χρηματοδότηση για μεταχειρισμένα πλοία ή πλοία συμβατικών καυσίμων, τα οποία αποφεύγουν όλο και περισσότερο οι ευρωπαϊκές τράπεζες. υπογραμμίζει η Trade Winds.
Ακόμη και μεγαλύτερες ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες, εισηγμένες στις ΗΠΑ και συνηθισμένες να συνεργάζονται με μεγάλους χρηματοδότες της Νέας Υόρκης, της Δυτικής Ευρώπης και της Ασίας, στρέφονται πλέον στην εγχώρια τραπεζική αγορά.
Η Okeanis Eco Tankers, που ελέγχεται από την οικογένεια Αλαφούζου, δήλωσε τον περασμένο Δεκέμβριο ότι επιθυμεί να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις ελληνικές τράπεζες, βασιζόμενη στις ήδη ισχυρές συνεργασίες της. Έξι μήνες αργότερα, προχώρησε στην αντικατάσταση χρηματοδότησης sale-and-leaseback για δύο πλοία της μέσω ελληνικών τραπεζών.
Ο οικονομικός διευθυντής της Okeanis Ηρακλής Σμπαρούνης δήλωσε: «Συνεχίζουμε να καλλιεργούμε τις σχέσεις που έχει οικοδομήσει η οικογένεια Αλαφούζου στην ελληνική τραπεζική αγορά — αγορά που πιστεύουμε ότι θα διαδραματίζει πάντοτε σημαντικό ρόλο στη δομή κεφαλαίου μας, καθώς γνωρίζει τη ναυτιλιακή αγορά και βασίζεται στη μακροχρόνια εμπιστοσύνη».
Οι ελληνικές τράπεζες, ωστόσο, δεν επαναπαύονται και ήδη κάνουν προσεκτικά βήματα προς νέες κατευθύνσεις.
Τον περυσινό Ιούνιο έγινε γνωστό ότι η Τράπεζα Πειραιώς συμμετείχε στη χρηματοδότηση του πρώτου νεότευκτου δεξαμενόπλοιου με αιολική υποβοήθηση, το οποίο εντάχθηκε στον στόλο της βρετανικής Union Maritime.
Στο παιχνίδι και το ελληνικό χρηματιστήριο
Αλλά οι τράπεζες δεν αποτελούν τη μοναδική εγχώρια πηγή χρηματοδότησης. Ορισμένοι μεγαλύτεροι παίκτες προσφεύγουν περιστασιακά στην αγορά ομολόγων της Αθήνας, αξιοποιώντας την εγχώρια φήμη τους.
Ο Βαγγέλης Μαρινάκης πρόσφατα πούλησε επταετή ομόλογα ύψους 250 εκατ. ευρώ στο Χρηματιστήριο Αθηνών για να αναχρηματοδοτήσει την πρώτη του έκδοση στην ίδια αγορά πριν από πέντε χρόνια.
Άλλοι Έλληνες εφοπλιστές που έχουν αντλήσει επιτυχώς κεφάλαια από αυτή την αγορά είναι ο Πόλυς Χατζηιωάννου της Safe Bulkers και ο κολοσσός μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Costamare, συμφερόντων της οικογένειας Κωνσταντακόπουλου.
Ακόμη και το Χρηματιστήριο Αθηνών ενδέχεται τελικά να εξελιχθεί σε εναλλακτική επιλογή, μιας και τις επόμενες μέρες η Safe Bulkers γίνεται η πρώτη εταιρεία της ποντοπόρου ναυτιλίας που εισέρχεται στην κύρια αγορά.
Πέρα από ορισμένες ακτοπλοϊκές εταιρείες, έως τώρα οι ελληνικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις είχαν παραμείνει μακριά από το εγχώριο χρηματιστήριο, προτιμώντας τη Νέα Υόρκη και το Όσλο, όπου οι κεφαλαιαγορές είναι πολύ βαθύτερες.
Παράλληλα, στα τέλη του 2025, οι αδελφοί Ρήγας και Παναγιώτης Τζώρτζης χρησιμοποίησαν την εισηγμένη εταιρεία θαλάσσιου τουρισμού Kiriacoulis Mediterranean Cruises Shipping ως όχημα για να επεκταθούν στην ποντοπόρο ναυτιλία.
Αφού μετέτρεψαν την εταιρεία στη νέα Y/Knot Invest, σκοπεύουν να επενδύσουν μεγάλο μέρος της αύξησης κεφαλαίου ύψους 22,8 εκατ. ευρώ, που ολοκληρώθηκε στις 24 Απριλίου, σε αγορές πλοίων. Αν το εγχείρημα πετύχει, ενδέχεται να ακολουθήσουν κι άλλοι.
Οι συνθήκες έχουν επίσης βελτιωθεί από τότε που η Euronext εξαγόρασε το Χρηματιστήριο Αθηνών, τον Νοέμβριο, προσφέροντας το κύρος ενός μεγάλου ευρωπαϊκού διαχειριστή χρηματιστηρίων.
Η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά θεωρούνταν επί μακρόν υπερβολικά ρηχή ώστε να την αντιμετωπίζουν σοβαρά οι Έλληνες πλοιοκτήτες — ίσως αυτό πλέον να αλλάζει.
