Παρά τις περιορισμένες διελεύσεις πλοίων που έχουν καταγραφεί τις τελευταίες εβδομάδες, τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να μην θεωρούνται ασφαλή για την ομαλή διεξαγωγή της διεθνούς ναυσιπλοΐας, τόνισε ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), Αρσένιο Ντομίνγκες.
Μιλώντας στη διεθνή ναυτιλιακή έκθεση Ποσειδώνια 2026 που πραγματοποιείται στην Αθήνα, ο επικεφαλής του οργανισμού ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε καταβολή «διοδίων» προς το Ιράν για τη διέλευση από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα θα συνιστούσε παραβίαση του διεθνούς ναυτικού δικαίου.
Ο Αρσένιο Ντομίνγκες υπογράμμισε ότι η εικόνα των τελευταίων ημερών δεν επιτρέπει να γίνει λόγος για επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας. «Πριν από την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονταν καθημερινά κατά μέσο όρο 130 έως 135 πλοία, μεταφέροντας περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και πετρελαίου».
«Το γεγονός ότι πραγματοποιούνται πέντε ή έξι διελεύσεις κατά διαστήματα δεν σημαίνει ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοικτά», δήλωσε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, η επιστροφή της εμπορικής ναυτιλίας σε φυσιολογικούς ρυθμούς προϋποθέτει σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, καθώς και βεβαιότητα ότι τα πλοία δεν θα αποτελέσουν στόχους στρατιωτικών ενεργειών.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξακολουθεί να προκαλεί και το ενδεχόμενο ύπαρξης ναρκών στη θαλάσσια περιοχή, καθώς υπάρχουν πληροφορίες ότι το Ιράν έχει αναπτύξει ναρκοπέδια τόσο σε παλαιότερες όσο και στη σημερινή σύγκρουση. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό σε ιρανικά λιμάνια, ενώ η Τεχεράνη εφαρμόζει δικούς της περιορισμούς στη διέλευση πλοίων από το στενό.
«Παράνομες οι χρεώσεις διέλευσης»
Ένα από τα ζητήματα που έχουν απασχολήσει έντονα τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα είναι οι αναφορές ότι ορισμένα πλοία κατέβαλαν χρηματικά ποσά στο Ιράν προκειμένου να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Ντομίνγκες δήλωσε ότι δεν διαθέτει επίσημη επιβεβαίωση για τέτοιες πρακτικές, ωστόσο ήταν κατηγορηματικός ως προς τη νομιμότητά τους. Όπως τόνισε, η επιβολή διοδίων σε διεθνή θαλάσσια περάσματα αντιβαίνει στις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς ναυτικού δικαίου, το οποίο κατοχυρώνει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω διεθνών στενών.
«Τα διόδια δεν αποτελούν μέτρο που μπορεί να γίνει αποδεκτό στο πλαίσιο του διεθνούς ναυτικού δικαίου», ανέφερε, καλώντας τόσο τα κράτη όσο και τις ναυτιλιακές εταιρείες να μην στηρίξουν παρόμοιες πρακτικές.
Οι δηλώσεις του έρχονται μετά από δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι το Κατάρ θα μπορούσε να αποδεχθεί προσωρινά ένα σύστημα χρεώσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η ροή των εξαγωγών LNG. Ο επικεφαλής του IMO εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι σε τέτοιες προτάσεις, επισημαίνοντας ότι οι έκτακτες συνθήκες ενός πολέμου δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση για μόνιμες παρεκκλίσεις από το διεθνές νομικό πλαίσιο.
Παράλληλα, αποκάλυψε ότι βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τις εμπλεκόμενες πλευρές, εξετάζοντας πιθανούς μηχανισμούς διαχείρισης της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, πάντα εντός των ορίων που θέτει το διεθνές δίκαιο.
Οι επιπτώσεις σε LNG και πετρέλαιο
Η κρίση στην περιοχή έχει ήδη αφήσει έντονο αποτύπωμα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στις θαλάσσιες μεταφορές. Σύμφωνα με τον Ντομίνγκες, η γεωπολιτική αστάθεια αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ομαλή λειτουργία της παγκόσμιας ναυτιλίας.
Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου κατέγραψαν ισχυρές ανοδικές κινήσεις μετά την έναρξη της σύγκρουσης, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές.
Ο επικεφαλής του IMO επισήμανε ότι, σε αντίθεση με το πετρέλαιο, όπου οι χώρες μπορούν να αξιοποιήσουν στρατηγικά αποθέματα ή να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας, η αγορά LNG είναι πολύ πιο ευάλωτη σε διαταραχές των θαλάσσιων μεταφορών. Αυτό καθιστά τα Στενά του Ορμούζ κομβικό σημείο για την ενεργειακή ασφάλεια πολλών περιοχών του πλανήτη, ιδιαίτερα της Ευρώπης και της Ασίας.
«Όσο πιο γρήγορα βρεθεί λύση, τόσο πιο σύντομα θα ομαλοποιηθούν οι εμπορικές ροές LNG και φυσικού αερίου. Προς το παρόν, όμως, η γεωπολιτική κατάσταση εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά την αγορά», τόνισε.
Με τη σύγκρουση να συνεχίζεται και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να κλιμακώνονται σε διάφορα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, οι προοπτικές για πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αβέβαιες. Για τη διεθνή ναυτιλιακή βιομηχανία, αλλά και για τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, η επιστροφή στην κανονικότητα εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο.
