Ένα «σύστημα» με καινοφανές και ιδιαίτερα περίπλοκο σχήμα διαμορφώθηκε από το 2020 έως και το 2025 με αιχμή τα προγράμματα κατάρτισης, σύμφωνα με όσα αποκάλυψε σήμερα η στήλη Big Mouth.
Το σχήμα αυτό συγκροτήθηκε από την περίοδο κατά την οποία Υπουργός Εργασίας (δηλαδή από το 2020) ήταν ο νυν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης και γενική γραμματέας, η Άννα Στρατινάκη.
Το ίδιο, μάλιστα, σύστημα δεν αποδομήθηκε ακόμα και όταν ο κ. Χατζηδάκης μετακινήθηκε από το υπουργείο Εργασίας στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Αντιθέτως, συντηρήθηκε μέσω δύο διαδοχικών νομοθετικών παρεμβάσεων επί υπουργίας της Νίκης Κεραμέως, με τη θεσμική αρμοδιότητα του αναπληρωτή Παπαθανάση στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης.
Η αρχή έγινε το 2020
Η εκκίνηση του εν λόγω «συστήματος» έγινε το 2020, επί υπουργίας (σ.σ. Εργασίας) Χατζηδάκη. Τότε σχεδιάστηκε πακέτο έργων επαγγελματικής κατάρτισης ανέργων συνολικού προϋπολογισμού άνω των 300 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη συγχρηματοδότησης από το ΕΣΠΑ 2014–2020.
Η υλοποίησή των προγραμμάτων σχεδιάστηκε να ανατεθεί σε κοινωνικούς εταίρους, διάφορα επιμελητήρια και ομοσπονδίες.
Το πλαίσιο που ανακοινώθηκε βασιζόταν σε ένα πολύ πρωτότυπο και εξαιρετικά δαιδαλώδες σχήμα τρίτων «υποστηρικτικών» φορέων, με πολύ υψηλές αμοιβές και περιορισμένο έως ανύπαρκτο ανταγωνισμό.
Μέχρι τότε η ακολουθούμενη διαδικασία προέβλεπε απλά τη διεξαγωγή διαγωνισμού από μια υπηρεσία του υπουργείου Εργασίας απευθείας προς τους παρόχους, δηλαδή ΚΕΚ-ΚΔΒΜ.
Στο πλαίσιο αυτό, μάλιστα, ανήκουν και τα ελεγχόμενα προγράμματα κατάρτισης του ΙΝΕ ΓΣΕΕ. Κατά την περίοδο εκείνη δεν υπήρχε καν πλαίσιο. Ωστόσο παρά τις αντιδράσεις από εμπλεκόμενες υπηρεσίες, η γενική γραμματέας του Υπουργείου Εργασίας, Στρατινάκη και ο τότε γενικός γραμματέας ΕΣΠΑ, Δημήτρης Σκάλκος, προκύπτει ότι υπέγραψαν την απόφαση για το νέο πλαίσιο (αρ. Πρωτ. 68665/18/6/2021).
Η αντίδραση των εμπλεκόμενων υπηρεσιών είχε να κάνει με σοβαρά ζητήματα διαφάνειας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η Υπηρεσία Κρατικών Ενισχύσεων με έγγραφό της (αρ. πρωτ. 85481/29/7/2021) αποδομεί πλήρως το νέο πλαίσιο, χαρακτηρίζοντας την όλη προβλεπόμενη διαδικασία ως Υπηρεσία Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ), η οποία εμπίπτει σε καθεστώς κρατικών ενισχύσεων.
Τελικά η άποψη της αρμόδιας Υπηρεσίας Κρατικών Ενισχύσεων αγνοήθηκε και το «νέο πλαίσιο» της κ. Στρατινάκη ξεκίνησε να εφαρμόζεται.
Κατά τη μετάβαση, στο ΕΣΠΑ 2021–2027, οι ελληνικές αρχές επιχείρησαν να μεταφέρουν τα ίδια έργα στη νέα προγραμματική περίοδο, με το έγγραφο (αρ. πρωτ. 47/29/12/2023) που υπογράφουν ο γεν. γραμματέας ΕΣΠΑ, κ. Σκάλκος, η ειδική γραμματέας ΕΚΤ, Δανδόλου, και η γενική γραμματέας του Υπ. Εργασίας, Άννα Στρατινάκη.
Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Αφού, λοιπόν, πέρασαν το «νέο μοντέλο», η αρμόδια Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με ένα έγγραφο-καταπέλτη (αρ. πρωτ. 424581/19/1/2024) απέρριψε ρητά το αίτημα, επισημαίνοντας ζητήματα νομιμότητας και μη συμμόρφωσης με το άρθρο 73 του Κανονισμού Κοινών Διατάξεων, μη τήρησης μιας πλήρως ανταγωνιστικής διαδικασίας, και κυρίως ότι «ο μεγάλος αριθμός ενδιάμεσων φορέων και εταίρων υλοποίησης ενδέχεται να μην παρέχει τα απαραίτητα οφέλη αποδοτικότητας, σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των Ταμείων της ΕΕ, καθώς ένας έλεγχος θα μπορούσε να προσδιορίσει εάν οι πράξεις θα μπορούσαν να είχαν σχεδιαστεί ή υλοποιηθεί με άλλον τρόπο (δηλαδή, διοχετεύοντας πόρους απευθείας σε εκπαιδεύσεις, αντί σε πολλαπλούς συνεργαζόμενους φορείς), που θα είχε ως αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος».
Αυτό δεν οδήγησε σε αλλαγή γραμμής τους υπογράφοντες γραμματείς. Αντίθετα, έστειλαν νέο έγγραφο προς την ΕΕ (αρ. πρωτ. 326/22/3/2024), ώστε να προχωρήσει η έγκριση αυτών των «εξαιρετικών» προγραμμάτων εκπαίδευσης ανέργων.
Τελικά η ΕΕ με μεταγενέστερο έγγραφο (αρ. πρωτ. 2808834/17/4/2024) συμφώνησε να προχωρήσει (υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις) η υλοποίηση ενός μέρους των προγραμμάτων με προϋπολογισμό λίγο πάνω από 200 εκατ. ευρώ.
Η παρτίδα των προγραμμάτων εκπαίδευσης των «συμπραττόντων φορέων» κρίθηκαν μη επιλέξιμα και κόπηκαν για τους λόγους που αναφέρονταν σε προηγούμενο έγγραφο.
Τα «κομμένα» έργα εντάχθηκαν στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων
Η παρτίδα των προγραμμάτων εκπαίδευσης των «συμπραττόντων φορέων», με προϋπολογισμό στα 120 εκατ. ευρώ, κρίθηκαν μη επιλέξιμα από την ΕΕ και κόπηκαν από το ΕΣΠΑ.
Ωστόσο, η Υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως και ο αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης βρήκαν ως πρόσφορο τρόπο χρηματοδότησης των «κομμένων» από την Κομισιόν προγραμμάτων, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Με πρώτη νομοθετική παρέμβαση το άρθρο 54 του ν. 5255/2025, τέσσερα έργα μεταφέρθηκαν στο εθνικό σκέλος του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και εντάχθηκαν στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2021–2025 του υπουργείου Εργασίας.
Λίγους μήνες αργότερα, με δεύτερη νομοθετική παρέμβαση το άρθρο 97 του ν. 5264/2025, το ίδιο ακριβώς σχήμα επεκτάθηκε σε δύο ακόμη έργα, τα οποία προβλέπεται να ενταχθούν στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030, αρμοδιότητας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Μάλιστα, οι αποφάσεις ένταξης για τα τέσσερα έργα της πρώτης νομοθετικής παρέμβασης φέρουν την υπογραφή της νυν υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως, ενώ στα προοίμιά τους καταγράφεται η σύμφωνη γνώμη του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ).
Στη δεύτερη τώρα νομοθετική παρέμβαση, η πολιτική ευθύνη μεταφέρεται πλέον εξ ολοκλήρου στο σκέλος του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ).
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Ωστόσο, οι ρυθμίσεις προβλέπουν ρητά ότι η χρηματοδότησή τους γίνεται χωρίς επανάληψη της διαδικασίας αξιολόγησης. Το Ελεγκτικό Συνέδριο όταν ενέκρινε τις συμβάσεις αυτές είχε θέσει ως όρο ότι «αυτονόητη προϋπόθεση για την υλοποίηση του έργου είναι η μεταφορά του σε Πρόγραμμα του ΕΣΠΑ για την περίοδο 2021-27». Άρα η δαπάνη θα καλυφθεί αποκλειστικά από ενωσιακούς πόρους. Ωστόσο η γνώμη του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν ελήφθη υπόψιν από τους συναρμοδίους υπουργούς.
Η σύμβουλος παρακολούθησης των έργων
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η εμπλοκή της Ευγενείας Παπαβασιλείου, μετακλητής συνεργάτιδας της τότε γενικής γραμματέως Άννας Στρατινάκη, την περίοδο 2019–2024, την εποχή του «σκόιλ ελικίκου».
Η κα Παπαβασιλείου ορίζεται σύμβουλος παρακολούθησης της υλοποίησης έργων. Ωστόσο, η κα Παπαβασιλείου, διατηρεί πολύ στενή συγγενική σχέση με ιδιοκτήτη ΚΔΒΜ (ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ), που υλοποιεί μεγάλο μέρος των εκπαιδεύσεων, συνεπώς εμφανίζονται ως ανάδοχοι σχήματα άμεσα συνδεδεμένα με το οικογενειακό της περιβάλλον.
Πρόκειται για δομική σύγκρουση συμφερόντων -ακόμη και αν νομιμοποιείται υπηρεσιακά-, καθώς δημιουργεί θεσμοθετημένη διασταύρωση ιδιωτικών και δημόσιων ρόλων στα ίδια έργα.
Ο ρόλος της παρακολούθησης παύει έτσι να λειτουργεί ως εξωτερικός μηχανισμός ελέγχου και ενσωματώνεται στο ίδιο το σχήμα υλοποίησης.
Σε ένα σύστημα που λειτουργεί με κανόνες διαφάνειας, τέτοιες διασταυρώσεις αποτελούν λόγο εξαίρεσης. Στο συγκεκριμένο σύστημα, όμως, μάλλον αποτελούν μέρος του τρόπου λειτουργίας.
Το ΙΝΕ ΓΣΕΕ στο Πρόγραμμα για τη δίκαιη μετάβαση και ο Καλλίρης
Παραπέρα, μέσω του Προγράμματος «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση», ο διοικητής (αυτός ο εξαιρετικός και σχεδόν αναντικατάστατος) Πελοπίδας Καλλίρης με δύο Αποφάσεις (ΑΔΑ: 900ΤΗ-26Κ στις 6/8/2024 και 6 Η 21Η-ΜΘ3 στις 10/4/2024) έδωσε στο ΙΝΕ ΓΣΕΕ πάνω από 29 εκατ. ευρώ για «την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων για ανέργους, μακροχρόνια ανέργους, κυρίως μέσα από προγράμματα επαγγελματικής συμβουλευτικής/κατάρτισης σε δεξιότητες που σχετίζονται με το νέο υπόδειγμα της περιφερειακής οικονομίας».
Σημειώνεται ότι το powergame.gr απευθύνθηκε για το θέμα στους εμπλεκόμενους υπουργούς, χωρίς ωστόσο να λάβει κάποια συγκεκριμένη απάντηση, έως την ώρα που γράφτηκαν αυτές οι γραμμές.
Δείτε παρακάτω τα σχετικά έγγραφα
Έγγραφο 1, Έγγραφο 2, Έγγραφο 3, Έγγραφο 4, Έγγραφο 5, Έγγραφο 6, Έγγραφο 7,
Έγγραφο 8, Έγγραφο 9, Έγγραφο 10, Έγγραφο 11, Έγγραφο 12, Έγγραφο 13, Έγγραφο 14,
Έγγραφο 15, Έγγραφο 16, Έγγραφο 17, Έγγραφο 18, Έγγραφο 19
