Λίγες μόλις ημέρες μετά τη συνάντηση κορυφής μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία επέλεξε να κλιμακώσει την ένταση σε διπλωματικό επίπεδο.
Με επίσημη επιστολή που κατέθεσε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στις 16 Φεβρουαρίου, η Άγκυρα εξαπέλυσε μια ολομέτωπη επίθεση κατά της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου, κατηγορώντας τις για παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κεντρικός άξονας της τουρκικής επιχειρηματολογίας παραμένει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η Άγκυρα επιχειρεί να νομιμοποιήσει εκ νέου το αμφιλεγόμενο και διεθνώς επικρινόμενο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, ενώ ταυτόχρονα στρέφει τα βέλη της κατά του ελληνικού νόμου 4001/2011 (νόμος Μανιάτη). Η κίνηση αυτή δεν θεωρείται τυχαία από τους αναλυτές. Φαίνεται πως αποτελεί μια έμμεση αλλά σαφή αντίδραση στην είσοδο του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού Chevron στις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης.
Τα συγκεκριμένα οικόπεδα έχουν οριοθετηθεί από την ελληνική πλευρά με βάση την αρχή της «μέσης γραμμής», η οποία προβλέπεται από την εσωτερική νομοθεσία ελλείψει οριστικής συμφωνίας οριοθέτησης. Δεδομένου ότι τα οικόπεδα αυτά επικαλύπτουν ζώνες που η Τουρκία θεωρεί δικές της -βάσει της αυθαίρετης χάραξης με τη Λιβύη-, η Άγκυρα σπεύδει να χαρακτηρίσει τις ελληνικές ενέργειες «παράνομες» και στερούμενες έννομων συνεπειών.
Η αμφισβήτηση των νησιών
Στην επιστολή της, η Τουρκία επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της περί «μαξιμαλιστικών αξιώσεων» της Αθήνας.
Το κύριο σημείο τριβής εστιάζεται στην επήρεια των νησιών κατά την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η Ελλάδα ερμηνεύει επιλεκτικά το Δίκαιο της Θάλασσας, επιμένοντας ότι τα νησιά που βρίσκονται στη «λάθος πλευρά» της μέσης γραμμής ή έχουν μικρό μήκος ακτών θα πρέπει είτε να αγνοούνται είτε να έχουν περιορισμένη επήρεια.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει άκυρη τη συμφωνία μερικής οριοθέτησης μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, προβάλλοντας τις δικές της μονομερείς καταθέσεις συντεταγμένων στον ΟΗΕ ως το μοναδικό έγκυρο πλαίσιο.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, παρά την επιθετική ρητορική, η Τουρκία προσπαθεί να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας. Στην επιστολή δηλώνει πρόθυμη για μια «δίκαιη και ειρηνική λύση», αρκεί αυτή να γίνει με κράτη που η ίδια αναγνωρίζει (εξαιρώντας δηλαδή την Κυπριακή Δημοκρατία).
Μάλιστα, επικαλείται τη Διακήρυξη των Αθηνών για να ενισχύσει το προφίλ του διαλλακτικού συνομιλητή, παρά το γεγονός ότι οι θέσεις που διατυπώνει υπονομεύουν την ίδια την ουσία της Διακήρυξης περί σχέσεων καλής γειτονίας.
Η στάση της Αθήνας
Η ελληνική διπλωματία υποδέχθηκε την επιστολή χωρίς αιφνιδιασμό. Διπλωματικές πηγές ξεκαθάρισαν ότι οι ισχυρισμοί της Άγκυρας είναι «εν πολλοίς αναμενόμενοι» και στερούνται νομικής βάσης. Η Αθήνα ετοιμάζει τη δική της τεκμηριωμένη απάντηση στον ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας ότι:
1. Τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες (υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ), ακριβώς όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη.
2. Η επανάληψη ανυπόστατων ισχυρισμών δεν παράγει δίκαιο.
3. Η Τουρκία οφείλει να σεβαστεί το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας αν επιθυμεί πραγματικά τη σταθερότητα στην περιοχή.
