Στην Αθήνα βρίσκεται από το βράδυ της Τρίτης 6 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, για μία επίσκεψη με ιδιαίτερο πολιτικό, ενεργειακό και γεωστρατηγικό βάρος, καθώς η Ουάσιγκτον και η Αθήνα επιδιώκουν να διευρύνουν περαιτέρω τη συνεργασία τους σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Το αεροσκάφος του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας προσγειώθηκε περίπου στις 21:20 στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», όπου τον υποδέχθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Οι δύο υπουργοί αντάλλαξαν θερμή χειραψία και αγκαλιά, ενώ στην υποδοχή ήταν παρούσα και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ως υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2025 και πραγματοποιείται με φόντο τον 6ο γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ. Ωστόσο, το εύρος της ατζέντας υπερβαίνει κατά πολύ το τυπικό πλαίσιο του Διαλόγου, καθώς στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν από το αμερικανικό LNG και τις έρευνες υδρογονανθράκων έως τα F-35, τη Σούδα και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Λίγες ώρες πριν από την άφιξή του στην Αθήνα, ο Μάρκο Ρούμπιο είχε αναφερθεί με ιδιαίτερα θερμά λόγια στη σημασία της Ελλάδας για τις Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτηρίζοντάς την σημαντικό σύμμαχο με τον οποίο η Ουάσιγκτον διατηρεί όχι μόνο στρατιωτική παρουσία, αλλά και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς.
Από τον Στρατηγικό Διάλογο στην Πνύκα
Στις 09:00 ο Αμερικανός ΥΠΕΞ θα μεταβεί στο υπουργείο Εξωτερικών, όπου θα έχει διμερή συνάντηση με τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Θα ακολουθήσουν κοινές δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης και στη συνέχεια οι δύο υπουργοί θα κηρύξουν την έναρξη των εργασιών του 6ου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ.
Στις 11:00 ο Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να μεταβεί στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, όπου θα παραστεί στα εγκαίνια των έργων ανακαίνισης του κτιρίου, ενώ στις 12:00 προγραμματίζεται η συνεδρία του Στρατηγικού Διαλόγου σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η ομιλία που αναμένεται να πραγματοποιήσει στις 18:00 στην Πνύκα, μία ώρα πριν από τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου.
Σύμφωνα με μήνυμα του Αμερικανού υφυπουργού Εξωτερικών, Ντίλαν Τζόνσον, ο Μάρκο Ρούμπιο θα αξιοποιήσει τον έντονο συμβολισμό της Αθήνας και της Ακρόπολης για να απευθύνει μήνυμα προς Αμερικανούς και Ευρωπαίους για την ανάγκη μιας «μεγάλης ανανέωσης του δυτικού πνεύματος». Η ομιλία αναμένεται να ανατρέξει από την αρχαία Αθήνα και τη Ρώμη έως τη δημιουργία της αμερικανικής Δημοκρατίας, με τον Ρούμπιο να παρουσιάζει την αρχαία Ελλάδα ως μία από τις πρώτες εκφράσεις χαρακτηριστικών που, κατά την αμερικανική προσέγγιση, διαμόρφωσαν τη Δύση: την περιέργεια, το θάρρος, τη φιλοδοξία και το πνεύμα εξερεύνησης και αναζήτησης του αγνώστου. Το μήνυμα της ομιλίας αναμένεται να συνδεθεί και με τον σημερινό ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων, με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ να καλεί τις δυτικές χώρες να υπερασπιστούν την κοινή τους κληρονομιά και να αντιμετωπίσουν από κοινού τις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις.
Στις 19:00 ο Μάρκο Ρούμπιο θα περάσει την πόρτα του Μεγάρου Μαξίμου για τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και στις 20:00 θα παρακαθίσει στο επίσημο γεύμα που θα παραθέσει προς τιμήν του ο Έλληνας πρωθυπουργός.
Βαριά ατζέντα
Στο πλαίσιο του 6ου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ αναμένεται να εξεταστούν η αμυντική συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια, η ενεργειακή ασφάλεια, η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο ρόλος της Ελλάδας στην Ερυθρά Θάλασσα, αλλά και η περαιτέρω ενίσχυση του διμερούς εμπορίου και των επενδύσεων.
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στην ενέργεια, όπου η Ουάσιγκτον βλέπει την Ελλάδα ως βασικό κρίκο στην προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών και διαδρομών εφοδιασμού της Ευρώπης. Η αυξημένη παρουσία αμερικανικού LNG στην ελληνική αγορά, η λειτουργία των ενεργειακών υποδομών στη Βόρεια Ελλάδα και κυρίως η δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την ευρύτερη περιοχή μέσω του Κάθετου Διαδρόμου βρίσκονται στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής.
Παράλληλα, η παρουσία της Chevron και της ExxonMobil στις έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα θεωρείται από την κυβέρνηση ως σημαντική ψήφος εμπιστοσύνης στις ενεργειακές προοπτικές της χώρας. Στις συνομιλίες αναμένεται να εξεταστούν τόσο οι δυνατότητες για μελλοντική αξιοποίηση κοιτασμάτων φυσικού αερίου όσο και ο ευρύτερος ρόλος της Ελλάδας ως πύλης εισόδου αμερικανικής ενέργειας προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο είναι η άμυνα. Η Ελλάδα αποτελεί έναν από τους στενότερους εταίρους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ στην περιοχή, με τη Σούδα να διατηρεί στρατηγικό ρόλο για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, η χώρα συγκαταλέγεται μεταξύ των συμμάχων που δαπανούν πάνω από το 3% του ΑΕΠ για την Άμυνα, στοιχείο που εκτιμά ιδιαίτερα η Ουάσιγκτον.
Στα εξοπλιστικά, οι δύο πλευρές έχουν ήδη ανοιχτή ατζέντα. Η Ελλάδα έχει προχωρήσει στην προμήθεια μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, με τα πρώτα αεροσκάφη να αναμένονται το 2029, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 στην έκδοση Viper. Παράλληλα, συνεχίζονται οι παραδόσεις των ελικοπτέρων MH-60R Romeo, ενώ η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να ενθαρρύνει μεγαλύτερη συμμετοχή αμερικανικών οπλικών συστημάτων στα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Ξεχωριστό κεφάλαιο στην αμυντική συνεργασία αποτελεί και η νέα σύνδεση της Ελλάδας με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα μέσω του State Partnership Program, το οποίο προβλέπει κοινές εκπαιδευτικές δράσεις, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ενίσχυση της διαλειτουργικότητας.
