Ως «απαραίτητο σύμμαχο του ΝΑΤΟ» και πυλώνα σταθερότητας για την αμερικανική παρουσία στην περιοχή χαρακτήρισε την Ελλάδα ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κατά τις κοινές δηλώσεις του με τον Γιώργο Γεραπετρίτη, μετά τη διμερή συνάντησή τους στην Αθήνα. Από την πλευρά του, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η εταιρική σχέση των δύο χωρών «ποτέ δεν ήταν πιο ισχυρή ή πιο βαθιά», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην άμυνα, την ενέργεια και τις αμερικανικές επενδύσεις, με ειδική αναφορά στην παρουσία των Chevron και ExxonMobil στην Ελλάδα.
Οι δηλώσεις των δύο υπουργών έδωσαν το στίγμα του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, ο οποίος καλύπτει ένα ευρύ φάσμα συνεργασίας: από την άμυνα και τις ενεργειακές διασυνδέσεις έως τις επενδύσεις, την τεχνολογία, τη ναυτιλία και τα περιφερειακά ζητήματα.
Ο Μάρκο Ρούμπιο τόνισε ότι οι σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ έχουν ισχυρά θεμέλια και ότι η παρουσία του στην Αθήνα υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη συμμαχία των δύο χωρών. «Η Ελλάδα αποτελεί απαραίτητο σύμμαχο του ΝΑΤΟ και πυλώνα σταθερότητας για την παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται ισχυρούς εταίρους με βαθιές ιστορικές σχέσεις, όπως η Ελλάδα.
Στάθηκε ιδιαίτερα στην ενέργεια και στον Κάθετο Διάδρομο, τονίζοντας ότι οι δύο χώρες επιδιώκουν την ανάπτυξη ασφαλών εφοδιαστικών αλυσίδων και ότι η συγκεκριμένη ενεργειακή διαδρομή έχει αναδείξει την Ελλάδα σε κόμβο για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την ευρύτερη περιοχή. Ο Αμερικανός υπουργός αναφέρθηκε επίσης στους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς των δύο χωρών, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν «μεγάλο χρέος στην Αρχαία Ελλάδα για τη δημοκρατία».
Γεραπετρίτης: Η σχέση Ελλάδας – ΗΠΑ «ποτέ δεν ήταν πιο βαθιά»
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η διμερής συνεργασία έχει διευρυνθεί σημαντικά από το 2017, περιλαμβάνοντας πλέον την άμυνα, τις υποδομές, την ψηφιακή τεχνολογία, την επιβολή του νόμου, τη ναυτιλία και τις σχέσεις μεταξύ των δύο κοινωνιών.
«Η δική μας εταιρική σχέση ποτέ δεν ήταν πιο ισχυρή ή πιο βαθιά ή πιο συνεκτική», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι δύο χώρες συνδέονται από κοινές αξίες και κοινό στόχο για ειρήνη, ευημερία και ασφάλεια. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις τρεις συμφωνίες που υπογράφονται στο πλαίσιο της επίσκεψης, χαρακτηρίζοντάς τες απτό αποτέλεσμα της προόδου στις διμερείς σχέσεις.
Οι συμφωνίες αφορούν τη συνεργασία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα, την ανανέωση του μνημονίου για την προστασία αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού και την αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών ικανότητας ναυτικών.
Ο Έλληνας υπουργός τοποθέτησε τη συζήτηση και στο ευρύτερο διεθνές περιβάλλον, αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, στην αστάθεια στη Μέση Ανατολή, στις απειλές για τη ναυτιλιακή ασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα και στην αναθεωρητική ρητορική που, όπως είπε, απαιτεί μεγαλύτερο συντονισμό. Σε αυτό το πλαίσιο χαρακτήρισε την Ελλάδα «άγκυρα σταθερότητας» στην Ανατολική Μεσόγειο, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία του διεθνούς δικαίου στην ελληνική εξωτερική πολιτική.
«Συναντιόμαστε σε μια εποχή βαθιών αλλαγών. Έχουμε τον πόλεμο στην Ουκρανία, αστάθεια στη Μέση Ανατολή, έως και απειλές για τη ναυτιλιακή ασφάλεια στην Ερυθρά, όπως και αναθεωρητική ρητορική που απαιτεί συντονισμό και έναν ξεκάθαρο σκοπό. Σε αυτό το αβέβαιο περιβάλλον, η Ελλάδα παραμένει αξιόπιστος σύμμαχος και φυσικά μια άγκυρα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αλεξανδρούπολη, LNG και Κάθετος Διάδρομος
Η ενέργεια βρίσκεται στον πυρήνα της νέας φάσης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε ειδικά στην Αλεξανδρούπολη και στον Κάθετο Διάδρομο, μέσα από τον οποίο η Ελλάδα επιδιώκει να διοχετεύει μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Για την Αθήνα, η ανάπτυξη αυτών των υποδομών ενισχύει τον ρόλο της χώρας στις περιφερειακές ενεργειακές ροές. Για την Ουάσιγκτον, ο διάδρομος δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες διοχέτευσης αμερικανικού LNG προς ευρωπαϊκές αγορές που επιχειρούν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Η Αλεξανδρούπολη παρουσιάστηκε παράλληλα ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του εύρους που έχει αποκτήσει η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ, τόσο στον ενεργειακό όσο και στον αμυντικό τομέα.
Chevron και ExxonMobil στο επίκεντρο
Ξεχωριστή θέση στις δηλώσεις Γεραπετρίτη είχε η παρουσία των Chevron και ExxonMobil στις ελληνικές έρευνες υδρογονανθράκων. Ο υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι η δραστηριοποίηση των δύο αμερικανικών ενεργειακών ομίλων υπογραμμίζει την εμπιστοσύνη στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και στις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης της διμερούς συνεργασίας.
Η παρουσία τους προσθέτει και μια νέα διάσταση στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ανατολικής Μεσογείου. Ειδικά νοτίως της Κρήτης, όπου έχουν διατυπωθεί λιβυκές αιτιάσεις που συνδέονται με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, η δραστηριοποίηση της Chevron σημαίνει ότι στην περιοχή υπάρχουν πλέον και συγκεκριμένα αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
Αυτό δεν συνεπάγεται ταύτιση των αμερικανικών θέσεων με τις ελληνικές διεκδικήσεις, αλλά προσθέτει έναν νέο οικονομικό παράγοντα στον γεωπολιτικό χάρτη της περιοχής.
Το επόμενο βήμα στην άμυνα
Στο πεδίο της άμυνας, η συνεργασία έχει ήδη περάσει στην επόμενη φάση.
Η απόκτηση των F-35 από την Ελλάδα έχει δρομολογηθεί, ενώ τα F-16 αναβαθμίζονται σε επίπεδο Viper. Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται πλέον στα ίδια τα αεροσκάφη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πακέτο δυνατοτήτων που θα τα συνοδεύσει, καθώς η Αθήνα έχει ανοίξει συζήτηση με την αμερικανική πλευρά για πρόσθετα προηγμένα όπλα και συστήματα. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου επιχειρησιακών δυνατοτήτων γύρω από τα F-35 και τα F-16 Viper για την επόμενη δεκαετία.
Στον ίδιο άξονα εντάσσεται η Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα.
Ο Γεραπετρίτης σημείωσε επίσης ότι η Ελλάδα συμβάλλει στην ασφάλεια της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ότι η συλλογική ασφάλεια απαιτεί από κάθε σύμμαχο να αναλαμβάνει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί.
Επενδύσεις, τεχνολογία και ελληνική ναυτιλία
Σημαντικό κεφάλαιο του Στρατηγικού Διαλόγου είναι και οι οικονομικές σχέσεις.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στον μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας και στις νέες δυνατότητες για αμερικανικές επενδύσεις, με ιδιαίτερη αναφορά στα data centers και στις ψηφιακές υποδομές.
Στόχος είναι η περαιτέρω ανάδειξη της Ελλάδας σε περιφερειακό κέντρο καινοτομίας, μέσα από επενδύσεις που θα δημιουργούν θέσεις εργασίας και θα ενισχύουν την έρευνα και την τεχνολογία.
Στη ναυτιλία, ο Γεραπετρίτης στάθηκε στο μέγεθος του ελληνόκτητου στόλου, ο οποίος, όπως ανέφερε, αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας ναυτιλιακής ικανότητας. Υπογράμμισε τον ρόλο του στη σύνδεση παραγωγών και καταναλωτών και στη διατήρηση των διεθνών ενεργειακών ροών.
Το 3+1 επιστρέφει στην ατζέντα
Ένα ακόμη κεφάλαιο αφορά το σχήμα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ – ΗΠΑ, το λεγόμενο 3+1.
Ο Μάρκο Ρούμπιο γνωρίζει το συγκεκριμένο πλαίσιο ήδη από τη θητεία του στη Γερουσία, όταν είχε συμμετάσχει ενεργά στις αμερικανικές νομοθετικές πρωτοβουλίες για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνεργασία επιστρέφει τώρα στην ατζέντα με αντικείμενο την ενέργεια, τις ηλεκτρικές και ψηφιακές διασυνδέσεις και την περιφερειακή ασφάλεια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει για την Αθήνα ο τρόπος με τον οποίο η αμερικανική πλευρά θα συνδέσει την Ελλάδα με τις νέες ενεργειακές διαδρομές και τα σχήματα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η περιοδεία Ρούμπιο δεν περιλαμβάνει στάση στην Άγκυρα. Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία, διαφοροποιείται όμως από την παλαιότερη πρακτική κατά την οποία οι επισκέψεις υψηλόβαθμων Αμερικανών αξιωματούχων στην Αθήνα συνδυάζονταν συχνά με αντίστοιχη παρουσία στην τουρκική πρωτεύουσα.
Η ομιλία στην Πνύκα και το ραντεβού με Μητσοτάκη
Μετά τις επαφές και τις εργασίες του Στρατηγικού Διαλόγου, ο Μάρκο Ρούμπιο θα πραγματοποιήσει ομιλία στην Πνύκα.
Η ομιλία αναμένεται να κινηθεί πέρα από τις παραδοσιακές αναφορές στην Ελλάδα ως γενέτειρα της Δημοκρατίας και να επικεντρωθεί στην ανάγκη «ανανέωσης του δυτικού πνεύματος», συνδέοντας την αρχαία Ελλάδα, τη Ρώμη, τη χριστιανική παράδοση και την ίδρυση της Αμερικανικής Δημοκρατίας.
Το απόγευμα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Στη συζήτηση αναμένεται να τεθούν, πέρα από τα διμερή ζητήματα, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η Ουκρανία και η Ανατολική Μεσόγειος, ενώ θα ακολουθήσει δείπνο προς τιμήν του.
Αυξημένα μέτρα ασφαλείας στην Αθήνα
Η επίσκεψη Ρούμπιο συνοδεύεται από εκτεταμένα μέτρα ασφαλείας στο κέντρο της Αθήνας.
Περισσότεροι από 3.000 αστυνομικοί συμμετέχουν στην επιχείρηση, με παρουσία δυνάμεων της Τροχαίας, της Ασφάλειας και υπηρεσιών Τάξης, ενώ προβλέπεται χρήση drones και ενισχυμένη επιτήρηση στα σημεία από τα οποία θα περάσει ή θα επισκεφθεί η αμερικανική αποστολή.
Κυκλοφοριακές διακοπές και εκτροπές πραγματοποιούνται ανάλογα με τις μετακινήσεις της αυτοκινητοπομπής, κυρίως γύρω από το Σύνταγμα, τη Βασιλίσσης Σοφίας, τη Βασιλέως Κωνσταντίνου, τη Βασιλίσσης Αμαλίας, την Πανεπιστημίου και τη Σταδίου.
Ιδιαίτερα αυξημένα μέτρα προβλέπονται στην Πνύκα, στο υπουργείο Εξωτερικών, στο Μέγαρο Μαξίμου και γύρω από την αμερικανική πρεσβεία, ενώ οι περιορισμοί αναμένεται να αίρονται σταδιακά μετά την ολοκλήρωση των μετακινήσεων του Αμερικανού υπουργού.
