Σε ένα πρωτοφανές επενδυτικό κρεσέντο, ισχυρά επενδυτικά χαρτοφυλάκια απ’ όλο τον κόσμο έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους προς τις ευρωπαϊκές ομάδες μπάσκετ που αναμένεται ότι θα συμμετάσχουν στη νέα διοργάνωση NBA Europe, αναζητώντας ευκαιρίες εξαγοράς ή σημαντικής συμμετοχής στο μετοχικό τους κεφάλαιο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, διαπραγματεύσεις βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη με αρκετούς ευρωπαϊκούς συλλόγους, καθώς το νέο επιχειρηματικό μοντέλο που σχεδιάζει το NBA σε συνεργασία με τη Διεθνή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (FIBA) προβλέπει αποτιμήσεις ομάδων που αγγίζουν ή υπερβαίνουν το ένα δισ. δολάρια.
Η δυναμική του εγχειρήματος αποτυπώνεται στα στοιχεία που έχουν τεθεί υπόψη των επενδυτών, σύμφωνα με τα οποία στην πρώτη φάση της διαδικασίας υποβολής προσφορών συμμετείχαν περίπου 20 υφιστάμενοι σύλλογοι μπάσκετ και ποδοσφαίρου, καταθέτοντας μη δεσμευτικές προσφορές ύψους 500 εκατ. έως 1 δισ. δολαρίων για την απόκτηση franchises (ομάδα χωρίς δυνατότητα υποβιβασμού).
Παράλληλα, περισσότεροι από 120 φορείς – θεσμικοί επενδυτές, ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια (private equity) και κρατικά ταμεία – έχουν εκδηλώσει σοβαρό ενδιαφέρον για το εγχείρημα, με αποτέλεσμα η αγορά εξαγορών στον χώρο του ευρωπαϊκού μπάσκετ να μετασχηματίζεται με ταχύτητα που δεν είχε προηγούμενο.
Τι έγινε στην πρώτη φάση της διαδικασίας
Όπως σημειώνει σε ρεπορτάζ του το The Athletic, οι προσφορές για το NBA Europe έχουν ήδη κατατεθεί και το γραφείο του Κομισάριου Άνταμ Σίλβερ, το οποίο τις παρέλαβε, είναι ενθουσιασμένο τόσο από το εύρος του ενδιαφέροντος όσο και από τα χρήματα που συνδέονται με το νέο πρωτάθλημα.
Πρόκειται για υποβολή μη δεσμευτικών προτάσεων και πηγές που γνωρίζουν το θέμα σημείωσαν πως πολλοί πλειοδότες πρότειναν επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 1 δισ. δολαρίων. Αρκετοί άλλοι πληρούσαν ή ξεπέρασαν το αναμενόμενο εύρος συμμετοχής των 500 εκατ. δολαρίων της λίγκας. Οι πηγές ανέφεραν ότι υπήρχε «σοβαρό» ενδιαφέρον από περισσότερους από 120 υποψήφιους επενδυτές.
Η ομάδα των υποψηφίων περιλαμβάνει επίσης υφιστάμενους ευρωπαϊκούς συλλόγους — συμπεριλαμβανομένων ομάδων που αγωνίζονται στην EuroLeague — μια δυναμική που θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο μέλλον της κορυφαίας διοργάνωσης της ηπείρου, την οποία το NBA προσπαθεί ουσιαστικά να αντικαταστήσει.
Σε δήλωση στο The Athletic, ο αναπληρωτής επίτροπος του NBA, Μαρκ Τέιτουμ, δήλωσε: «Έχουμε λάβει σημαντικό ενδιαφέρον από μια σειρά υποψήφιων ομάδων και επενδυτών για μόνιμες θέσεις σε ένα νέο πρωτάθλημα στην Ευρώπη. Το επίπεδο εμπλοκής και η κλίμακα των προσφορών αντικατοπτρίζουν την πίστη της αγοράς στο προτεινόμενο μοντέλο μας. Τώρα θα εξετάσουμε τις προσφορές με περισσότερες λεπτομέρειες και θα επιλέξουμε τους συνεργάτες που μοιράζονται το όραμα και τη δέσμευσή μας για την επιτάχυνση της ανάπτυξης του αθλήματος σε όλη την ήπειρο».
Στο πλαίσιο της διαδικασίας υποβολής προσφορών, οι πιθανοί επενδυτές συνήψαν συμφωνίες εμπιστευτικότητας με το NBA. Μία πηγή ανέφερε ότι οι υποβολές λειτουργούσαν περισσότερο ως δηλώσεις ενδιαφέροντος παρά ως πραγματικές προσφορές, με τις πιθανές ομάδες να περιγράφουν τι θα ήταν διατεθειμένες να πληρώσουν για να ενταχθούν στο πρωτάθλημα – ένα ποσό που θα μπορούσε να περιλαμβάνει προβλεπόμενες επενδύσεις σε υποδομές, όπως νέα γήπεδα.
Λέγεται ότι το NBA επιδιώκει μια αναλογική κλίμακα επενδύσεων, ανάλογα με την αγορά, μεταξύ 500 εκατ. δολαρίων και του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων για μια «άδεια» ή μόνιμη είσοδο στο νέο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα.
Η μετάβαση στη δεύτερη φάση και η επένδυση των 3 δισ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το NBA προχώρησε σε καθοριστική αναπροσαρμογή του επιχειρηματικού του σχεδίου, ενημερώνοντας τους υποψήφιους επενδυτές ότι προτίθεται να επενδύσει πάνω από 3 δισ. δολάρια για την κάλυψη των αναμενόμενων ζημιών στα πρώτα στάδια λειτουργίας του NBA Europe.
Η κίνηση αυτή στοχεύει στη διασφάλιση της φερεγγυότητας των ομάδων και στην παροχή ισχυρών κινήτρων για μακροπρόθεσμη σταθερότητα, κάμπτοντας ταυτόχρονα τις αντιδράσεις των παραδοσιακών ευρωπαϊκών συλλόγων που ιστορικά λειτουργούν με ελλειμματικούς προϋπολογισμούς.
Η έναρξη της δεύτερης φάσης σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις δηλώσεις ενδιαφέροντος στη διαμόρφωση συγκεκριμένων οικονομικών όρων. Το NBA, σε στενή συνεργασία με τους χρηματοοικονομικούς του συμβούλους, την JPMorgan Chase και τη Raine Group, έχει ανοίξει ένα ψηφιακό «data room» για τους υποψήφιους επενδυτές, παρέχοντας λεπτομερείς οικονομικές προβλέψεις και στρατηγικά δεδομένα. Η προγραμματισμένη ημερομηνία έναρξης της νέας διοργάνωσης τοποθετείται στον Οκτώβριο του 2027.
Στιγμιότυπο από την αναμέτρηση Ερυθρού Αστέρα-Φενέρμπαχτσε για τη φετινή Euroleague τον Μάρτιο στο Βελιγράδι © EPA/ANDREJ CUKIC
Το μοντέλο των 12+4 ομάδων και οι πόλεις στόχοι
Το NBA Europe σχεδιάζεται ως ένα υβριδικό μοντέλο που ενσωματώνει στοιχεία από το ποδοσφαιρικό Champions League, με αρχική σύνθεση 16 ομάδων και δυνατότητα επέκτασης σε 18 ή και 24 ομάδες έως το έβδομο έτος λειτουργίας.
Η βασική δομή περιλαμβάνει 12 μόνιμα franchises χωρίς δυνατότητα υποβιβασμού, καθώς και 4 θέσεις που θα παραμένουν ανοιχτές κάθε χρόνο για κλαμπ που θα προκρίνονται μέσω αξιοκρατικών διαδικασιών – είτε από τις επιδόσεις τους στο Basketball Champions League της FIBA είτε μέσω ενός ειδικού προκριματικού τουρνουά.
Οι 12 μεγάλες πόλεις που έχει προκρίνει το NBA ως στρατηγικούς στόχους περιλαμβάνουν το Λονδίνο και το Μάντσεστερ στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Παρίσι και τη Λυών στη Γαλλία, τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη στην Ισπανία, τη Ρώμη και το Μιλάνο στην Ιταλία, το Βερολίνο και το Μόναχο στη Γερμανία, την Αθήνα στην Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη στην Τουρκία. Η Αθήνα συγκαταλέγεται ρητά στις πιο παθιασμένες μπασκετικές αγορές παγκοσμίως, γεγονός που εξηγεί και την έλξη που ασκούν οι ελληνικές ΚΑΕ στους ξένους επενδυτές.
Η επιλογή του Λονδίνου και του Παρισιού ως κορυφαίων προτεραιοτήτων αντανακλά την πεποίθηση του NBA ότι αυτές οι πόλεις είναι υποβαθμισμένες στον τομέα του μπάσκετ. Ειδικά για το Λονδίνο, οι προσφορές αναφέρεται ότι έχουν ξεπεράσει το 1 δισ. δολάρια, με το Public Investment Fund (PIF) της Σαουδικής Αραβίας να θεωρείται ο επικρατέστερος υποψήφιος αγοραστής.
Το προφίλ των επενδυτών
Το NBA στοχεύει συστηματικά στη «βαρύτητα» των μεγάλων ποδοσφαιρικών ομίλων. Σύλλογοι όπως η Παρί Σεν Ζερμέν (μέσω της QSI), η Μίλαν (μέσω της RedBird Capital), και η Μάντσεστερ Σίτι έχουν βρεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
Οι οργανισμοί αυτοί βλέπουν στο NBA Europe μια ευκαιρία για διαφοροποίηση των εσόδων τους και αξιοποίηση των υπαρχουσών υποδομών μάρκετινγκ και της τεράστιας αγοράς των οπαδών τους.
Παράλληλα, εταιρείες όπως η Fenway Sports Group, ιδιοκτήτρια της Λίβερπουλ, και η RedBird Capital Partners εξετάζουν το εγχείρημα επένδυσης σε ένα περιουσιακό στοιχείο παγκόσμιας εμβέλειας που φέρει τη σφραγίδα ποιότητας του NBA.
Ωστόσο, οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι παραμένουν επιφυλακτικοί όσον αφορά τους όρους ισοτιμίας. Πηγές αναφέρουν ότι οι σύλλογοι πιστεύουν πως το NBA τους χρειάζεται περισσότερο από ό,τι αυτοί το NBA, δεδομένου ότι πολλοί από αυτούς δεν θεωρούν το μπάσκετ ως απαραίτητο στοιχείο της επιβίωσής τους, αλλά ως μια «πολυτέλεια» που πρέπει να είναι κερδοφόρα.
Το χρηματοοικονομικό μοντέλο
Το τέλος άδειας (franchise fee) κυμαίνεται μεταξύ 500 εκατ. και 1 δισ. δολαρίων, ωστόσο η συνολική επένδυση για έναν ιδιοκτήτη μπορεί να αγγίξει τα 2 δισ. δολάρια εάν συνυπολογιστούν οι ανάγκες για σύγχρονα γήπεδα που πληρούν τα πρότυπα του NBA.
Στην Ευρώπη, οι περισσότεροι σύλλογοι δεν ελέγχουν τα γήπεδά τους, γεγονός που αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για τη δημιουργία μακροπρόθεσμων ροών εσόδων.
Το NBA σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τα 9 δισ. δολάρια που θα συγκεντρώσει από τα τέλη άδειας («licensing fees»), διανέμοντάς τα στους 30 ιδιοκτήτες των ομάδων του NBA στις ΗΠΑ. Πρόκειται για μια καθαρή μεταφορά πλούτου από τους Ευρωπαίους επενδυτές προς τους Αμερικανούς μετόχους, η οποία δικαιολογείται από την παροχή της παγκόσμιας επωνυμίας και της τεχνογνωσίας του NBA.
Στην αρχική φάση, το NBA και η FIBA θα κατέχουν το 52% του NBA Europe, με τις συμμετέχουσες ομάδες να κατέχουν το υπόλοιπο 48%, ενώ προβλέπεται ότι σε μελλοντικές επεκτάσεις οι ομάδες θα αποκτήσουν την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου.
Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός συνιστούν πόλο έλξης για τους μεγάλους επενδυτές © ΜΑΡΚΟΣ ΧΟΥΖΟΥΡΗΣ / EUROKINISSI
Οι επενδύσεις στην Ελλάδα σε υποδομές στα πρότυπα του NBA
Στην Ελλάδα, οι δύο μεγάλοι σύλλογοι έχουν ήδη ξεκινήσει τη μετάβασή τους προς το νέο μοντέλο.
Οι αδελφοί Αγγελόπουλοι, ιδιοκτήτες του Ολυμπιακού, εξασφάλισαν τη μίσθωση του Σταδίου Ειρήνης και Φιλίας για 49 χρόνια. Το σχέδιο ανακαίνισης, βασισμένο σε πρότυπα NBA, προβλέπει την αύξηση της χωρητικότητας στις 17.000-18.000 θέσεις, τη δημιουργία 25-30 VIP σουιτών και τη μετατροπή του περιβάλλοντος χώρου σε πόλο έλξης για οικογένειες και επισκέπτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Η επένδυση περιλαμβάνει επίσης την πώληση των δικαιωμάτων ονοματοδοσίας για περίπου 5 εκατ. ευρώ ετησίως.
Αντίστοιχα, ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος στον Παναθηναϊκό, έχει δρομολογήσει επενδύσεις ύψους 100 εκατ. ευρώ για τη μεταμόρφωση του ΟΑΚΑ σε ένα «θεματικό πάρκο». Το όραμά του περιλαμβάνει τη χρήση ολογραμμάτων, προηγμένων οπτικοακουστικών συστημάτων και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα προσφέρει «την καλύτερη εμπειρία στον κόσμο», ανταγωνιζόμενο άμεσα το επίπεδο παραγωγής των γηπέδων των ΗΠΑ.
Για τους ελληνικούς συλλόγους, η συμμετοχή στην NBA Europe προσφέρει την υπόσχεση εσόδων που θα μπορούσαν να ανέλθουν σε «δισεκατομμύρια δολάρια σε βάθος 10ετίας», σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του NBA.
Το διπλωματικό αδιέξοδο με τη EuroLeague
Παρά τις συναντήσεις στη Γενεύη και τη Βαρκελώνη μεταξύ του Γιώργο Αϊβάζογλου (NBA) και του Τσούς Μπουένο (EuroLeague), οι δύο πλευρές παραμένουν σε μια κατάσταση δύσκολης διαπραγμάτευσης.
Η βασική διαφωνία εστιάζεται στον αριθμό των ομάδων: η EuroLeague απαιτεί την ενσωμάτωση και των 20 ομάδων της στη νέα διοργάνωση, ενώ το NBA επιμένει σε ένα πιο περιορισμένο σχήμα 16 ομάδων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες διεθνών Μέσων, παραδοσιακοί σύλλογοι, όπως η Ρεάλ Μαδρίτης, η Μπαρτσελόνα, η Φενέρμπαχτσε και ο Ολυμπιακός, αντιδρούν στην απαίτηση να πληρώσουν τέλη άδειας ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων για να ενταχθούν σε μια λίγκα της οποίας θεωρούν ότι οι ίδιοι αποτελούν το θεμέλιο.
Ο Βασίλιε Μίτσιτς (δεξιά) της Χάποελ και ο Φακούντο Καμπάτσο της Ρεάλ Μαδρίτης στα φετινά πλέι-οφ της Euroleague © EPA/Victor Lerena
Μια ανατρεπτική πρόταση που κατατέθηκε από επενδυτές που συνδέονται με το ποδόσφαιρο αφορούσε τη δημιουργία ενός μηχανισμού μεταγραφών, παρόμοιου με αυτόν του ποδοσφαίρου, σύμφωνα με τον οποίο εύποροι ευρωπαϊκοί σύλλογοι θα μπορούσαν να αγοράζουν τα συμβόλαια ενεργών αστέρων του NBA για να τους φέρουν στην Ευρώπη. Το NBA απέρριψε κατηγορηματικά αυτή την ιδέα, θεωρώντας πως θα υπονόμευε τη δομή της ελεύθερης αγοράς και του salary cap του.
Η αντίδραση των Βρυξελλών και οι ρυθμιστικές προκλήσεις
Η είσοδος μιας αμερικανικής οντότητας στον πυρήνα του ευρωπαϊκού αθλητισμού έχει προκαλέσει την αντίδραση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ.
Τον περασμένο Οκτώβριο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα με 552 ψήφους, καλώντας την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει όλα τα εργαλεία της για να προστατεύσει το ευρωπαϊκό αθλητικό οικοσύστημα από πρωτοβουλίες που επιδιώκουν τη μεταφορά αξίας εκτός της ηπείρου.
Ο Επίτροπος Γκλέν Μικάλεφ εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με τις δυσμενείς επιπτώσεις των κλειστών μοντέλων στην αθλητική αξιοκρατία και έθεσε ζητήματα συμβατότητας με το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ.
Συγκεκριμένα, το αμερικανικό salary cap ενδέχεται να αντιμετωπίσει νομικές προκλήσεις στην Ευρώπη, καθώς χωρίς συλλογική σύμβαση εργασίας που να καλύπτει όλες τις εθνικές δικαιοδοσίες, ένας επιβεβλημένος περιορισμός μισθών θα μπορούσε να θεωρηθεί ως «οριζόντιο καρτέλ» που παραβιάζει το Άρθρο 101 της Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
Το όραμα της ολικής ενσωμάτωσης στο NBA
Ο κομισάριος Άνταμ Σίλβερ αποκάλυψε πριν λίγες μέρες ότι το μακροπρόθεσμο όνειρο είναι η ενσωμάτωση της Ευρώπης στο NBA ως κανονική περιφέρεια (division), εξέλιξη που εξαρτάται από τη μείωση του χρόνου ταξιδιού μέσω υπερηχητικών αεροσκαφών της εταιρείας «Boom Sonic» έως το 2030.
Και για πολλούς πλέον που γνωρίζουν το θέμα, το βασικό ερώτημα δεν είναι αν το NBA θα έρθει στην Ευρώπη, αλλά ποιοι από τους παραδοσιακούς συλλόγους του ευρωπαϊκού μπάσκετ θα επιλέξουν να επιβιβαστούν σε αυτό το νέο υπερατλαντικό τρένο της ανάπτυξης.
