Ένα ρεκόρ διεκδικεί η Ελλάδα, η οποία απέχει μεν μακράν από τα ευρωπαϊκά και σίγουρα από τα παγκόσμια μεγαθήρια καινοτομίας, αλλά καταφέρνει να πολλαπλασιάζει τον αριθμό των πατεντών που κατοχυρώνει. Πρακτικά, η χώρα σε μια επταετία πέτυχε να διπλασιάσει τον αριθμό των κατοχυρωμένων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τα οποία λειτουργούν ως εμπορικό διαβατήριο για την καινοτομία που παράγεται εντός των ελληνικών τειχών.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται στα στοιχεία του 2025: οι αιτήσεις για Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας ανήλθαν σε 1.107 σε σύγκριση με τις 923 του προηγούμενου έτους, μια αύξηση που αγγίζει το 20%. Το 2018 οι αιτήσεις για Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας ανέρχονταν μόλις σε 573, άρα πρακτικά η χώρα κατάφερε να διπλασιάσει τις επιδόσεις καταγράφοντας συνολική αύξηση 93%. Πρόκειται για μια μεταβολή που δεν αλλάζει μεν την κλίμακα της ελληνικής καινοτομίας, αλλά δείχνει ότι η παραγωγή κατοχυρωμένης τεχνολογίας παύει να είναι αποσπασματική και αποκτά σταθερό χαρακτήρα.
Η πορεία προς το σημερινό ρεκόρ δεν ήταν, πάντως, γραμμική. Μετά τη συγκρατημένη άνοδο του 2019, ακολούθησε το 2020 μια έντονη αύξηση, τα επόμενα χρόνια η δυναμική διατηρήθηκε, ενώ το 2024 σημειώθηκε υποχώρηση.
Πίσω από την αύξηση των πατεντών βρίσκονται συγκεκριμένοι τομείς δραστηριότητας, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις διεθνείς τεχνολογικές εξελίξεις. Η υγεία, η φαρμακευτική και τα τρόφιμα αποτελούν έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της ελληνικής καινοτομίας, με εφαρμογές που εκτείνονται από νέα σκευάσματα και διαγνωστικές μεθόδους έως καινοτόμες τεχνολογίες παραγωγής και επεξεργασίας.
Σημαντικό αποτύπωμα καταγράφεται και στην πράσινη ενέργεια και τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες, τομείς που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της ενεργειακής μετάβασης και των ευρωπαϊκών πολιτικών για την κλιματική ουδετερότητα. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές τεχνολογίες ενισχύουν σταθερά τη θέση τους, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική καινοτομία δεν περιορίζεται πλέον σε παραδοσιακούς κλάδους.
Εμπορικά σήματα: Από την τεχνολογία στην αγορά
Παράλληλα με τα Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας, υψηλά παραμένουν και τα επίπεδα καταθέσεων αιτήσεων για Εθνικά Εμπορικά Σήματα. Το 2025 κατατέθηκαν 7.663 αιτήσεις για εμπορικά σήματα, έναντι 6.337 το 2024, σημειώνοντας αύξηση 20,9%.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ), που δημοσιοποίησε τα σχετικά στοιχεία, συνδέεται με τη μείωση του χρόνου χορήγησης εμπορικού σήματος, ο οποίος πλέον περιορίζεται σε λίγες ημέρες. Η επιτάχυνση των διαδικασιών διευκολύνει επιχειρήσεις και δημιουργούς να κατοχυρώνουν γρήγορα την ταυτότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών τους, ενισχύοντας τη διάθεση για εμπορική αξιοποίηση της καινοτομίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εικόνα στις ευρωπαϊκές αιτήσεις. Το 2025 ο ΟΒΙ έλαβε 231 αιτήσεις, έναντι 154 το 2024, καταγράφοντας αύξηση περίπου 50%. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι ολοένα και περισσότεροι φορείς επιλέγουν την ευρωπαϊκή κατοχύρωση των εφευρέσεών τους, είτε για λόγους στρατηγικής προστασίας είτε ενόψει εμπορικής επέκτασης σε μεγαλύτερες αγορές.
Από τις αιτήσεις του 2025, οι 26 περιλάμβαναν τουλάχιστον έναν Έλληνα δικαιούχο, έναντι 31 το 2024. Η διαφοροποίηση αυτή εντάσσεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς συνεργασίας και συμμετοχής ελληνικών φορέων σε κοινά ερευνητικά σχήματα.
Ανοδική πορεία καταγράφεται και στις διεθνείς αιτήσεις. Το 2025 κατατέθηκαν 65 διεθνείς αιτήσεις με τουλάχιστον έναν Έλληνα δικαιούχο, έναντι 51 το 2024, σημειώνοντας αύξηση 27,5%. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει τη σταδιακή ενσωμάτωση της ελληνικής καινοτομίας στο παγκόσμιο σύστημα προστασίας διανοητικής ιδιοκτησίας.
Ποιοι οδηγούν την παραγωγή πατεντών
Καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή κατοχυρωμένης τεχνολογίας διαδραματίζουν τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα. Μεταξύ των πρωταγωνιστών συγκαταλέγονται το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, το Πολυτεχνείο Κρήτης, το ΕΚΕΤΑ, το ΕΚΠΑ και ο Ελληνικός Γεωργικός Οργανισμός – Δήμητρα.
Παράλληλα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις λειτουργούν ως ο βασικός μηχανισμός μεταφοράς της καινοτομίας στην αγορά. Με έντονη παρουσία σε τομείς όπως τα καλλυντικά, τα τρόφιμα, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και τα βιομηχανικά συστήματα, οι ΜμΕ συμβάλλουν στη δημιουργία εφαρμοσμένης και εξαγώγιμης καινοτομίας.
