Όταν η Laurene Powell Jobs ρώτησε τον Σαμ Άλτμαν της OpenAI και τον Sir Jony Ive για το «πράγμα» τεχνητής νοημοσύνης πάνω στο οποίο δούλευαν, σε πρόσφατη συνέντευξη, και οι δύο ήταν μυστήριοι και αινιγματικοί. To πρόσφατο ρεπορτάζ του Economist είναι αποκαλυπτικό των εξελίξεων που έρχονται.
Ο Σάμ Άλτμαν, επικεφαλής της OpenAI, άφησε πάντως να εννοηθεί ότι η χρήση της νέας συσκευής – που όντως ετοιμάζει – θα είναι μια εμπειρία διαφορετική από το «υπερκαταναλωτικό» iPhone που δημιούργησε ο Sir Jony μαζί με τον εκλιπόντα σύζυγο της κας Jobs.
H κούρσα για εκθρόνιση του iPhone
Ο Άλτμαν και ο Sir Jony Ive δεν είναι οι μόνοι που εργάζονται στην ΟpenAI πάνω σε μια εναλλακτική λύση. Η κούρσα για την εκθρόνιση του smartphone έχει ξεκινήσει για τα καλά.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια, το iPhone και οι μιμητές του κυριαρχούν στον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αλληλεπιδρούν με τον ψηφιακό κόσμο.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα από τα πιο προσοδοφόρα ολιγοπώλια στην ιστορία των επιχειρήσεων: η Apple με το iPhone και η Google με το λειτουργικό σύστημα Android, το οποίο τροφοδοτεί σχεδόν κάθε άλλο smartphone, συμπεριλαμβανομένων των δικών της κινητών συσκευών Pixel.
Καμία από τις δύο δεν είχε ιδιαίτερο κίνητρο να «ταράξει τα νερά», με τη Google να καταβάλλει κάθε χρόνο τεράστια ποσά στην Apple, ώστε η μηχανή αναζήτησής της να παραμένει η προεπιλεγμένη στο iPhone.
Πράγματι, οι… «Λένον και ΜακΚάρτνεϊ» της εποχής των smartphones εμβαθύνουν τη συνεργασία τους και στην εποχή της AI.
Αυτόν τον μήνα ανακοίνωσαν ότι η Apple θα χρησιμοποιήσει τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης Gemini της Google για να τροφοδοτήσει μια αναβαθμισμένη έκδοση της φωνητικής βοηθού Siri, που προγραμματίζεται να κυκλοφορήσει αργότερα μέσα στο έτος, μαζί με άλλα νέα χαρακτηριστικά.
Nέα συσκευή από OpenAI
Αυτό, όμως, δεν σταματά τους διεκδικητές που ελπίζουν να διαταράξουν το μονοπώλιο. Στις 19 Ιανουαρίου η OpenAI δήλωσε ότι βρίσκεται «εντός χρονοδιαγράμματος» για να παρουσιάσει τη συσκευή της στο δεύτερο μισό του έτους.
Δύο ημέρες αργότερα αναφέρθηκε ότι η Apple εργαζόταν πάνω σε ένα φορετό pin, με στόχο να προλάβει ό,τι ετοιμάζουν ο Άλτμαν και ο Sir Jony Ιve.
Η Meta, η μεγαλύτερη εταιρεία κοινωνικών δικτύων στον κόσμο και επίσης κατασκευάστρια μοντέλων AI, αναπτύσσει έξυπνα γυαλιά με τεχνητή νοημοσύνη και μεταφέρει πόρους από τα κράνη εικονικής πραγματικότητας (VR) για να επιταχύνει αυτή την προσπάθεια.
Η Amazon, ο μεγαλύτερος ηλεκτρονικός λιανοπωλητής στον πλανήτη, έχει λανσάρει την Alexa+, τη δική της βοηθό AI, στα έξυπνα ηχεία Echo και σύντομα θα το κάνει και στα έξυπνα γυαλιά και τα ακουστικά Echo.
Η χρηματιστηριακή αξία της Alphabet, μητρικής της Google, ξεπέρασε πρόσφατα εκείνη της Apple και πλέον υπολείπεται μόνο της Nvidia © Εconomist
Τα επόμενα χρόνια ήδη διαφαίνονται δύσκολα για τα smartphones. Ο Yang Wang της Counterpoint Research εκτιμά ότι οι παγκόσμιες αποστολές θα μειωθούν φέτος κατά περίπου 6%, ακόμη χειρότερα από την προηγούμενη πρόβλεψή του τον Δεκέμβριο για πτώση 2%, και δεν αναμένει ανάκαμψη το 2027. Το 2025 οι αποστολές αυξήθηκαν κατά 2%.
Μέρος της κάμψης οφείλεται στο ότι οι τιμές των τσιπ μνήμης που χρησιμοποιούνται στα smartphones έχουν αυξηθεί απότομα, εν μέσω της επενδυτικής φρενίτιδας για τα κέντρα δεδομένων, τα οποία έχουν απορροφήσει μεγάλο μέρος της προσφοράς.
Aύξηση κόστους DRAM
Τα τελευταία 15 μήνες, το κόστος των 12 GB DRAM που συνήθως ενσωματώνονται σε ένα smartphone έχει αυξηθεί κατά 70 δολάρια, σύμφωνα με τον κ. Wang. Οι κατασκευαστές φθηνότερων smartphones πιθανότατα θα αναγκαστούν να αυξήσουν τις τιμές, γεγονός που θα πιέσει τους όγκους πωλήσεων.
Όμως ακόμη και η Apple, της οποίας τα iPhones πωλούνται με υψηλό περιθώριο κέρδους, θα νιώσει την πίεση στα έσοδά της.
Αυτό επιτείνεται από ένα ακόμη πρόβλημα που ο κ. Wang αποκαλεί «πόλεμο των χυτηρίων». Οι κατασκευαστές smartphones, όπως η Apple και η Samsung, ήταν επί μακρόν οι μεγαλύτεροι πελάτες των χυτηρίων ημιαγωγών, όπως η TSMC.
Όμως πλέον χάνουν έδαφος από τη Nvidia και άλλους σχεδιαστές τσιπ τεχνητής νοημοσύνης, των οποίων το πυρίτιο είναι πολύ πιο πολύτιμο — και άρα πιο κερδοφόρο για τα χυτήρια. Καθώς οι κατασκευαστές smartphones γίνονται λιγότερο σημαντικοί πελάτες, μπορεί να δυσκολευτούν να εξασφαλίσουν τα τσιπ που χρειάζονται.
Η Apple εισπράττει γενναία προμήθεια από προγραμματιστές
Οι επίδοξοι ανατροπείς της Apple και της Google προσθέτουν κι άλλη πίεση. Μια δυνητικά προσοδοφόρα πηγή εσόδων δεν είναι το μόνο που έχουν να κερδίσουν.
Ορισμένοι έχουν εδώ και καιρό παράπονα από το «σύστημα φόρου υποτέλειας» των smartphones. Οι προγραμματιστές πληρώνουν στην Apple γερή προμήθεια – έως και 30% – για αγορές που πραγματοποιούνται μέσω εφαρμογών στο λειτουργικό της σύστημα.
Η OpenAI, η οποία σήμερα αντλεί το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της από συνδρομές καταναλωτών, πρέπει να αποδίδει μερίδιο από όσες πωλούνται σε iPhone ή Android. Η Meta, που κερδίζει χρήματα από διαφημίσεις, γλιτώνει αυτή την ταπείνωση.
Ωστόσο, αναζητά τρόπους να μειώσει την εξάρτησή της από το ολιγοπώλιο, από τότε που η Apple το 2021 εισήγαγε ένα νέο χαρακτηριστικό που επιτρέπει στους χρήστες να εξαιρούνται από την παρακολούθηση της δραστηριότητάς τους σε άλλες εφαρμογές και ιστότοπους. Αυτό δυσκόλεψε τον κολοσσό των κοινωνικών δικτύων (Facebook) να συλλέγει δεδομένα.
Υπάρχει επίσης η προοπτική μετακίνησης των καταναλωτών σε μορφές συσκευών που ταιριάζουν καλύτερα στα επιχειρηματικά μοντέλα των αντιπάλων.
Τα έξυπνα γυαλιά της Meta
Δεν είναι τυχαίο ότι η Meta ενδιαφέρεται για τα έξυπνα γυαλιά και τα προωθεί έντονα. Με ενσωματωμένες κάμερες, φακούς που μπορούν να εμφανίζουν μηνύματα WhatsApp και ηχεία που κατευθύνουν τον ήχο απευθείας στο αυτί, οι συσκευές αυτές διευκολύνουν ακόμη περισσότερο τους χρήστες να μοιράζονται όσα κάνουν στα κοινωνικά δίκτυα και να παρακολουθούν τι κάνουν οι άλλοι.
Για τη Meta, περισσότερος χρόνος στις πλατφόρμες της σημαίνει περισσότερα διαφημιστικά έσοδα.
Η Amazon, αντίστοιχα, θα χαιρόταν να έχει τα ηχεία Echo σε κάθε σπίτι και τα γυαλιά της σε κάθε πρόσωπο, ώστε να συλλέγει περισσότερα δεδομένα για το αναπτυσσόμενο διαφημιστικό της σκέλος και να διευκολύνει ακόμη περισσότερο τις αγορές από την αγορά της.
Και η OpenAI θα εξυπηρετούνταν καλά αν οι άνθρωποι εγκατέλειπαν τις οθόνες και βασίζονταν σε ένα chatbot για να διαχειρίζεται τις αλληλεπιδράσεις τους με τον ψηφιακό κόσμο.
Προς το παρόν, τουλάχιστον, η απειλή για την Apple και τη Google παραμένει μικρή. Η HSBC εκτιμά ότι υπάρχουν 15 εκατομμύρια χρήστες έξυπνων γυαλιών παγκοσμίως. Η Apple, η οποία ανακοινώνει αυτή την εβδομάδα τα τελευταία τριμηνιαία της αποτελέσματα, πιστεύεται ότι πούλησε 250 εκατομμύρια iPhones μόνο πέρυσι.
Αν η πρόσφατη συμφωνία της με τη Google βοηθήσει τη Siri να γίνει λιγότερο ενοχλητική, θα μπορούσε να ενθαρρύνει ακόμη περισσότερους να αγοράσουν iPhone.
Πολλά προβλήματα για τους ανταγωνιστές
Εν τω μεταξύ, οι κατασκευαστές εναλλακτικών συσκευών έχουν πολλά εμπόδια να ξεπεράσουν. Τα έξυπνα γυαλιά της Google, που κυκλοφόρησαν το 2014, αποσύρθηκαν έναν χρόνο αργότερα, εν μέρει λόγω ανησυχιών ότι οι ενσωματωμένες κάμερές τους παραβίαζαν την ιδιωτικότητα των άλλων. Αυτές οι ανησυχίες δεν έχουν εξαφανιστεί.
Υπάρχουν και τεχνικές προκλήσεις. Ενώ ένα smartphone μπορεί να ζεσταθεί αρκετά, χωρίς να προκαλέσει πρόβλημα στον χρήστη, τα γυαλιά δεν μπορούν. Για να είναι άνετα, πρέπει επίσης να είναι ελαφριά, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για μπαταρίες.
Η υπερθέρμανση και η περιορισμένη διάρκεια ζωής της μπαταρίας ήταν επίσης από τους λόγους που ένα AI pin, το οποίο λανσαρίστηκε με μεγάλη δημοσιότητα τον Νοέμβριο του 2023 από τη startup Humane, απέτυχε (η εταιρεία έκλεισε πέρυσι).
Ο Alex Katouzian της Qualcomm αναμένει ότι τέτοια «edge» gadgets θα πολλαπλασιαστούν, αλλά μόνο με ένα συμπληρωματικό αξεσουάρ «puck» ή ακόμη και με ένα smartphone στην τσέπη που θα αναλαμβάνει μεγάλο μέρος του υπολογιστικού φόρτου.
Πράγματι, ο Mark Zuckerberg της Meta έχει πει ότι πιστεύει πως ακόμη και όσοι υιοθετήσουν τα έξυπνα γυαλιά δεν θα πετάξουν τα smartphones τους, απλώς θα τα κοιτούν λιγότερο. Άλλωστε, η έλευση των smartphones δεν σταμάτησε τους καταναλωτές από το να αγοράζουν προσωπικούς υπολογιστές.
Η Αpple ετοιμάζει δικά της έξυπνα γυαλιά
Επιπλέον, η Apple και η Google δεν μένουν αδρανείς. Πέρα από το φημολογούμενο pin, η Apple φέρεται επίσης να εργάζεται πάνω σε δικά της έξυπνα γυαλιά, βασισμένα στην τεχνολογία που αναπτύχθηκε για το κράνος VR Vision Pro που κυκλοφόρησε το 2024.
Τον Οκτώβριο η Google λάνσαρε το Android XR, μια πλατφόρμα λογισμικού σχεδιασμένη να τροφοδοτεί κράνη VR και έξυπνα γυαλιά που κατασκευάζονται από τη Samsung και άλλους. Πρόσφατα παρουσίασε επίσης μια νέα έκδοση του έξυπνου ηχείου της με υποστήριξη Gemini.
Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη συνέπεια της τεχνητής νοημοσύνης για τον κλάδο των συσκευών να είναι η ανακατανομή των λαφύρων εντός του κυρίαρχου ολιγοπωλίου.
Ενσωματώνοντας το Gemini τόσο στο οικοσύστημα της Apple όσο και στο Android, η Google έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει πρόσβαση σε τεράστιες ποσότητες δεδομένων, ώστε να κάνει τα μοντέλα της ακόμη εξυπνότερα. Ήδη η εταιρεία βρίσκεται σε ανοδική πορεία.
Η χρηματιστηριακή αξία της Alphabet, μητρικής της Google, ξεπέρασε πρόσφατα εκείνη της Apple και πλέον υπολείπεται μόνο της Nvidia, όπως φαίνεται και στο παραπάνω διάγραμμα. Η κατασκευάστρια του iPhone ίσως καταλήξει να μετανιώσει που της παραχώρησε τόση δύναμη.
