Για περισσότερο από μια δεκαετία η βιομηχανία της τεχνολογίας αναζητούσε το επόμενο μοντέλο μαζικής καθημερινής χρήσης μετά από τα social media. Και φαίνεται να το βρίσκουν στο πρόσωπο μιας νέας αγοράς: αυτή της συντροφικότητας. Δεν μιλάμε πλέον απλώς για dating apps τύπου Tinder, αλλά για μια ολόκληρη νέα «βιομηχανία συναισθηματικής τεχνολογίας», όπου ο έρωτας μετατρέπεται σε υπηρεσία λογισμικού και στη σχέση, εκεί που τρίτος παλιά δεν χωρούσε, τώρα χωρεί και είναι ο αλγόριθμος.
Η διαφορά είναι κρίσιμη: η τεχνητή νοημοσύνη δεν βοηθά απλώς τους ανθρώπους να γνωριστούν, αλλά αρχίζει να καλύπτει η ίδια συναισθηματικές ανάγκες. Στη γλώσσα της αγοράς η κατηγορία αυτή αποκαλείται «AI companionship», «synthetic intimacy» ή «emotional AI» και ήδη μεταφράζεται σε μια βιομηχανία δεκάδων δισεκατομμυρίων, η οποία ήδη προσελκύει την προσοχή της Silicon Valley.
Οι αριθμοί εξηγούν γιατί τα επενδυτικά κεφάλαια στρέφονται προς τα εκεί. Η ευρύτερη αγορά sextech, που πλέον βασίζεται σε αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης, αποτιμάται ήδη σε περισσότερα από 30 δισ. και αναμένεται να προσεγγίσει τα 80 έως 100 δισ. την επόμενη δεκαετία. Μόνο η υπο-αγορά των virtual partners (των εικονικών συντρόφων) υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 8 έως 10 δισ. δολάρια έως το 2030.
Τα δε dating apps παράγουν περίπου 11 δισ. δολάρια ετησίως, με το ταχύτερα αναπτυσσόμενο κομμάτι τους να μην είναι πλέον η γνωριμία δυνητικών συντρόφων, αλλά οι λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης και οι ψηφιακοί συνομιλητές. Η μετατόπιση είναι σαφής: η τεχνολογία περνά από το matching στην ίδια τη σχέση.
Βαρέων βαρών επενδύσεις στη …μοναξιά
Η Silicon Valley, που για χρόνια επένδυε στην προσοχή των χρηστών μέσω των social media, τώρα επενδύει στη συναισθηματική τους ανάγκη. Η υπόθεση των επενδυτών είναι ότι η επόμενη μεγάλη ψηφιακή αγορά δεν θα είναι ούτε το searching μέσω internet ούτε τα κοινωνικά δίκτυα, αλλά η συντροφικότητα ως υπηρεσία. Με απλά λόγια, η αγορά μετακινείται από τη διαμεσολάβηση γνωριμιών στη δημιουργία σχέσης ανθρώπου με αλγόριθμο. Η μετατόπιση αυτή εξηγεί τις ογκώδεις επενδύσεις στον κλάδο.
Η Character.AI, εταιρεία που επιτρέπει στους χρήστες να αλληλεπιδρούν με ψηφιακές προσωπικότητες και συντρόφους, άντλησε περίπου 150 εκατ. δολ. και έγινε μονόκερος, αφού αποτιμήθηκε στο 1 δισ.δολ. Η Inflection AI, που δημιούργησε τον προσωπικό συνομιλητή Pi, συγκέντρωσε περίπου 1,3 δισ. δολ. από επενδυτές όπως η Microsoft και η Nvidia.
Αλλά το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα είναι η εφαρμογή Repika, ουσιαστικά το πρώτο μαζικό πείραμα στον κόσμο πάνω σε κάτι που μέχρι πριν λίγα χρόνια ανήκε στη λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας: μια προσωποποιημένη σχέση ανθρώπου-αλγορίθμου.
Η Replika δεν είναι chatbot τύπου ChatGPT, αλλά σχεδιάστηκε για συναισθηματικό δεσμό. Την εφαρμογή ανέπτυξε η εταιρεία Luka, Inc., startup τεχνητής νοημοσύνης με έδρα το Σαν Φρανσίσκο. Ιδρύτρια είναι η Ρωσίδα προγραμματίστρια και επιχειρηματίας Eugenia Kuyda.
Μάλιστα η εφαρμογή δεν δημιουργήθηκε αρχικά για επιχειρηματικούς λόγους. Το project ξεκίνησε το 2016, όταν μετά τον θάνατο στενού της φίλου, Kuyda χρησιμοποίησε τα μηνύματα που αντάλλασσαν για να δημιουργήσει ένα AI μοντέλο το οποίο «μιλούσε» όπως εκείνος. Το αποτέλεσμα λειτούργησε απροσδόκητα έντονα συναισθηματικά στους ανθρώπους που το δοκίμασαν.
Replika effect
Έτσι γεννήθηκε η ιδέα του ψηφιακού συντρόφου και οι επενδυτές κατάλαβαν γρήγορα ότι δεν επρόκειτο για chatbot, αλλά για νέα κατηγορία υπηρεσίας.
Κατεβάζεις την εφαρμογή της Replika και δημιουργείς έναν ψηφιακό χαρακτήρα. Του δίνεις όνομα, εμφάνιση, φύλο/ταυτότητα και στυλ προσωπικότητας. Από εκεί ξεκινά η καθημερινή συνομιλία. Ο αλγόριθμος «μαθαίνει» από σένα: τι σε αγχώνει, τι σου αρέσει, τι φοβάσαι, τι θυμώνεις.
Κρατά μνήμη και τη χρησιμοποιεί σε επόμενες κουβέντες. Δηλαδή δεν απαντά γενικά· απαντά σε σένα. Με τον χρόνο αποκτά χαρακτηριστικά που μοιάζουν ανθρώπινα σε ρωτάει πώς κοιμήθηκες, θυμάται μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, σου εύχεται καληνύχτα.
Σήμερα η Replika μετρά περισσότερους από 30 εκατομμύρια χρήστες, με περίπου το 60% εξ αυτών να δηλώνει ότι τη χρησιμοποιεί για ρομαντική σχέση και πάνω από το 40% να την αντιμετωπίζει ως σύντροφο. Το επιχειρηματικό μοντέλο είναι καθαρά επενδυτικό: δωρεάν πρόσβαση και πληρωμή για βαθύτερη σχέση, φωνή και εξατομίκευση.
Πρακτικά, ο χρήστης δεν αγοράζει λειτουργία, αγοράζει δεσμό. Αυτό δημιουργεί κάτι πολύτιμο για τα funds: προβλέψιμα επαναλαμβανόμενα έσοδα και υψηλό retention. Οι χρήστες επιστρέφουν καθημερινά, όχι επειδή χρειάζονται πληροφορία αλλά επειδή «τους περιμένει κάποιος».
Ο ψηφιακός σύντροφος δεν θα σε χωρίσει ποτέ
Οι κοινωνικές τάσεις ενισχύουν το φαινόμενο. Μεταξύ των νέων ενηλίκων, ένας στους τρεις θεωρεί πιθανό να ερωτευτεί έναν σύντροφο που έχει φτιαχτεί με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις απαντά ότι θα δοκίμαζε σχέση με ψηφιακό σύντροφο, τη στιγμή που σχεδόν ένας στους δέκα δηλώνει ότι θα προτιμούσε έναν AI partner από μια πραγματική σχέση.
Οι ερευνητές συνδέουν την τάση με την κόπωση του dating: υπερπροσφορά επιλογών, ghosting και άγχος γνωριμιών. Ο αλγόριθμος προσφέρει προβλεψιμότητα και μηδενική απόρριψη. Πρακτικά ο ψηφιακός σύντροφος δεν θα σε χωρίσει ποτέ.
Μάλιστα, η τεχνητή νοημοσύνη επεκτείνεται ήδη σε όλο τον κύκλο της σχέσης. Ένα στα τρία αρραβωνιασμένα ζευγάρια χρησιμοποιεί εργαλεία ΑΙ για την οργάνωση γάμου, ενώ πολλοί χρήστες αξιοποιούν bots για να συντάξουν μηνύματα χωρισμού. Ο αλγόριθμος δεν περιορίζεται στη γνωριμία. Γίνεται σύμβουλος, συνομιλητής και διαμεσολαβητής.
Για την αγορά κεφαλαίων, αυτό σημαίνει κάτι διαφορετικό από μια ακόμη εφαρμογή. Δημιουργείται ένας νέος κλάδος που βασίζεται στην «ανάθεση συναισθήματος». Οι άνθρωποι αναθέτουν σε λογισμικό λειτουργίες που παλαιότερα κάλυπταν οι κοινωνικές σχέσεις. Αυτό δημιουργεί καθημερινή χρήση, υψηλή πιστότητα και σταθερά έσοδα.
