Οι σαρωτικές περικοπές θέσεων εργασίας στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες έχουν γίνει ετήσια παράδοση. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο τα στελέχη εξηγούν αυτές τις αποφάσεις έχει αλλάξει. Όροι όπως «αποτελεσματικότητα» ή «υπερβολικές προσλήψεις» εμφανίζονται πλέον λιγότερο στις επίσημες ανακοινώσεις. Σήμερα, σχεδόν όλες οι εξηγήσεις συγκλίνουν σε έναν κοινό παρονομαστή: την τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με το BBC, τις τελευταίες εβδομάδες κολοσσοί όπως οι Google, Amazon, Meta, καθώς και μικρότερες εταιρείες όπως οι Pinterest και Atlassian έχουν ανακοινώσει ή προειδοποιήσει για σχέδια μείωσης του εργατικού δυναμικού τους, επισημαίνοντας τις εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη που, όπως λένε, επιτρέπουν στις εταιρείες τους να κάνουν περισσότερα με λιγότερους ανθρώπους.
«Νομίζω ότι το 2026 θα είναι η χρονιά που η τεχνητή νοημοσύνη θα αρχίσει να αλλάζει δραματικά τον τρόπο που εργαζόμαστε», δήλωσε τον Ιανουάριο ο επικεφαλής της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ. Έκτοτε, η εταιρεία, ιδιοκτήτρια των Facebook, Instagram και WhatsApp, έχει απολύσει εκατοντάδες εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων 700 μέσα σε μία μόνο εβδομάδα.
Παράλληλα, η Meta σχεδιάζει σχεδόν να διπλασιάσει τις δαπάνες της για εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, ενώ συνεχίζει να προσλαμβάνει προσωπικό, όπως αναφέρει, μόνο σε «τομείς προτεραιότητας». Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το BBC, αναμένονται περισσότερες περικοπές και ισχύει πάγωμα προσλήψεων σε αρκετά τμήματα.
Ο Τζακ Ντόρσεϊ, επικεφαλής της εταιρείας fintech Block, υπήρξε ακόμη πιο άμεσος. Ανακοίνωσε ότι η εταιρεία του θα απολύσει σχεδόν το ήμισυ του εργατικού δυναμικού της, υποστηρίζοντας ότι τα εργαλεία ΤΝ αλλάζουν ριζικά τον τρόπο δημιουργίας και λειτουργίας μιας εταιρείας. Όπως δήλωσε στους μετόχους: «Μια σημαντικά μικρότερη ομάδα, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που δημιουργούμε, μπορεί να κάνει περισσότερα και να τα κάνει καλύτερα».
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε σκεπτικισμό, καθώς προηγούμενοι γύροι απολύσεων δεν είχαν αποδοθεί στην τεχνητή νοημοσύνη. Σύμφωνα με τον επενδυτή τεχνολογίας Terrence Rohan, η επίκληση του τομέα αυτού ίσως και να λειτουργεί ως μία επικοινωνιακή στρατηγική.
«Το να υποδεικνύεις την τεχνητή νοημοσύνη κάνει μια ανάρτηση ιστολογίου καλύτερη. Ή τουλάχιστον δεν σε κάνει να φαίνεσαι ότι απολύεις κόσμο απλώς για λόγους κόστους». Την ίδια στιγμή, αυτό δεν σημαίνει ότι η αλλαγή είναι αποκλειστικά επικοινωνιακή. Συγκεκριμένα, ορισμένες εταιρείες ήδη χρησιμοποιούν κώδικα που παράγεται σε ποσοστό 25% έως 75% από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, κάτι που δείχνει πραγματικές μεταβολές στην παραγωγικότητα.
Όπως σημειώνει επίσης το BBC, οι επιχειρηματικοί ηγέτες αρχίζουν να θεωρούν ότι τα εργαλεία AI είναι πλέον αρκετά ώριμα και ικανά ώστε να επιτρέπουν την ίδια παραγωγή έργου με λιγότερο ανθρώπινο δυναμικό.
Τι δείχνει η έρευνα της Anthropic για την αγορά εργασίας
Η συζήτηση αυτή ενισχύεται από πρόσφατη έρευνα της Anthropic σχετικά με τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα, η μελέτη με τίτλο Labor market impacts of AI: A new measure and early evidence, που δημοσιεύθηκε στις 5 Μαρτίου του 2026, εισάγει ένα νέο μέτρο κατανόησης της «έκθεσης» επαγγελμάτων στην τεχνητή νοημοσύνη, εξετάζοντας κατά πόσο τα επαγγελματικά καθήκοντα μπορούν θεωρητικά να εκτελεστούν από μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLM) και πόσο συχνά εμφανίζονται σε πραγματικές αυτοματοποιημένες χρήσεις.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ορισμένα επαγγέλματα είναι σαφώς πιο εκτεθειμένα στις αλλαγές που επιφέρει η AI, κυρίως εκείνα των οποίων σημαντικό μέρος εργασιών μπορεί να αυτοματοποιηθεί. Αντίθετα, χειρωνακτικά και αγροτικά επαγγέλματα παρουσιάζουν χαμηλή συσχέτιση μεταξύ ανεργίας και χρήσης τεχνητής νοημοσύνης. Συνεπώς, δεν μπορούμε να αποδώσουμε την αύξηση της ανεργίας αποκλειστικά στην AI.
Ποιοι εργαζόμενοι είναι περισσότερο εκτεθειμένοι
Σύμφωνα με τα δεδομένα της ίδιας έρευνας, τα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη έκθεση είναι:
- Προγραμματιστές υπολογιστών (έως 75% κάλυψη καθηκόντων)
- Εκπρόσωποι εξυπηρέτησης πελατών, όπου όλο και περισσότερες λειτουργίες μεταφέρονται σε API και αυτοματισμούς
- Data Entry Keyers, με περίπου 67% των εργασιών να αυτοματοποιούνται
- Οικονομικοί αναλυτές
Η έκθεση επισημαίνει ότι εργαλεία όπως το Claude χρησιμοποιούνται ήδη εκτενώς στον προγραμματισμό. Παρά ταύτα, τα στοιχεία από έρευνες στις ΗΠΑ δεν δείχνουν ακόμη αύξηση της ανεργίας στα πιο εκτεθειμένα επαγγέλματα. Υπάρχουν όμως ενδείξεις επιβράδυνσης προσλήψεων, ιδιαίτερα για εργαζομένους ηλικίας 22-25 ετών. Αυτό αποτελεί σημαντική διαφοροποίηση, αφού η AI φαίνεται προς το παρόν να επηρεάζει περισσότερο τη ζήτηση νέων εργαζομένων παρά να προκαλεί άμεση μαζική ανεργία.
Οι απολύσεις ως μέσο χρηματοδότησης της AI
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λιγότερο τεχνολογικός μηχανισμός μέσω του οποίου η AI οδηγεί σε περικοπές θέσεων εργασίας και αυτό είναι το κόστος επένδυσης.
Amazon, Meta, Google και Microsoft σχεδιάζουν συλλογικά να επενδύσουν περίπου 650 δισεκατομμύρια δολάρια στην τεχνητή νοημοσύνη μέσα στον επόμενο χρόνο. Καθώς η μισθοδοσία αποτελεί το μεγαλύτερο λειτουργικό έξοδο των τεχνολογικών εταιρειών, οι περικοπές προσωπικού γίνονται ένας άμεσος τρόπος εξισορρόπησης αυτών των επενδύσεων.
Στελέχη της Amazon δήλωσαν ότι, ενώ η εταιρεία σκοπεύει να επενδύσει 200 δισεκατομμύρια δολάρια στην AI, θα συνεχίσει να μειώνει κόστη σε άλλα τμήματα. Από τον Οκτώβριο έχουν ήδη απολυθεί περίπου 30.000 εταιρικοί υπάλληλοι, στοιχείο που επίσης αναφέρεται στο ρεπορτάζ του BBC. Αντίστοιχα, η Google τόνισε προς τους επενδυτές ότι η απελευθέρωση κεφαλαίων εντός του οργανισμού επιτρέπει μεγαλύτερη χρηματοδότηση της μελλοντικής ανάπτυξης μέσω AI.
Πραγματική τεχνολογική αλλαγή ή οικονομική πειθαρχία;
Η Anne Hoecker από τη Bain εξηγεί ότι οι απολύσεις στέλνουν και ένα μήνυμα προς τις αγορές: οι εταιρείες δεν επενδύουν ανεξέλεγκτα στην AI αλλά επιδεικνύουν δημοσιονομική πειθαρχία.
«Ίσως οι απολύσεις να μην μειώνουν δραστικά το συνολικό κόστος, αλλά δημιουργούν ταμειακή ροή και καθησυχάζουν τους επενδυτές», σημειώνει.
Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να λειτουργεί ταυτόχρονα ως:
- πραγματικός τεχνολογικός μετασχηματισμός,
- οικονομική αναγκαιότητα,
- και επικοινωνιακό πλαίσιο δικαιολόγησης δύσκολων αποφάσεων.
Η αναδυόμενη τεχνολογία δεν αποτελεί τον μοναδικό λόγο πίσω από τις μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, αλλά έχει γίνει η κυρίαρχη εξήγηση, ιδίως μεταξύ των εταιρειών των τεχνολογικών κολοσσών. Σε πολλές περιπτώσεις λειτουργεί ως επιταχυντής παραγωγικότητας, σε άλλες ως επενδυτική ανάγκη και ορισμένες φορές, ως πιο αποδεκτή δημόσια αφήγηση για αποφάσεις με έντονο οικονομικό υπόβαθρο.
Η πραγματική εικόνα βρίσκεται κάπου στη μέση: η AI πράγματι αλλάζει τη φύση της εργασίας, αλλά οι εταιρικές στρατηγικές, οι πιέσεις κόστους και οι προσδοκίες των επενδυτών παραμένουν εξίσου καθοριστικοί παράγοντες.
