Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ύψους 20 δισ. ευρώ για την κατασκευή τεράστιων υπολογιστικών κέντρων τεχνητής νοημοσύνης δέχεται έντονη κριτική πριν από την έναρξή του.
Το σχέδιο για δημιουργία πολύ μεγάλων εγκαταστάσεων που θα εκπαιδεύουν ισχυρά μοντέλα ΤΝ — το οποίο παρουσίασε πριν από πάνω από έναν χρόνο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν — πρόκειται να ανακοινωθεί σύντομα ως απάντηση της Ευρώπης στις φιλόδοξες προσπάθειες των ΗΠΑ για ενίσχυση της υπολογιστικής ισχύος.
Ωστόσο, νομοθέτες και ειδικοί αμφισβητούν αν υπάρχει στην Ευρώπη ζήτηση για την υπολογιστική ισχύ που θα παράγουν αυτές οι εγκαταστάσεις και προειδοποιούν ότι η ΕΕ κινδυνεύει να επενδύσει 20 δισ. ευρώ σ’ ένα εγχείρημα που δεν θα τη βοηθήσει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Δεδομένου ότι η ΕΕ υστερεί ήδη έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας λόγω της έμφασης στη ρυθμιστικότητα του κλάδου τεχνολογίας, τυχόν αναποτελεσματικό σχέδιο για υπολογιστική ισχύ θα την καθυστερήσει ακόμη περισσότερο, τη στιγμή που μεγάλα έργα όπως το γιγαντιαίο κέντρο δεδομένων Stargate της OpenAI προχωρούν ταχύτερα.
«Κανείς δεν μπορούσε να μου εξηγήσει ποιο είναι το επιχειρηματικό μοντέλο πίσω από αυτά τα gigafactories», δήλωσε ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Sergey Lagodinsky.
«Μίλησα με κάποιους που λένε: “Χρειαζόμαστε απλώς περισσότερη υπολογιστική ισχύ στην Ευρώπη”. Αλλά όταν τους ρωτάω “Για ποιο λόγο;”, απαντούν: “Δεν έχει σημασία, απλώς τη χρειαζόμαστε”», μεταδίδει το Politico.
Η Επιτροπή απάντησε ότι η Ευρώπη χρειάζεται υπολογιστική ισχύ ώστε να μην εξαρτάται υπερβολικά από άλλες ηπείρους. «Δεν πρόκειται μόνο για ακατέργαστη υπολογιστική ισχύ, αλλά για κυρίαρχη (sovereign) υπολογιστική ισχύ», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Τομά Ρενιέ.
Τα gigafactories αναζητούν το κοινό τους
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να εξασφαλίσει υπολογιστική ισχύ για τις τεχνολογικές εταιρείες, τις startups και τους ερευνητές της γηραιάς ηπείρου, ώστε να ανταγωνιστούν την ανάπτυξη κορυφαίων αμερικανικών μοντέλων γλώσσας όπως το GPT της OpenAI και το Claude της Anthropic.
Ως πρώτο βήμα, το 2024 ανακοίνωσε σχέδια για την κατασκευή 19 υπερυπολογιστών ΤΝ σε 16 χώρες (AI Factories). Τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους, η Φον ντερ Λάιεν παρουσίασε το επόμενο στάδιο: τα gigafactories.
Στόχος είναι η δημιουργία 4-5 τεράστιων εγκαταστάσεων, καθεμία με 100.000 GPUs (μονάδες επεξεργασίας γραφικών), δηλαδή τέσσερις φορές μεγαλύτερες από τα AI Factories, ώστε να ανταγωνιστούν μεγάλα έργα όπως το Stargate της OpenAI.
Τα έργα θα χρηματοδοτηθούν μέσω συνδυασμού δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, ενώ η ΕΕ έχει δημιουργήσει ταμείο 20 δισ. ευρώ. Συνολικά 76 προτάσεις για 60 τοποθεσίες σε 16 χώρες έχουν ήδη κατατεθεί.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό δείχνει «σημαντική αναδυόμενη ζήτηση στην αγορά».
Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι δεν είναι σαφές ποιες εταιρείες θα χρησιμοποιήσουν αυτές τις εγκαταστάσεις. «Δεν είναι ξεκάθαρο ποιο θα είναι το κοινό για τα gigafactories», δήλωσε η ερευνήτρια Nicoleta Kyosovska, σημειώνει το Politico.
Σε σχετική έκθεση τίθεται το ερώτημα: «Κέντρα καινοτομίας ή πύργοι στην άμμο;»
«Δεν έχουμε πολλές εταιρείες ΤΝ — ουσιαστικά μόνο τη Mistral», σημείωσε.
Η εξάρτηση της Ευρώπης
Πέρα από τη γαλλική Mistral, η Ευρώπη δεν διαθέτει πολλές εταιρείες που να μπορούν να αξιοποιήσουν τέτοια υπολογιστική ισχύ. Και η ίδια η Mistral ήδη επενδύει σε δικές της υποδομές, χωρίς να περιμένει τα ευρωπαϊκά έργα.
Αυτό ενισχύει τις φωνές που ζητούν από την ΕΕ να μην επικεντρώνεται αποκλειστικά στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, αλλά να επενδύσει στα βιομηχανικά της πλεονεκτήματα.
«Δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε τις επενδύσεις των ΗΠΑ», δήλωσε η ευρωβουλευτής Eva Maydell, προσθέτοντας ότι υπάρχουν πολλοί τομείς πέρα από τα LLM όπου μπορεί να υπερέχει η Ευρώπη.
Τόνισε ότι τα γλωσσικά μοντέλα μπορούν να γράφουν κείμενα, αλλά δεν είναι ιδανικά για εφαρμογές όπως η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών μπαταριών.
Κυρίαρχη η αμερικανική τεχνολογία
Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι τα gigafactories θα αυξήσουν την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανική τεχνολογία, λόγω της κυριαρχίας της Nvidia στην αγορά των GPU.
Ομάδα 18 ευρωβουλευτών προειδοποίησε ότι ο τομέας των data centers κυριαρχείται από μία προμηθεύτρια και ρώτησε πώς η ΕΕ θα μειώσει αυτή την εξάρτηση.
Η Επιτροπή απάντησε ότι τα έργα θα ενισχύσουν την «τεχνολογική κυριαρχία» της Ευρώπης, διασφαλίζοντας ότι τα δεδομένα και τα μοντέλα θα προστατεύονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Ωστόσο, άλλοι θεωρούν ότι το σχέδιο είναι «πολύ λίγο και πολύ αργά». Οι επενδύσεις της ΕΕ υστερούν σημαντικά σε σχέση με τα 500 δισ. δολάρια της OpenAI και τα 50 δισ. της Anthropic.
«Αν γίνει η σύγκριση με άλλες περιοχές, μιλάμε για εντελώς διαφορετική κλίμακα επενδύσεων», δήλωσε ο Jeff Campbell της Cisco. «Ίσως θα έπρεπε να σκεφτούμε τουλάχιστον τον διπλασιασμό τους».
