Αν ελέγξει κανείς τον φάκελο δεδομένων χρήστη του Chrome, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να βρει ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης 4GB — αν και ποτέ δεν συναίνεσε στην εγκατάστασή του. Το αρχείο ονομάζεται weights.bin και βρίσκεται μέσα σ’ έναν φάκελο ονόματι OptGuideOnDeviceModel. Πρόκειται για το αρχείο Nano του Gemini, γλωσσικού μοντέλου της Google.
Κι αν το διαγράψει κανείς, το Chrome το κατεβάζει ξανά.
Ο ερευνητής Alexander Hanff έκανε αυτή την αποκάλυψη κατά τη διάρκεια αυτοματοποιημένου ελέγχου σε νέο προφίλ Chrome. Χρησιμοποιώντας αρχεία καταγραφής του macOS, εντόπισε ότι το Chrome δημιουργεί έναν προσωρινό φάκελο, κατεβάζει τα στοιχεία του μοντέλου και τοποθετεί το τελικό αρχείο στον δίσκο. Η όλη διαδικασία διήρκεσε περίπου 15 λεπτά. Χωρίς ειδοποίηση.
Το ίδιο μοτίβο έχει επιβεβαιωθεί σε Windows 11, Mac με Apple Silicon και Ubuntu. Χρήστες που παρατηρούσαν ανεξήγητες αυξήσεις στη χρήση αποθηκευτικού χώρου εδώ και πάνω από έναν χρόνο γνωρίζουν τώρα ποιος είναι ο υπεύθυνος.
Το Gemini Nano τροφοδοτεί τις λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης του Chrome που τρέχουν τοπικά στη συσκευή: λειτουργίες όπως «Βοήθησέ με να γράψω ένα email», ανίχνευση απάτης, έξυπνη επικόλληση, σύνοψη σελίδων και ομαδοποίηση καρτελών με AI.
Στα Windows, το αρχείο αποθηκεύεται στη διαδρομή: %LOCALAPPDATA%\Google\Chrome\User Data\OptGuideOnDeviceModel\weights.bin
Σε Mac και Linux βρίσκεται στον αντίστοιχο φάκελο προφίλ του Chrome.
Η διαγραφή του φακέλου δεν προσφέρει μόνιμη λύση. Το Chrome τον επαναφέρει στην επόμενη επανεκκίνηση εκτός αν απενεργοποιηθεί η λειτουργία — μέσω του chrome://flags, της επιλογής “On-device AI” στις Ρυθμίσεις > Σύστημα ή, στα Windows, μέσω αλλαγής στο μητρώο (registry) εφόσον οριστεί το OptimizationGuideModelDownloading σε disabled.
Το Chrome πρόσθεσε πρόσφατα κι ένα εμφανές κουμπί «AI Mode» στη γραμμή διευθύνσεων. Ένας λογικός χρήστης που βλέπει αυτό το κουμπί — ενώ ήδη υπάρχει ένα τοπικό μοντέλο 4GB στον δίσκο του — θα υπέθετε ότι τα ερωτήματά του παραμένουν στη συσκευή. Όμως δεν συμβαίνει αυτό. Το AI Mode στέλνει κάθε ερώτημα στους cloud servers της Google. Το τοπικό μοντέλο Gemini Nano δεν χρησιμοποιείται καθόλου γι’ αυτή τη λειτουργία.
Με άλλα λόγια, πληρώνει κανείς το κόστος σε αποθηκευτικό χώρο και bandwidth για μια λειτουργία που τελικά δεν χρησιμοποιεί ιδιωτικά.
Είναι νόμιμο ή «νομότυπο»;
Ο Hanff υποστηρίζει ότι η Google παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ιδιωτικότητας. Το επιχείρημά του βασίζεται στο Άρθρο 5(3) της Οδηγίας ePrivacy — την ίδια διάταξη που οδήγησε στα banners συγκατάθεσης για cookies — η οποία απαιτεί «προηγούμενη, ελεύθερη, συγκεκριμένη, ενημερωμένη και σαφή συγκατάθεση» πριν αποθηκευτεί οτιδήποτε στη συσκευή του χρήστη.
Επικαλείται επίσης τα Άρθρα 5(1) και 25 του GDPR, που αφορούν τη διαφάνεια και την προστασία ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό των υπηρεσιών.
Ο ίδιος συνέδεσε άμεσα το περιστατικό με άλλη υπόθεση που είχε δημοσιεύσει δύο εβδομάδες νωρίτερα: την εφαρμογή Claude Desktop της Anthropic, η οποία είχε ενεργοποιήσει σιωπηλά αυτοματοποιημένο έλεγχο browser σε περίπου τρία εκατομμύρια υπολογιστές χωρίς ρητή συναίνεση. Σύμφωνα με τον Hanff, πρόκειται για το ίδιο μοτίβο συμπεριφοράς, απλώς σε μικρότερη κλίμακα.
Ωστόσο, η Google κατεβάζει το Gemini Nano μέσω Chrome εδώ και αρκετό καιρό. Απλώς οι περισσότεροι χρήστες δεν το είχαν προσέξει.
«Για να προσφέρει βελτιωμένη εμπειρία περιήγησης, το Chrome χρησιμοποιεί μοντέλα AI που τρέχουν τοπικά στη συσκευή ώστε να υποστηρίζουν λειτουργίες του browser και του web», αναφέρει η Google στη σελίδα υποστήριξής της. «Το Chrome μπορεί να κατεβάζει μοντέλα Generative AI στο παρασκήνιο ώστε οι λειτουργίες που βασίζονται σε αυτά να είναι άμεσα διαθέσιμες. Αν διαγράψετε τα τοπικά μοντέλα AI, μόνο οι λειτουργίες που εξαρτώνται απ’ αυτά δεν θα είναι πλέον διαθέσιμες».
Η εταιρεία δήλωσε επίσης στο Android Authority: «Τον Φεβρουάριο ξεκινήσαμε να προσφέρουμε στους χρήστες τη δυνατότητα να απενεργοποιούν και να αφαιρούν εύκολα το μοντέλο απευθείας μέσα από τις ρυθμίσεις του Chrome. Μόλις απενεργοποιηθεί, το μοντέλο δεν θα ξανακατεβαίνει ούτε θα ενημερώνεται».
Η Google σημείωσε ακόμη ότι το μοντέλο διαγράφεται αυτόματα αν ο αποθηκευτικός χώρος της συσκευής μειωθεί σημαντικά. Δεν εξήγησε, όμως, γιατί οι χρήστες δεν ρωτήθηκαν εξαρχής.
Μάλιστα, η ίδια η τεχνική τεκμηρίωση της Google για προγραμματιστές Chrome αναφέρει ότι θεωρείται «βέλτιστη πρακτική να ενημερώνεται ο χρήστης για τον χρόνο που απαιτείται για τέτοιες λήψεις». Σε αυτή την περίπτωση, η Google δεν ακολούθησε τη δική της σύσταση.
