Η κινεζική Z.ai παρουσιάζει ένα νέο μοντέλο στην τεχνητή νοημοσύνη που πλησιάζει τις δυνατότητες των κορυφαίων αμερικανικών συστημάτων, κοστίζει όμως σημαντικά λιγότερο. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τον ανταγωνισμό και αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά της ΑΙ.
Πριν από δύο εβδομάδες, η εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης Anthropic διέκοψε την πρόσβαση στα δύο ισχυρότερα συστήματά της, έπειτα από αιφνιδιαστικό αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης για περιορισμό της διάθεσής τους.
Λίγες ημέρες αργότερα, η κινεζική νεοφυής εταιρεία Z.ai παρουσίασε το νέο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης GLM-5.2, το οποίο προσεγγίζει σε επιδόσεις τα μοντέλα Fable και Mythos της Anthropic, ενώ το κόστος χρήσης του είναι αισθητά χαμηλότερο. Επιπλέον, δεν υπόκειται στους ίδιους περιορισμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που συνέβαλε ώστε να ενταχθεί γρήγορα στη δεκάδα των δημοφιλέστερων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης παγκοσμίως, αναφέρουν οι New York Times.
Η Z.ai βρίσκεται στην αιχμή ενός νέου κύματος κινεζικών μοντέλων ΑΙ που συνδυάζουν υψηλές επιδόσεις με χαμηλό κόστος και αμφισβητούν την κυριαρχία που διατηρούσαν μέχρι σήμερα η OpenAI, η Anthropic και η Google. Είναι χαρακτηριστικό ότι έξι από τα μοντέλα που βρίσκονται σήμερα στην κορυφαία κατάταξη έχουν αναπτυχθεί στην Κίνα.
Η κυκλοφορία του GLM-5.2 συνέπεσε με μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανικές επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν τις δαπάνες τους για τεχνητή νοημοσύνη, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι ανησυχίες στη Silicon Valley ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προσανατολίζεται προς αυστηρότερη ρύθμιση του κλάδου.
«Με το Fable να βρίσκεται εκτός αγοράς, η απόσταση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας είναι πλέον εξαιρετικά μικρή», δήλωσε ο συνιδρυτής της alphaXiv, Ρεχάν Αχμάντ, ο οποίος χρησιμοποιεί το νέο μοντέλο της Z.ai εδώ και περισσότερο από μία εβδομάδα.
Παράλληλα, η κινεζική DeepSeek, η εταιρεία που αιφνιδίασε τη διεθνή αγορά τεχνητής νοημοσύνης με τα χαμηλού κόστους, αλλά ιδιαίτερα ισχυρά μοντέλα της, ετοιμάζεται για το επόμενο μεγάλο βήμα ανάπτυξης. Μετά την εξασφάλιση χρηματοδότησης-μαμούθ ύψους 7,4 δισ. δολαρίων, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να διπλασιάσει το προσωπικό της σε όλα τα τμήματα, ενισχύοντας τις ομάδες μηχανικών, προγραμματιστών και ειδικών τεχνητής νοημοσύνης.
Η κίνηση αυτή αντανακλά τις φιλοδοξίες της DeepSeek να μετατραπεί από ένα πολλά υποσχόμενο κινεζικό startup σε έναν πραγματικά παγκόσμιο παίκτη, ικανό να ανταγωνιστεί κολοσσούς όπως η OpenAI και η Anthropic.
Σαγκάη © Unsplash
Τεχνητή νοημοσύνη: Το χαμηλό κόστος αλλάζει τα δεδομένα στην κόντρα ΗΠΑ – Κίνας
Παρά τη δυναμική τους, τα κινεζικά μοντέλα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δύο σημαντικά εμπόδια στις ΗΠΑ, αναφέρουν αναλυτές στους NYT. Το πρώτο αφορά τις ανησυχίες για τις σχέσεις των εταιρειών με το κινεζικό κράτος και το δεύτερο τις κατηγορίες ότι αξιοποίησαν αμερικανική τεχνολογία με αθέμιτο τρόπο για να αναπτύξουν τα συστήματά τους. Ωστόσο, το ιδιαίτερα χαμηλό κόστος χρήσης τους κερδίζει ολοένα περισσότερους υποστηρικτές.
Περίπου πριν από 18 μήνες, η DeepSeek είχε προκαλέσει αίσθηση αποδεικνύοντας ότι μπορούσε να αναπτύξει αποτελεσματικά μοντέλα ΑΙ με πολύ χαμηλότερο κόστος από τους περισσότερους αμερικανικούς ανταγωνιστές της. Η Z.ai φαίνεται να ακολουθεί αντίστοιχη πορεία.
Σύμφωνα με την OpenRouter, σε ορισμένες εργασίες το GLM-5.2 κοστίζει περίπου το ένα όγδοο του Claude Opus 4.8 της Anthropic, το οποίο είχε παρουσιαστεί λίγο πριν από τα μοντέλα Fable και Mythos.
Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα κορυφαία κινεζικά μοντέλα, το GLM-5.2 είναι λογισμικό ανοικτού κώδικα, γεγονός που επιτρέπει σε οποιονδήποτε να το χρησιμοποιήσει και να το τροποποιήσει δωρεάν. Αυτό μειώνει σημαντικά το συνολικό κόστος αξιοποίησής του, ακόμη και αν οι επιδόσεις του παραμένουν ελαφρώς χαμηλότερες από εκείνες των καλύτερων αμερικανικών μοντέλων.
«Χρειάζεται άραγε να οδηγείς μια Ferrari παντού; Πιθανότατα όχι», σχολίασε χαρακτηριστικά ο επενδυτής της Madrona Venture Group, Βιβέκ Ραμασουάμι.
Το GLM-5.2 ξεχωρίζει ιδιαίτερα στη δημιουργία προγραμματιστικού κώδικα και στη λειτουργία πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης (AI agents), δηλαδή ψηφιακών βοηθών που μπορούν να αξιοποιούν άλλα προγράμματα για την εκτέλεση σύνθετων εργασιών.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της ArenaAI, Αναστάσιο Αγγελόπουλο, η τεχνολογία της Z.ai αποτελεί πλέον την τρίτη πιο διαδεδομένη επιλογή διεθνώς για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Ανησυχίες για ασφάλεια και πολιτικές αντιπαραθέσεις για την τεχνητή νοημοσύνη
Οι μεγαλύτεροι πάροχοι υπηρεσιών cloud, μεταξύ των οποίων η Microsoft και η Amazon, διαθέτουν ήδη πρόσβαση σε μοντέλα της Z.ai, της DeepSeek, της MiniMax και άλλων κινεζικών νεοφυών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στους New York Times, η Microsoft εξέτασε ακόμη και το ενδεχόμενο να ενσωματώσει το νεότερο μοντέλο της DeepSeek σε δικά της προϊόντα, τα οποία σήμερα βασίζονται σε τεχνολογία της Anthropic και της OpenAI.
Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί προγραμματιστές εξακολουθούν να εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στη χρήση των συστημάτων της Z.ai μέσω υπολογιστικών υποδομών που βρίσκονται στην Κίνα, καθώς ανησυχούν για την προστασία των δεδομένων τους, αλλά και για το ενδεχόμενο κρατικής πρόσβασης ή λογοκρισίας.
Η Z.ai εντάχθηκε το 2025 στη μαύρη λίστα του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου, ενώ εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι αρκετοί από τους μετόχους της ελέγχονται από κινεζικό κρατικό οργανισμό που εποπτεύει την αμυντική βιομηχανία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον επικεφαλής νομικό σύμβουλο της Infoblox, Γουέι Τσεν, οι επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν το μοντέλο χωρίς να παραβιάζουν τους αμερικανικούς εξαγωγικούς περιορισμούς, αρκεί να οργανώσουν σωστά τις υποδομές τους.
«Τα κινεζικά μοντέλα δεν υπόκεινται στους ίδιους περιορισμούς όταν φιλοξενούνται σε ιδιωτικές υποδομές ή μέσω άλλου παρόχου. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερες δεσμεύσεις για τα μοντέλα της Anthropic», υποστήριξε ο Ρεχάν Αχμάντ.
Μετά την εμφάνιση της DeepSeek το 2025, αρκετές κυβερνήσεις επέβαλαν περιορισμούς στη χρήση της εξαιτίας ανησυχιών για την ασφάλεια των δεδομένων. Μέχρι στιγμής, πάντως, το GLM-5.2 δεν έχει προκαλέσει ανάλογες αντιδράσεις.
Ο Σαμ Άλτμαν, CEO της OpenAI και ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic
© EPA/JOHN G. MABANGLO / Youtube / Powergame.gr
Ο ανταγωνισμός για την τεχνητή νοημοσύνη περνά σε νέα φάση
Η Anthropic και η OpenAI έχουν κατηγορήσει κινεζικές εταιρείες ότι συνέλεξαν παράνομα δεδομένα από τα μοντέλα τους, προκειμένου να επιταχύνουν την ανάπτυξη των δικών τους τεχνολογιών.
Η Anthropic απέστειλε μάλιστα επιστολή προς τους Αμερικανούς γερουσιαστές Τιμ Σκοτ και Ελίζαμπεθ Γουόρεν, κατηγορώντας τον κινεζικό τεχνολογικό όμιλο Alibaba ότι επιχείρησε να αντιγράψει παράνομα την τεχνολογία της μέσω περίπου 24.000 δόλιων λογαριασμών.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης της Microsoft, Μουσταφά Σουλεϊμάν, υπογράμμισε ότι τα νέα μοντέλα της εταιρείας αναπτύχθηκαν αποκλειστικά με εμπορικά αδειοδοτημένα δεδομένα, γεγονός που, όπως είπε, επιτρέπει την ασφαλή και αξιόπιστη αξιοποίησή τους σε παραγωγικό περιβάλλον.
Η χρήση δεδομένων ενός μοντέλου για την εκπαίδευση ενός άλλου — διαδικασία γνωστή ως distillation — αποτελεί διαδεδομένη πρακτική στην ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, οι όροι χρήσης της Anthropic και της OpenAI απαγορεύουν τη μυστική συλλογή δεδομένων για αυτόν τον σκοπό. Δεν έχει διευκρινιστεί αν η Z.ai αξιοποίησε τη συγκεκριμένη μέθοδο.
Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν ότι η διαδικασία του distillation από μόνη της δεν αρκεί για τη δημιουργία ενός κορυφαίου μοντέλου ΑΙ, καθώς απαιτούνται και πολλές ακόμη σύνθετες τεχνικές.
Οι κινεζικές νεοφυείς επιχειρήσεις μπορούν να διαθέτουν τα μοντέλα τους ως λογισμικό ανοικτού κώδικα σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, επειδή ο κλάδος έχει ενισχυθεί επί σειρά ετών από το κινεζικό κράτος, το οποίο θεωρεί την τεχνητή νοημοσύνη βασικό μοχλό οικονομικής ανάπτυξης.
Ο ανοικτός κώδικας στα κορυφαία μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης
Ορισμένοι επικεφαλής αμερικανικών εταιρειών υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να διαθέτουν ανοικτό κώδικα τα κορυφαία μοντέλα τους, καθώς θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κακόβουλα. Άλλοι, όμως, προειδοποιούν ότι εάν οι ρυθμιστικές αρχές περιορίσουν υπερβολικά την ανάπτυξη ανοικτού κώδικα, η Κίνα ενδέχεται να αποκτήσει σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα.
Καθώς η πλειονότητα των κορυφαίων ανοικτών μοντέλων προέρχεται πλέον από την Κίνα, αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανό ότι οι Αμερικανοί προγραμματιστές θα βασιστούν ολοένα περισσότερο σε κινεζικές τεχνολογίες, εξέλιξη που μακροπρόθεσμα θα μπορούσε να τοποθετήσει την Κίνα στο επίκεντρο της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.
Βέβαια, αρκετοί ειδικοί εξακολουθούν να εκτιμούν ότι τα κινεζικά συστήματα θα υπολείπονται των κορυφαίων αμερικανικών μοντέλων, καθώς οι αμερικανικοί εξαγωγικοί περιορισμοί δυσχεραίνουν την πρόσβαση της Κίνας στα εξειδικευμένα μικροτσίπ που απαιτούνται για την εκπαίδευση προηγμένων μοντέλων ΑΙ.
Η ίδια η Z.ai δαπανά εκατομμύρια δολάρια για πρόσβαση σε υπολογιστικά κέντρα εκτός Κίνας. Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που κατέθεσε στο Χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι σχετικές δαπάνες ξεπέρασαν κατά περισσότερο από επτά φορές τα συνολικά έσοδά της.
Παρ’ όλα αυτά, πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα απέχει πλέον μόλις έξι μήνες — ή και λιγότερο — από τις κορυφαίες αμερικανικές εταιρείες.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσινγκτον, Τζέφρι Ντινγκ, υπήρχε η εκτίμηση ότι οι εξαγωγικοί περιορισμοί των ΗΠΑ θα διεύρυναν το τεχνολογικό χάσμα μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, η εμφάνιση του GLM-5.2 φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Την ίδια στιγμή, οι περιορισμοί στα μοντέλα Fable και Mythos υπενθύμισαν σε πολλές επιχειρήσεις τη σημασία της ύπαρξης εναλλακτικών λύσεων.
«Στους μεγάλους οργανισμούς υπάρχει πλέον ένας προβληματισμός σχετικά με την εξάρτηση από έναν μόνο πάροχο», σημειώνει ο Τζάστιν Σάμερβιλ της OpenRouter. «Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει ποιο θα είναι το κορυφαίο μοντέλο ακόμη και σε τρεις εβδομάδες».
