Ανοίγει τις αμέσως επόμενες εβδομάδες η στρόφιγγα του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού επενδυτικού fund για εταιρείες τεχνολογίας, το οποίο φιλοδοξεί να κινητοποιήσει κεφάλαια άνω των 5 δισ. ευρώ για τις πιο ώριμες scale-ups της ηπείρου. Με την ολοκλήρωση των νομικών διαδικασιών για τη σύστασή του, το Scaleup Europe Fund πέρασε χθες από τον σχεδιασμό στην πράξη και ετοιμάζεται πλέον να «τρέξει» έως τον Σεπτέμβριο τους πρώτους γύρους χρηματοδότησης σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, deep tech, κβαντικών τεχνολογιών, βιοτεχνολογίας και καθαρών τεχνολογιών.
Για το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας, η ενεργοποίηση του fund δημιουργεί για πρώτη φορά μια ισχυρή ευρωπαϊκή δεξαμενή growth capital, δίνοντας στις ώριμες ελληνικές scale-ups τη δυνατότητα να διεκδικήσουν επενδύσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ για τη διεθνή ανάπτυξή τους, χωρίς να χρειαστεί να στραφούν σε επενδυτικά κεφάλαια εκτός Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της σουηδικής επενδυτικής εταιρείας EQT, που διαχειρίζεται το Scaleup Europe Fund, Per Franzén, η ανταπόκριση των επενδυτών έχει ήδη ξεπεράσει τις αρχικές προσδοκίες, με τον ίδιο να αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο υπέρβασης του αρχικού στόχου χρηματοδότησης. Το fund, που θα λειτουργήσει υπό την ομπρέλα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας (EIC), επενδύει απευθείας σε εταιρείες που βρίσκονται στο στάδιο του scale-up, δηλαδή έχουν ήδη αναπτύξει τεχνολογία, διαθέτουν εμπορική δραστηριότητα και αναζητούν μεγάλα κεφάλαια για να επεκταθούν διεθνώς.
Από 10 έως 30 εκατ. ευρώ σε γύρους Series B
Το fund θα στοχεύει σε εταιρείες από τον γύρο χρηματοδότησης Series B και μετά, δηλαδή σε επιχειρήσεις που έχουν ήδη αποδείξει το επιχειρηματικό τους μοντέλο και χρειάζονται σημαντικά κεφάλαια για να επιταχύνουν τη διεθνή ανάπτυξή τους. Οι πρώτες επενδύσεις εκτιμάται ότι θα κυμαίνονται μεταξύ 10 και 30 εκατ. ευρώ ανά εταιρεία, ενώ στόχος δεν είναι το Fund να καλύπτει μόνο του τις χρηματοδοτικές ανάγκες μιας εταιρείας, αλλά να λειτουργεί ως καταλύτης για τη δημιουργία μεγάλων ευρωπαϊκών επενδυτικών γύρων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, προσελκύοντας και ιδιωτικά κεφάλαια.
Οι πρώτες επενδύσεις, που αναμένονται τις επόμενες εβδομάδες, αμέσως μετά το first closing του fund (σ.σ. θα ακολουθήσει και νέο fund raising), θα αφορούν εταιρείες που έχουν ήδη αποδείξει την τεχνολογική και εμπορική δυναμική τους και βρίσκονται στη φάση της ταχείας διεθνούς ανάπτυξης. Στο επίκεντρο θα βρεθούν στρατηγικοί τεχνολογικοί τομείς, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι κβαντικές τεχνολογίες, η βιοτεχνολογία, οι καθαρές τεχνολογίες, αλλά και συνολικά το οικοσύστημα του deep tech, όπου η Ευρώπη διαθέτει ισχυρή ερευνητική βάση, αλλά υστερεί στη χρηματοδότηση της ανάπτυξης.
Οι «χρηματοδοτικοί μετανάστες»
Το Scaleup Europe Fund δεν αποτελεί ακόμη ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα στήριξης της καινοτομίας, αλλά φιλοδοξεί να καλύψει ένα από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά κενά του οικοσυστήματος καινοτομίας: την έλλειψη μεγάλων κεφαλαίων για εταιρείες που έχουν ήδη αποδείξει ότι μπορούν να εξελιχθούν σε παγκόσμιους πρωταγωνιστές.
Η αδυναμία αυτή αποτυπώνεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο στις επιδόσεις της Ευρώπης τις τελευταίες δεκαετίες. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Apple, η Microsoft, η Alphabet, η Amazon, η Meta και η Nvidia, η Ευρώπη δεν κατάφερε τα τελευταία πενήντα χρόνια να αναδείξει ούτε μία νέα εταιρεία τεχνολογίας με χρηματιστηριακή αξία άνω των 100 δισ. ευρώ.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες που περνούν από το στάδιο της startup σε εκείνο της διεθνούς ανάπτυξης συχνά γίνονται χρηματοδοτικοί μετανάστες, αναζητώντας κεφάλαια εκτός Ευρώπης. Δεν είναι τυχαίο ότι αντλούν περίπου τα μισά κεφάλαια από τις αντίστοιχες εταιρείες στη Silicon Valley, ενώ συνολικά οι επενδύσεις venture capital στην Ευρώπη παραμένουν πολλαπλάσιες χαμηλότερες από εκείνες των ΗΠΑ. Με το νέο fund η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αλλάξει αυτήν την εξίσωση, δημιουργώντας για πρώτη φορά έναν μηχανισμό μεγάλης κλίμακας που θα χρηματοδοτεί εταιρείες από το στάδιο του Series B και μετά, κινητοποιώντας πολύ μεγαλύτερους γύρους χρηματοδότησης με τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων.
Η Επίτροπος για τις Νεοφυείς Επιχειρήσεις, την Έρευνα και την Καινοτομία με δυνητικούς επενδυτές του Scaleup Europe Fund © Frédéric Garrido-Ramirez / Ευρωπαϊκή Ένωση
Η μεγάλη ευκαιρία για τις ελληνικές scale-ups
Η ενεργοποίηση του Scaleup Europe Fund αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια το εγχώριο οικοσύστημα έχει αρχίσει να παράγει μια νέα γενιά ώριμων εταιρειών στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, της διαστημικής τεχνολογίας, του defence tech, της κυβερνοασφάλειας και των τεχνολογιών βαθιάς καινοτομίας.
Το μεγάλο ζητούμενο, όμως, δεν είναι πλέον η χρηματοδότηση των πρώτων βημάτων τους, αλλά η εξασφάλιση κεφαλαίων δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ για τη διεθνή τους επέκταση. Μέχρι σήμερα, αυτές οι επενδύσεις προέρχονταν σχεδόν αποκλειστικά από μεγάλα διεθνή funds, κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών. Η λειτουργία του Scaleup Europe Fund δημιουργεί για πρώτη φορά μια ευρωπαϊκή εναλλακτική για την κάλυψη αυτού του χρηματοδοτικού κενού, ενισχύοντας τις πιθανότητες οι ελληνικές εταιρείες να διατηρήσουν την έδρα, την τεχνογνωσία και την αναπτυξιακή τους πορεία εντός Ευρώπης.
Οι πρώτες μεγάλες «υπογραφές»
Το νέο fund συγκεντρώνει έναν από τους ισχυρότερους συνασπισμούς θεσμικών και ιδιωτικών επενδυτών που έχει δημιουργηθεί μέχρι σήμερα στην ευρωπαϊκή τεχνολογία. Εκτός από την Κομισιόν, συμμετέχουν η Novo Holdings, το EIFO (Ταμείο Εξαγωγών και Επενδύσεων της Δανίας), η CriteriaCaixa, η Santander μέσω της Mouro Capital, η Fondazione Compagnia di San Paolo μαζί με τις Intesa Sanpaolo και Fondazione Cariplo, η APG Asset Management εκ μέρους του ολλανδικού συνταξιοδοτικού ταμείου ABP, καθώς και η Allianz. Η Novo Holdings, ο επενδυτικός βραχίονας του Novo Nordisk Foundation, έχει ήδη δεσμεύσει 500 εκατ. ευρώ ως ιδρυτικός επενδυτής του Scaleup Europe Fund, τη μεγαλύτερη έως σήμερα γνωστή δέσμευση κεφαλαίων στο νέο επενδυτικό σχήμα.
«Όταν η Ευρώπη επενδύει στους φορείς καινοτομίας της, επενδύει στο μέλλον της. Αυτός είναι ο στόχος του Ταμείου Scaleup Europe. Από σήμερα, θα διασφαλίσει ότι οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις μας μπορούν να βρουν αυτό που χρειάζονται εδώ στην Ευρώπη για να εξελιχθούν σε κορυφαίες εταιρείες παγκοσμίως. Να μετατρέψουμε την ευρωπαϊκή καινοτομία σε ανταγωνιστικό μας πλεονέκτημα», σχολίασε χθες με αφορμή τη νομική ολοκλήρωση των απαραίτητων νομικών διαδικασιών για τη σύσταση του fund η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
