Η Binance διαβίβασε το περασμένο έτος στις ρωσικές διωκτικές αρχές το ιστορικό δωρεών κρυπτονομισμάτων προς ουκρανικές εκστρατείες συγκέντρωσης χρημάτων. Τα δεδομένα αυτά αποτέλεσαν τον κορμό του αποδεικτικού υλικού για την απαγγελία κατηγοριών περί χρηματοδότησης της τρομοκρατίας εις βάρος ενός Ρώσου ειδικού πληροφορικής, όπως το Reuters μέσω επίσημων έγγραφων των υπηρεσιών επιβολής του νόμου.
Αν και η συμμόρφωση εταιρειών όπως η Binance με νόμιμα αιτήματα των υπηρεσιών επιβολής του νόμου για πρόσβαση σε δεδομένα πελατών θεωρείται συνήθης επιχειρηματική πρακτική στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται, η περίπτωση αυτή προκαλεί ερωτήματα. Υπενθυμίζεται ότι το μεγαλύτερο ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων στον κόσμο είχε δηλώσει κατηγορηματικά το 2023 ότι είχε αποχωρήσει πλήρως και οριστικά από τη Ρωσία.
Τα τελευταία χρόνια, πολλοί Ρώσοι πολίτες έχουν αξιοποιήσει τα ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων για να υποστηρίξουν σκοπούς που η Μόσχα χαρακτήρισε μεταγενέστερα ως εξτρεμιστικούς ή τρομοκρατικούς. Σύμφωνα με ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων που παρακολουθούν στενά τις υποθέσεις, αρκετές δεκάδες άνθρωποι που προχώρησαν σε τέτοιες δωρεές έχουν υποστεί διώξεις και έχουν καταδικαστεί στα ρωσικά δικαστήρια. Το πρακτορείο Reuters δεν μπόρεσε να εξακριβώσει ανεξάρτητα τον ακριβή αριθμό των καταδικασθέντων.
Εστιάζοντας στη συγκεκριμένη υπόθεση, η Ανακριτική Επιτροπή της Ρωσίας, η οποία χειρίζεται τις πλέον σοβαρές ποινικές υποθέσεις, υποστήριξε τον Οκτώβριο ότι ο ειδικός πληροφορικής Γιούρι Μπελένκι, ο οποίος συνελήφθη τον Σεπτέμβριο του 2025, έστειλε περισσότερα από 700 δολάρια στον ουκρανικό στρατό και σε μια συνδεδεμένη στρατιωτική ομάδα. Η ομάδα αυτή, γνωστή κατά καιρούς ως Ταξιαρχία Αζόφ και Σύνταγμα Αζόφ, χαρακτηρίζεται νομικά από τη Μόσχα ως τρομοκρατική οργάνωση.
Ο Μάικ Μπιστρόφ, ιδρυτής της νομικής εταιρείας Stellar Consulting που εξειδικεύεται στο ρυθμιστικό πλαίσιο των κρυπτονομισμάτων, υπογράμμισε ότι η Binance δεν είχε καμία νομική υποχρέωση να παράσχει τα δεδομένα, δεδομένης της αποχώρησής της από τη Ρωσία. Αντιθέτως, επισήμανε ότι η εταιρεία ίσως είχε νομική υποχρέωση να μην τα διαβιβάσει, δεσμευόμενη από την αυστηρή νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των δεδομένων. Η διοίκηση της Binance αμφισβητεί ανοιχτά αυτήν την άποψη, σύμφωνα με το Reuters.
«Η Binance δεν θεσπίζει ούτε επιβάλλει τους νόμους οποιασδήποτε δικαιοδοσίας, δεν καθορίζει κατηγορίες ούτε αποφασίζει πώς οποιαδήποτε κυβέρνηση χρησιμοποιεί τις πληροφορίες σε νομικές διαδικασίες», ξεκαθάρισε εκπρόσωπος της πλατφόρμας μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος. Ο ίδιος πρόσθεσε: «Όπως και άλλα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, συνεργαζόμαστε με νόμιμα αιτήματα παροχής πληροφοριών από τις υπηρεσίες επιβολής του νόμου παγκοσμίως, με την επιφύλαξη των ισχυουσών νομικών και ρυθμιστικών απαιτήσεων, καθώς και των απαιτήσεων περί απορρήτου. Αυτές οι αποφάσεις εναπόκεινται αποκλειστικά στις αρμόδιες Αρχές».
Σε επικοινωνία του διεθνούς πρακτορείου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων αρνήθηκε να τοποθετηθεί, μεταθέτοντας την ευθύνη για την επιβολή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Αντίστοιχα, η Επιτροπή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων της Βουλγαρίας –χώρας κατοικίας του Μπελένκι– δεν απάντησε σε ερωτήματα σχετικά με το εάν παραβιάστηκαν οι νόμοι στην εν λόγω υπόθεση. Τα διαθέσιμα έγγραφα αφορούν αποκλειστικά τον φάκελο του Μπελένκι, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα εάν και άλλα άτομα που έκαναν δωρεές μέσω κρυπτονομισμάτων έχουν μπει στο στόχαστρο των ρωσικών ερευνών ή εάν η Binance προχώρησε σε ταυτοποίηση επιπλέον χρηστών προς τις αρχές της Μόσχας.
Από την πλευρά του, το Πρώτο Σώμα Αζόφ της Ουκρανικής Εθνικής Φρουράς δήλωσε ρητά ότι δεν αποκαλύπτει τα ονόματα των δωρητών του. Οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, η ουκρανική προεδρική διοίκηση, καθώς και το Κρεμλίνο και η ρωσική Ανακριτική Επιτροπή επέλεξαν να μην ανταποκριθούν σε αιτήματα για σχολιασμό. Ο Μπελένκι, κάτοχος ρωσικού διαβατηρίου και βουλγαρικής άδειας παραμονής, παραμένει κρατούμενος σε ρωσική φυλακή αναμένοντας τη δίκη του. Ο δικηγόρος του 49χρονου αρνήθηκε να σχολιάσει τόσο τις πτυχές της υπόθεσης όσο και τον βαθμό εμπλοκής της Binance.
Τα νομικά έγγραφα παραχωρήθηκαν από τη ΜΚΟ «Πρώτο Τμήμα» (The First Department), η οποία προσφέρει νομική υποστήριξη σε διωκόμενους για πολιτικές υποθέσεις εντός Ρωσίας. Η οργάνωση ανέφερε ότι τα στοιχεία, τα οποία περιγράφουν τον φάκελο που συνέταξαν οι κρατικοί ανακριτές πριν από την απαγγελία κατηγοριών, της παραδόθηκαν από συγγενικό πρόσωπο του Μπελένκι, πληροφορία που το ειδησεογραφικό πρακτορείο δεν μπόρεσε να διασταυρώσει ανεξάρτητα.
Η προϊστορία της πλατφόρμας παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς στο παρελθόν είχε αποκαλυφθεί ότι ο περιφερειακός επικεφαλής της Binance συναντήθηκε το 2021 με αξιωματούχους της ρωσικής υπηρεσίας οικονομικής παρακολούθησης, προκειμένου να εντοπιστούν δωρητές bitcoin στον Αλεξέι Ναβάλνι. Η εταιρεία διέψευσε τότε κάθε επαφή με τις ρωσικές αρχές για τον πολέμιο του Κρεμλίνου, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή σε σωφρονιστική αποικία της Αρκτικής το 2024. Στον απόηχο της εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 και των ισχυρών δυτικών κυρώσεων, η Binance ανακοίνωσε την πώληση των ρωσικών δραστηριοτήτων της. Μάλιστα, τον Σεπτέμβριο του 2023, ξεκαθάρισε ότι η παρουσία της στη Μόσχα ήταν ασύμβατη με τη στρατηγική κανονιστικής συμμόρφωσης που ακολουθεί, σφραγίζοντας την πλήρη αποχώρησή της, δίχως μερίδιο εσόδων ή δικαίωμα επαναγοράς.
Ο Ντμίτρι Ζαΐρ-Μπεκ, επικεφαλής του «Πρώτου Τμήματος», δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ένας κάτοικος της ΕΕ δύσκολα θα φανταζόταν ότι ένας γίγαντας των κρυπτονομισμάτων που ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από τη Ρωσία, διατηρεί στην πραγματικότητα έναν δίαυλο επικοινωνίας με τις αρχές επιβολής του νόμου αυτής της χώρας. Και στους χειρότερους εφιάλτες του, ο κάτοικος της ΕΕ δεν θα φανταζόταν ότι ο ίδιος γίγαντας των κρυπτονομισμάτων θα τον παρέδιδε, με το πρώτο αίτημα, σε ντετέκτιβ και ανακριτές που επιδίδονται σε πολιτική καταστολή». Το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας αρνήθηκε οποιοδήποτε σχόλιο.
Σύγκρουση με το ρυθμιστικό πλαίσιο του GDPR
Ο νομικός Μάικ Μπιστρόφ ξεκαθάρισε ότι εάν ο Μπελένκι ήταν εγγεγραμμένος στην Binance ως κάτοικος Ευρωπαϊκής Ένωσης –σενάριο πιθανό λόγω της βουλγαρικής άδειας παραμονής–, τότε προστατευόταν αυτόματα από τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) της ΕΕ. Η συνθήκη αυτή απαγόρευε στην πλατφόρμα την αποκάλυψη στοιχείων χωρίς επίσημη δικαστική απόφαση και χωρίς την τήρηση αυστηρότατων διατάξεων.
«Επιπλέον, στην ΕΕ και βάσει του GDPR, η Ρωσία δεν θεωρείται χώρα με επαρκές επίπεδο προστασίας των προσωπικών δεδομένων, επομένως η αποστολή προσωπικών δεδομένων εκεί είναι ένα πολύ λεπτό ζήτημα», πρόσθεσε ο Μπιστρόφ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ίδιος υπήρξε μέλος της νομικής ομάδας που εκπροσώπησε την Binance όταν πέτυχε την άρση της απαγόρευσης του κύριου ιστότοπού της στη Ρωσία τον Ιανουάριο του 2021.
Η διοίκηση της Binance αρνήθηκε να τοποθετηθεί για το ενδεχόμενο παραβίασης των κανόνων του GDPR, ενώ δεν κατέστη δυνατή η εξακρίβωση του αν ο Μπελένκι ήταν εγγεγραμμένος ως πελάτης της ΕΕ, με τον δικηγόρο του να τηρεί σιγή ιχθύος.
Τα νομικά έγγραφα επιβεβαιώνουν ότι οι αξιωματούχοι των ρωσικών αρχών απέστειλαν αίτημα στην Binance για το ιστορικό συναλλαγών του, με την πλατφόρμα να απαντά στέλνοντας τα πλήρη στοιχεία των μεταφορών προς τις ουκρανικές οργανώσεις. Οι λεπτομέρειες των συναλλαγών αυτών ενσωματώθηκαν απευθείας ως αποδεικτικά στοιχεία στη δικογραφία. Παράλληλα, προσωρινή σύνοψη της υπόθεσης που διαβιβάστηκε στο γραφείο του γενικού εισαγγελέα της Ρωσίας αξιοποιεί τις εν λόγω συναλλαγές ως τη βασική θεμελίωση για τις κατηγορίες περί χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
«Η Binance δεν σχολιάζει συγκεκριμένα εμπιστευτικά αιτήματα των αρχών επιβολής του νόμου ή μεμονωμένες υποθέσεις», ήταν η λακωνική απάντηση της εταιρείας.
Βάσει των επίσημων δηλώσεων της 13ης Οκτωβρίου 2025, η Ανακριτική Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι ο Μπελένκι πραγματοποίησε τις πληρωμές σε κρυπτονομίσματα μεταξύ Ιανουαρίου 2023 και Μαρτίου 2024. Οι κινήσεις αυτές φέρονται ως ανταπόκριση σε διαδικτυακή έκκληση του εξόριστου επικριτή του Κρεμλίνου, Αρκάντι Μπαμπτσένκο, στο Telegram, όπου ανέφερε πορτοφόλια κρυπτονομισμάτων για δωρεές. Τα αντληθέντα κεφάλαια, σύμφωνα με τον ίδιο, προορίζονταν για την αγορά ιατρικού εξοπλισμού υπέρ των Ουκρανών στρατιωτών που μάχονται τις ρωσικές δυνάμεις.
Ο Μπαμπτσένκο ανέφερε ότι είχε προειδοποιήσει ρητά τους πολίτες εντός Ρωσίας να μην μεταφέρουν χρήματα λόγω του υψηλού κινδύνου σύλληψης. Παρότι αρνήθηκε την ευθύνη για τις ενέργειες των ανταλλακτηρίων, χαρακτήρισε απολύτως «ανάρμοστη» την πρακτική τους να μοιράζονται ευαίσθητες λεπτομέρειες πελατών με τις ρωσικές αρχές.
Επιπλέον, τα έγγραφα φανερώνουν ότι η Ανακριτική Επιτροπή αξίωσε από την Binance την αποκάλυψη ταυτοτήτων και άλλων δωρητών που μετέφεραν κεφάλαια στο πορτοφόλι του Μπαμπτσένκο, δίχως ωστόσο να καθίσταται σαφής η έκβαση του αιτήματος. Όταν οι Ρώσοι ανακριτές ζήτησαν τη συνεργασία του ανταλλακτηρίου, έλαβαν διπλή απάντηση από τη διεύθυνση case@binanceholdings.ru, ένα email που η ίδια η Binance προτείνει δημόσια στις αρχές της Ρωσίας και της Λευκορωσίας για επίσημη επικοινωνία.
Οι απαντήσεις της πλατφόρμας εμπεριείχαν ένα αναλυτικό αρχείο δεδομένων, το οποίο επιβεβαίωνε την ταυτότητα του Μπελένκι ως αποστολέα των χρημάτων. Ο φάκελος περιελάμβανε την ημερομηνία γέννησης, την πλήρη διεύθυνση, τον αριθμό τηλεφώνου, τον αριθμό του διαβατηρίου, καθώς και πλήρη αντίγραφα τόσο του ρωσικού του διαβατηρίου όσο και της βουλγαρικής άδειας παραμονής.
