Για κάποιον που αναζητά σήμερα δουλειά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί εύκολα να μοιάζει περισσότερο με απειλή παρά με σύμμαχο. Η συζήτηση για θέσεις που αυτοματοποιούνται γίνεται ολοένα εντονότερη, ενώ την ίδια στιγμή οι ίδιες οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν λογισμικά για να ξεχωρίζουν τα βιογραφικά και τις αιτήσεις που θα περάσουν στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας.
Από την άλλη, τα ίδια εργαλεία μπορούν να λειτουργήσουν υπέρ του υποψηφίου, βοηθώντας τον να εντοπίσει καλύτερες ευκαιρίες, να βελτιώσει το βιογραφικό του και να προετοιμαστεί πιο αποτελεσματικά για μια συνέντευξη. Το βασικό είναι να χρησιμοποιηθούν σωστά. Όσο πιο συγκεκριμένες είναι οι πληροφορίες που δίνει κάποιος σε ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, τόσο πιο χρήσιμη μπορεί να γίνει η απάντηση. Ένα γενικό «βοήθησέ με να βρω δουλειά» δύσκολα θα οδηγήσει σε κάτι ουσιαστικό. Αντίθετα, όταν το εργαλείο έχει μπροστά του το βιογραφικό, την αγγελία και σαφή στοιχεία για το είδος της θέσης που ενδιαφέρει τον υποψήφιο, μπορεί να προσφέρει πολύ πιο στοχευμένη βοήθεια.
Η Katy Fridman, ειδικός στις προσλήψεις και ιδρύτρια της Flexible Working People, προτείνει μια σειρά από πρακτικές χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης σε όλη τη διαδικασία αναζήτησης εργασίας, από τον εντοπισμό θέσεων μέχρι την προετοιμασία για τη συνέντευξη.
Οι θέσεις που ίσως δεν είχες σκεφτεί
Ένα πρώτο βήμα είναι η ανάλυση του βιογραφικού με στόχο να εντοπιστούν επαγγελματικές επιλογές πέρα από τις προφανείς. Πολλοί εργαζόμενοι έχουν αποκτήσει δεξιότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν και σε διαφορετικούς κλάδους, χωρίς απαραίτητα να το έχουν συνειδητοποιήσει. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξετάσει την εμπειρία, τα δυνατά σημεία και τις δεξιότητες του υποψηφίου και να προτείνει ρόλους που ταιριάζουν στο προφίλ του. Το χρήσιμο είναι να εξηγεί γιατί κάθε θέση μπορεί να είναι κατάλληλη και ποια ουσιαστικά κενά υπάρχουν, χωρίς να «εφευρίσκει» προσόντα που δεν διαθέτει ο ενδιαφερόμενος.
Αντίστοιχα, μπορεί να βοηθήσει και στην αναζήτηση αγγελιών, αρκεί τα κριτήρια να είναι συγκεκριμένα. Ο υποψήφιος μπορεί να ορίσει τον τύπο της θέσης, την περιοχή, το εύρος αποδοχών, αν επιθυμεί τηλεργασία ή υβριδικό μοντέλο, αλλά και αν ενδιαφέρεται για πλήρη ή μερική απασχόληση. Για κάθε θέση μπορεί να ζητήσει τον τίτλο, την εταιρεία, την τοποθεσία, τον μισθό εφόσον αναφέρεται, την ημερομηνία λήξης της αγγελίας και μια σύντομη εξήγηση για το γιατί θεωρείται σχετική με το προφίλ του.
Τι πραγματικά ζητά ο εργοδότης
Οι αγγελίες εργασίας συχνά περιλαμβάνουν μεγάλες λίστες προσόντων, χωρίς να είναι πάντα σαφές ποια από αυτά έχουν πραγματική βαρύτητα. Εδώ η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει σαν ένας πρώτος «αναλυτής» της αγγελίας. Μπορεί να ξεχωρίσει τα βασικά χαρακτηριστικά που αναζητά η εταιρεία, να διαχωρίσει τα απολύτως απαραίτητα προσόντα από εκείνα που απλώς θεωρούνται επιθυμητά και να εντοπίσει ποιο πρόβλημα προσπαθεί να λύσει η επιχείρηση με τη συγκεκριμένη πρόσληψη. Έτσι, ο ενδιαφερόμενος δεν μένει μόνο στη λίστα αρμοδιοτήτων, αλλά μπορεί να καταλάβει καλύτερα τι θα ήθελε να δει ο εργοδότης από έναν ισχυρό υποψήφιο.
Αφού αναλυθεί η θέση, μπορεί να γίνει η σύγκρισή της με το βιογραφικό. Το χρήσιμο εδώ δεν είναι μια απλή απάντηση στο «πόσο καλά ταιριάζω», αλλά μια πιο συγκεκριμένη αποτύπωση: ποια σημεία του βιογραφικού ταιριάζουν περισσότερο με την αγγελία, πού υπάρχουν κενά και ποια εμπειρία δεν έχει προβληθεί αρκετά.
Η Fridman προτείνει να μην ζητείται αμέσως πλήρης επανεγγραφή του βιογραφικού. Πιο χρήσιμο είναι να προηγηθεί μια «διάγνωση» των αδύναμων σημείων. Το εργαλείο μπορεί, για παράδειγμα, να εντοπίσει πού ο υποψήφιος περιγράφει μόνο καθήκοντα χωρίς να αναφέρει αποτελέσματα, πού είναι υπερβολικά γενικός και πού χρειάζονται συγκεκριμένα παραδείγματα.
Αντί να προσθέτει αυθαίρετα επιτεύγματα, μπορεί να κάνει ερωτήσεις στον ίδιο τον υποψήφιο ώστε να αναδειχθούν πραγματικά στοιχεία που δεν έχουν αποτυπωθεί σωστά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς πολλά βιογραφικά που έχουν γραφτεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης καταλήγουν να μοιάζουν μεταξύ τους και να γεμίζουν με γενικόλογες εκφράσεις που δεν λένε πολλά στον εργοδότη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί επίσης να βοηθήσει ώστε το βιογραφικό να χρησιμοποιεί καλύτερα τη γλώσσα της αγγελίας, χωρίς να γεμίζει μηχανικά με λέξεις-κλειδιά για να περάσει τα αυτοματοποιημένα φίλτρα επιλογής. Το ζητούμενο είναι να αναδεικνύονται δεξιότητες και εμπειρίες που ήδη υπάρχουν. Τίποτα δεν πρέπει να προστίθεται αν ο υποψήφιος δεν μπορεί να το στηρίξει με πραγματική εμπειρία ή συγκεκριμένο παράδειγμα.
Η συνοδευτική επιστολή χωρίς γενικόλογες φράσεις
Ανάλογη λογική ισχύει και για τη συνοδευτική επιστολή. Το απλό «γράψε μου ένα κείμενο για αυτή τη θέση» συνήθως οδηγεί σε ένα σωστά δομημένο αλλά απρόσωπο αποτέλεσμα. Πιο χρήσιμο είναι η τεχνητή νοημοσύνη να ξεκινήσει με ερωτήσεις: γιατί ενδιαφέρει τον υποψήφιο η συγκεκριμένη θέση, τι τον ελκύει στην εταιρεία και ποια εμπειρία θεωρεί ότι τον ξεχωρίζει.
Με βάση αυτές τις απαντήσεις μπορεί να διαμορφωθεί ένα σύντομο και πειστικό κείμενο, το οποίο να στηρίζεται σε πραγματικά στοιχεία και να διατηρεί προσωπικό τόνο.
Το σημαντικό είναι η τεχνητή νοημοσύνη να μην «μαντεύει» κίνητρα ή να αποδίδει στον υποψήφιο φιλοδοξίες και χαρακτηριστικά που δεν έχει εκφράσει.
Η πρόβα για τη συνέντευξη
Η προετοιμασία για συνέντευξη είναι ένα από τα πεδία όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Το εργαλείο μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του υπεύθυνου προσλήψεων, να κάνει μία ερώτηση κάθε φορά και να περιμένει την απάντηση πριν συνεχίσει. Αν μια απάντηση είναι ασαφής ή δεν διαθέτει αρκετά στοιχεία, μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις, όπως θα γινόταν σε μία πραγματική συνέντευξη.
Στο τέλος μπορεί να επισημάνει ποια σημεία λειτούργησαν καλά, πού έλειπαν παραδείγματα και ποιες απαντήσεις χρειάζονται περισσότερη εξάσκηση. Υπάρχει και μια πιο απαιτητική χρήση: να ζητηθεί από το εργαλείο να εντοπίσει ποια σημεία του βιογραφικού θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αμφιβολίες σε έναν εργοδότη. Μπορεί να πρόκειται για ένα κενό στην επαγγελματική πορεία, συχνές αλλαγές θέσεων, έλλειψη κάποιου βασικού προσόντος ή εμπειρία που δεν συνδέεται άμεσα με τη νέα δουλειά. Στη συνέχεια μπορεί να διατυπώσει τις πιο δύσκολες ερωτήσεις που είναι πιθανό να τεθούν πάνω σε αυτά τα σημεία, ώστε ο υποψήφιος να είναι προετοιμασμένος.
Η δύσκολη ερώτηση «πες μου λίγα πράγματα για σένα»
Μια από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις στις συνεντεύξεις είναι και από τις πιο δύσκολες. Πολλοί υποψήφιοι είτε αρχίζουν να επαναλαμβάνουν το βιογραφικό τους είτε δίνουν πολύ γενικές απαντήσεις. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει να οργανωθεί μια πιο καθαρή αφήγηση γύρω από τρία βασικά σημεία: τι έχει κάνει μέχρι σήμερα ο υποψήφιος, ποια είναι τα δυνατά του στοιχεία και ποιο επόμενο βήμα αναζητά.
Από αυτή τη διαδικασία μπορεί να προκύψει μια σύντομη παρουσίαση περίπου ενός λεπτού, που να ακούγεται φυσική και όχι αποστηθισμένη.
Πού θεωρείται αποδεκτή η χρήση AI
Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην αναζήτηση εργασίας έχει ήδη γίνει αρκετά συνηθισμένη, όμως δεν αντιμετωπίζονται όλες οι εφαρμογές της με τον ίδιο τρόπο. Σύμφωνα με στοιχεία της Adzuna, το 55% των ατόμων που αναζητούν εργασία θεωρεί ιδιαίτερα αποδεκτή τη χρήση της για την προετοιμασία συνέντευξης, ενώ το 51% τη θεωρεί αποδεκτή για τη βελτίωση μιας αίτησης.
Το ποσοστό υποχωρεί στο 38,4% όταν χρησιμοποιείται για τη συγγραφή βιογραφικού και συνοδευτικής επιστολής από την αρχή και στο 35,2% όταν αξιοποιείται για μαζική αποστολή αιτήσεων. Πολύ μεγαλύτερη επιφύλαξη υπάρχει όταν η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται την ώρα της ίδιας της αξιολόγησης. Μόλις το 21,1% θεωρεί ιδιαίτερα αποδεκτή τη δημιουργία απαντήσεων κατά τη διάρκεια ζωντανής συνέντευξης, ενώ το 20,8% έχει αντίστοιχη άποψη για τη χρήση της σε τεστ που αποτελούν μέρος της διαδικασίας πρόσληψης.
Η εικόνα είναι σαφής: οι περισσότεροι θεωρούν την τεχνητή νοημοσύνη χρήσιμη όταν λειτουργεί ως εργαλείο προετοιμασίας και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας. Μπορεί, τέλος, να χρησιμοποιείται και σε σταθερή βάση για την αναζήτηση νέων θέσεων. Ο χρήστης μπορεί, για παράδειγμα, κάθε εβδομάδα να ζητά νέες αγγελίες με συγκεκριμένα κριτήρια και να δίνει προτεραιότητα σε όσες δημοσιεύτηκαν μετά την προηγούμενη αναζήτηση.
Σε κάθε περίπτωση, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει τη διαδικασία πιο οργανωμένη και πιο στοχευμένη. Αυτό που τελικά αξιολογείται, όμως, παραμένει το ίδιο: η πραγματική εμπειρία, οι δεξιότητες και η ικανότητα του υποψηφίου να τις παρουσιάσει πειστικά.
