Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης έχει προκαλέσει πραγματικό σεισμό στον κόσμο των μαθηματικών, καθώς τα κορυφαία εργαστήρια τεχνολογίας χρησιμοποιούν πλέον τα μοντέλα τους για να επιλύσουν προβλήματα που προβλημάτιζαν τους επιστήμονες για δεκαετίες.
Ο Ράβι Βακίλ, ο οποίος διδάσκει στο πανεπιστήμιο Stanford εδώ και 25 χρόνια, διατελεί παράλληλα ως ένας από τους εννέα ανεξάρτητους επιστημονικούς συμβούλους εταιρειών όπως η OpenAI, η Anthropic και η Google DeepMind. Η ανεξάρτητη αυτή ομάδα επιστημόνων επικεντρώνεται στο πώς οι εταιρείες μπορούν να παρουσιάζουν και να δημοσιοποιούν τα αποτελέσματά τους με τρόπο που να προάγει την επιστήμη και να μην προκαλεί βλάβη σε αυτήν.
Ο καθηγητής δηλώνει αισιόδοξος για το μέλλον της τεχνολογίας, αλλά παράλληλα διατηρεί μια πολύ μετρημένη και προσεκτική στάση απέναντι στην εισβολή της τεχνητής νοημοσύνης στο πεδίο των μαθηματικών.
Η νοημοσύνη, όπως επισημαίνει, είναι μια εξαιρετικά περίπλοκη και πολυδιάστατη έννοια. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο ίδιος: «Η τεχνητή νοημοσύνη είναι απίστευτα ευφυής με ορισμένους τρόπους, αλλά είναι απίστευτα ηλίθια με άλλους».
Ο καθηγητής εξηγεί ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτού που παράγουν τα μοντέλα είναι άχρηστο, όμως ορισμένα στοιχεία μπορούν να αποδειχθούν εξαιρετικά χρήσιμα. Για να διακρίνει κανείς τη διαφορά, απαιτείται σοφία και εμπειρία που αποκτώνται μόνο μέσα από τον πειραματισμό.
Πού είναι εξαιρετικά τα νέα μοντέλα AI και πού υστερούν
Τα νέα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης είναι εξαιρετικά για να αφαιρούν τον όγκο της ρουτίνας από την καθημερινή επιστημονική εργασία.
Μπορούν να γλιτώσουν χρόνο από τους ερευνητές, αναλαμβάνοντας τις βαρετές και επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, επιτρέποντας στους ανθρώπους να διατηρήσουν για τους εαυτούς τους την εκλεπτυσμένη και ειδική σκέψη.
Ωστόσο, ο Ράβι Βακίλ τονίζει τις αδυναμίες των συστημάτων αυτών, σημειώνοντας πως «η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να εξηγήσει ούτε τα αυτονόητα, παρότι κρύβει ευφυείς ιδέες στο εσωτερικό της». Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η εκχώρηση της ανθρώπινης δημιουργικότητας, της μάθησης ή της κριτικής κρίσης στις μηχανές μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Τα σημεία τριβής
Ένα από τα κύρια σημεία τριβής μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας και των τεχνολογικών κολοσσών είναι η έλλειψη διαφάνειας στον τρόπο δημοσίευσης των αποτελεσμάτων.
Πρόσφατα, η OpenAI ανακοίνωσε την επίλυση ιστορικών προβλημάτων, όπως το πρόβλημα Ναβιέ-Στόουκς που αφορά την κίνηση των ρευστών, προκαλώντας αναστάτωση στους μαθηματικούς. Οι επιστήμονες πιέζουν τις εταιρείες να είναι πιο διαφανείς και να δείχνουν πώς ακριβώς τα μοντέλα έφτασαν στα συμπεράσματά τους.
Ο Ράβι Βακίλ υπογραμμίζει ότι η έξοδος ενός αποτελέσματος χωρίς να είναι κατανοητή η διαδρομή επίλυσης δεν αποτελεί επιστήμη. Η επιστημονική πρόοδος βασιζόταν πάντα στην κοινοποίηση της ιδέας, της μεθοδολογίας και της δυνατότητας αναπαραγωγής από άλλους ερευνητές.
Οι εταιρείες δεν παρέχουν τις πλήρεις αποδείξεις, δίνοντας στοιχεία που είναι μεν περισσότερα από τα ακατέργαστα δεδομένα, αλλά πολύ λιγότερα από αυτό που είναι ανθρώπινα κατανοητό. Ο στόχος των επιστημονικών ανακαλύψεων οφείλει να είναι η προώθηση της επιστημονικής γνώσης ως κοινή κληρονομιά όλων των ανθρώπων και όχι η αύξηση της κερδοφορίας και των εσόδων μιας ιδιωτικής εταιρείας.
Οι μεγάλοι κίνδυνοι για την επιστήμη και την ανθρωπότητα
Παράλληλα, εκφράζεται έντονος φόβος ότι η υπερβολική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη και ο θόρυβος γύρω από αυτήν ενδέχεται να αποθαρρύνουν τους νέους από τη μελέτη των θετικών επιστημών.
Υπάρχει ο κίνδυνος οι νέοι άνθρωποι να σταματήσουν να μαθαίνουν να σκέφτονται με αυτόν τον δομημένο τρόπο, γεγονός που θα οδηγήσει σε απώλεια ταλέντου. Το τίμημα μιας τέτοιας εξέλιξης θα φανεί μετά από είκοσι χρόνια, όταν η νέα γενιά δεν θα είναι σε θέση να καινοτομήσει, να ιδρύσει επιχειρήσεις ή ακόμα και να διδάξει στα σχολεία.
Ένας άλλος σοβαρός προβληματισμός αφορά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως δούρειου ίππου για τον αντιπνευματισμό. Υπάρχει ο φόβος ότι θα υποβαθμιστεί η διδασκαλία των βασικών δεξιοτήτων σκέψης στα σχολεία, όπως τα μαθηματικά, η γραφή και η ανάγνωση. Εάν η ανθρωπότητα επιτρέψει στην περιέργειά της να ατροφήσει, οι συνέπειες για την κοινωνία και την επιστήμη θα είναι ολέθριες.
Το ιδανικό μέλλον με την AI
Όσον αφορά το ιδανικό μέλλον για τα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια, ο Ράβι Βακίλ οραματίζεται μια νέα χρυσή εποχή για την επιστήμη, όπου οι νέοι ερευνητές και οι φοιτητές θα έχουν ισότιμη πρόσβαση σε προηγμένα τεχνολογικά εργαλεία.
Η πρόσβαση αυτή δεν θα πρέπει να εξαρτάται από το ίδρυμα στο οποίο φοιτά κανείς, τις γνωριμίες του με τα εργαστήρια ή την οικονομική επιφάνεια της οικογένειάς του, αλλά να είναι καθολική.
Τέλος, ο Ράβι Βακίλ απορρίπτει το σενάριο της πλήρους αντικατάστασης των μαθηματικών από τις μηχανές. Η επιθυμία για ανακάλυψη, η αναζήτηση της ομορφιάς στους γρίφους και η εγγενής ανθρώπινη περιέργεια παραμένουν τα κινητήρια στοιχεία της επιστήμης.
Οι άνθρωποι είναι αυτοί που αναρωτιούνται και αμφισβητούν τον κόσμο γύρω τους, και όσο η περιέργεια αυτή παραμένει ζωντανή, η τεχνητή νοημοσύνη θα παραμένει απλώς ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των επιστημόνων.
