Σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο λειτουργίας και ανταγωνιστικότητας για τις επιχειρήσεις, ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) επιχειρεί να καλύψει το κενό πρακτικής καθοδήγησης που δημιουργεί η εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου. Με την παρουσίαση ενός νέου οδηγού για τον AI Act, ο Σύνδεσμος επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη θεωρητική συμμόρφωση στην οργανωμένη και υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνολογίας, δίνοντας στις επιχειρήσεις συγκεκριμένα βήματα για την προσαρμογή τους.
Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο ενημερωτικής εκδήλωσης με τίτλο «AI Act στην πράξη: Τι σημαίνει για την επιχείρησή σας – Από τη συμμόρφωση στην υπεύθυνη αξιοποίηση της AI», την οποία διοργάνωσε ο ΣΕΒ την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου. Στόχος ήταν να αποσαφηνιστούν οι υποχρεώσεις που προκύπτουν από τον Κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και να αναδειχθεί πώς η έγκαιρη προετοιμασία μπορεί να μετατραπεί από κανονιστικό βάρος σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Το μήνυμα που εκπέμπεται προς την επιχειρηματική κοινότητα είναι ότι ο AI Act δεν αφορά μόνο τα νομικά τμήματα ή τις ομάδες πληροφορικής. Αντίθετα, απαιτεί συνολική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο οι επιχειρήσεις αναπτύσσουν, προμηθεύονται και χρησιμοποιούν συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, με σαφείς αρμοδιότητες, μηχανισμούς ελέγχου και διαδικασίες λογοδοσίας.
Οι επτά κινήσεις που προτείνει ο ΣΕΒ
Ο πρακτικός οδηγός του ΣΕΒ μεταφράζει τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού και του εθνικού εφαρμοστικού νόμου 5321/2026 σε επτά βασικές διαδικασίες, τις οποίες καλούνται να ενσωματώσουν οι επιχειρήσεις στη λειτουργία τους.
Πρώτο βήμα είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πλαισίου εταιρικής διακυβέρνησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό προϋποθέτει σαφή κατανομή ρόλων και ευθυνών, πολιτικές χρήσης και μηχανισμούς λογοδοσίας, ώστε να είναι ξεκάθαρο ποιος αποφασίζει, ποιος ελέγχει και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τη λειτουργία των συστημάτων.
Δεύτερη προτεραιότητα είναι η δημιουργία ενιαίου μητρώου AI (AI inventory), στο οποίο θα καταγράφονται όλα τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιεί ή αναπτύσσει κάθε επιχείρηση. Η καταγραφή αυτή αποτελεί τη βάση για την αξιολόγηση των κινδύνων και τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό.
Τρίτο βήμα είναι η αξιολόγηση και κατάταξη των συστημάτων ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου, καθώς και ο προσδιορισμός του ρόλου της επιχείρησης: εάν λειτουργεί ως πάροχος ή ως χρήστης ενός συστήματος AI. Από αυτή την αξιολόγηση εξαρτώνται και τα μέτρα συμμόρφωσης που θα πρέπει να εφαρμοστούν σε κάθε περίπτωση.
Ο οδηγός δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην ανάπτυξη γνώσεων και δεξιοτήτων AI literacy για το ανθρώπινο δυναμικό. Η εκπαίδευση των εργαζομένων θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση, καθώς η ασφαλής χρήση της τεχνολογίας δεν εξαρτάται μόνο από τα τεχνικά χαρακτηριστικά των εφαρμογών, αλλά και από την ικανότητα των ανθρώπων να αντιλαμβάνονται τις δυνατότητες και τους περιορισμούς τους.
Παράλληλα, ο ΣΕΒ προτείνει την ενσωμάτωση των απαιτήσεων του AI Act σε ολόκληρη τη διαδικασία προμήθειας συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό σημαίνει ελέγχους δέουσας επιμέλειας στους προμηθευτές, αξιολόγηση της συμμόρφωσης των λύσεων και πρόβλεψη κατάλληλων συμβατικών ρητρών.
Τέλος, οι επιχειρήσεις καλούνται να διασφαλίσουν τη συνεχή παρακολούθηση των συστημάτων, την ανθρώπινη εποπτεία και την έγκαιρη διαχείριση περιστατικών ασφάλειας που σχετίζονται με την AI.
Στο επίκεντρο και οι AI agents
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο οδηγός δεν περιορίζεται στην καταγραφή των βασικών υποχρεώσεων του Κανονισμού. Περιλαμβάνει διευκρινίσεις για σημεία που προκαλούν ερμηνευτική αβεβαιότητα, πρακτικό checklist ετοιμότητας, καθώς και οδηγίες για την προετοιμασία των επιχειρήσεων ενόψει πιθανών ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές.
Επιπλέον, περιλαμβάνει ειδικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση και αξιοποίηση των AI agents, δηλαδή συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης που μπορούν να εκτελούν σύνθετες εργασίες και να αναλαμβάνουν επιμέρους λειτουργίες με μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας. Πρόκειται για ένα πεδίο που αποκτά αυξανόμενη σημασία για τις επιχειρήσεις, καθώς η AI περνά σταδιακά από την υποστήριξη καθημερινών εργασιών στην αυτοματοποίηση επιχειρησιακών διαδικασιών.
Το στοίχημα της ανταγωνιστικότητας
Στην εκδήλωση, ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, Δρ. Βασίλης Καρκατζούνης, υπογράμμισε ότι η συμμόρφωση με τον AI Act αποτελεί ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Όπως ανέφερε, στόχος της Πολιτείας είναι να μην αφήσει τις επιχειρήσεις μόνες τους στη διαδικασία προσαρμογής, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στον εθνικό εφαρμοστικό νόμο 5321/2026, αλλά και στη συνεισφορά στελεχών της Ειδικής Γραμματείας στην εκπόνηση του οδηγού του ΣΕΒ, προκειμένου να διαμορφωθούν σαφείς κατευθύνσεις και πρακτικά εργαλεία για την αγορά.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Accenture και συμπροεδρεύων της Επιτροπής Τεχνολογίας και Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, Δρ. Κυριάκος Σαμπατακάκης, χαρακτήρισε την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα.
Όπως σημείωσε, ο οδηγός αποσκοπεί στο να προσφέρει σε επιχειρήσεις ανεξαρτήτως μεγέθους τη γνώση και τα εργαλεία που χρειάζονται, ώστε να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της AI με ταχύτητα, ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Το πραγματικό ζητούμενο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη να εξελιχθεί σε μοχλό παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας.
