Όταν η Novo Nordisk λάνσαρε το Wegovy, την πρωτοποριακή της ένεση για την απώλεια βάρους, στην Αμερική τον Ιούνιο του 2021, ένιωσε σαν να «έτρεχε σε ένα σκοτεινό τούνελ», θυμάται ο Maziar Mike Doustdar, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα διευθύνοντος συμβούλου της δανέζικης φαρμακοβιομηχανίας τον Αύγουστο. Παρόλο που γνώριζε ότι η ευκαιρία ήταν τεράστια, η εταιρεία δεν είχε τρόπο να γνωρίζει πόση ζήτηση θα υπήρχε ή από πού θα προερχόταν. Η Novo, λέει, βίωσε την «κατάρα του πρωτοπόρου».
Για περισσότερα από δύο χρόνια είχε την αποκλειστικότητα της αγοράς φαρμάκων για την απώλεια βάρους. Μέχρι το 2023, οι πωλήσεις του Wegovy στην Αμερική είχαν φτάσει τα 4,3 δισ. δολάρια. Εκείνη τη χρονιά, ωστόσο, η Eli Lilly, μια ανταγωνίστρια που παρακολουθούσε στενά τα λάθη της Novo, λάνσαρε τη δική της ένεση απώλειας βάρους, με την ονομασία Zepbound. Το 2024 έφερε πωλήσεις ύψους 4,9 δισ. δολαρίων, τα τρία τέταρτα του ποσού του Wegovy. Φέτος θα βρεθεί μπροστά. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ομίλου ερευνών Bloomberg Intelligence, μέχρι το 2030, η Lilly θα ελέγχει περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας αγοράς φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, έναντι μόλις του ενός τρίτου για τη Novo, (βλ. διάγραμμα 1).
Οι επενδυτές της δανέζικης φαρμακοβιομηχανίας έχουν αναστατωθεί. Η χρηματιστηριακή της αξία, σε περίπου 1,4 τρισ. κορόνες Δανίας (220 δισ. δολάρια), έχει μειωθεί κατά τα δύο τρίτα από το ανώτατο επίπεδό της τον Ιούνιο του 2024, όταν ήταν η πολυτιμότερη εταιρεία της Ευρώπης (βλ. διάγραμμα 2). Η αξία της Lilly έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από το ένα τέταρτο από τότε. Ακόμα κι έτσι, σε συνέντευξή του στον Economist, ο κ. Doustdar εμφανίστηκε βέβαιος ότι η Novo μπορεί να ανακάμψει. Η συνταγή του είναι να προωθήσει μια νέα γενιά θεραπειών για την παχυσαρκία, ενώ παράλληλα θα προβεί σε σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της εταιρείας.
Η Novo βρέθηκε στην ιδανική θέση ώστε να ηγηθεί της επανάστασης στην απώλεια βάρους. Ιδρύθηκε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα για να παράγει ινσουλίνη, μια ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα, και είναι ειδική στις μεταβολικές ασθένειες. Τα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στο Bagsvaerd, λίγο έξω από την Κοπεγχάγη, αναπτύσσονται γύρω μια σπειροειδή σκάλα που έχει ως πρότυπο το μόριο της ινσουλίνης. Πριν από περίπου μια δεκαετία οι επιστήμονες της Novo παρατήρησαν ότι η σεμαγλουτίδη, ένα πολλά υποσχόμενο φάρμακο για τον διαβήτη, κατέστειλε επιπλέον την όρεξη, ξεκινώντας την προσπάθεια για τη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας θεραπειών απώλειας βάρους. (Η σεμαγλουτίδη, η οποία μιμείται την ορμόνη GLP-1, είναι το δραστικό συστατικό τόσο του Wegovy όσο και του Ozempic, ενός φαρμάκου που εγκρίθηκε στην Αμερική το 2017 για τον διαβήτη).
Η Novo, ωστόσο, υποτίμησε κατά πολύ την όρεξη για το νέο της φάρμακο για την απώλεια βάρους. Ο κ. Doustdar λέει ότι σχεδίαζε η ζήτηση να είναι τριπλάσια από εκείνη του Saxenda, ενός παλαιότερου και λιγότερο αποτελεσματικού φαρμάκου για την παχυσαρκία. Ωστόσο, πέντε εβδομάδες μετά την κυκλοφορία του στην Αμερική, το Wegovy είχε συγκεντρώσει συνταγές που αντιστοιχούσαν σε συνταγές Saxenda τεσσάρων ετών. Η παραγωγή δεν μπορούσε να ανταποκριθεί. Ως αποτέλεσμα, το Wegovy τοποθετήθηκε στην επίσημη λίστα ελλείψεων της Αμερικής , ανοίγοντας το δρόμο της παραγωγής του από τα φαρμακεία «σύνθεσης», τα οποία επιτρέπεται να φτιάχνουν αντίγραφα των επώνυμων φαρμάκων όταν η προσφορά δεν επαρκεί και να τα πωλούν με μεγάλες εκπτώσεις. Παρόλο που το Wegovy αφαιρέθηκε από τον κατάλογο ελλείψεων τον Φεβρουάριο, ο χρόνος που στο μεταξύ μεσολάβησε, σημαίνει ότι τα σύνθετα αντίγραφα, από τη στιγμή που παρασκευάστηκαν, εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα. Η Novo εκτιμά ότι τα χρησιμοποιούν περίπου 1 εκατομμύριο Αμερικανοί.
Ακριβώς τη στιγμή που η προσφορά της Novo είχε αρχίσει να εξαντλείται, η Lilly κυκλοφόρησε το Zepbound. Στη δική της συγκριτική δοκιμή (head-to-head trial), οι ασθενείς που έλαβαν το φάρμακο έχασαν το 20% του σωματικού τους βάρους, σε σύγκριση με το 14% όσων έλαβαν το Wegovy. Επιπλέον, η Lilly, η οποία είχε παρακολουθήσει την ανάπτυξη του Wegovy, άρχισε να αυξάνει την παραγωγή πολύ πριν αποκτήσει έγκριση για το Zepbound. Ως αποτέλεσμα, το φάρμακο είναι άμεσα διαθέσιμο από τον Οκτώβριο του περασμένου έτους.
Η Lilly συνειδητοποίησε επίσης από νωρίς ότι η πώληση φαρμάκων για την απώλεια βάρους είναι διαφορετική από την εμπορία των περισσότερων άλλων φαρμάκων. Η ζήτηση προωθείται όχι από τους γιατρούς και τους ασφαλιστές, αλλά από τους ίδιους τους ασθενείς, πολλοί από τους οποίους πληρώνουν απευθείας για τη θεραπεία. Από τις αρχές του 2024 η Lilly άρχισε να παρακάμπτει τους μεσάζοντες και να απευθύνεται απευθείας στους ασθενείς. Προσέφερε φιαλίδια χαμηλής δόσης Zepbound στο διαδίκτυο για 399 δολάρια, πολύ κάτω από τη χονδρική τιμή καταλόγου των περίπου 1.100 δολαρίων (και φθηνότερα ακόμη και μετά τις εκπτώσεις που λαμβάνουν οι ασφαλιστές). Παράλληλα, συνεργάστηκε με διάφορους παρόχους τηλεϊατρικής για να διευρύνει την εμβέλειά της. Η Novo άργησε να προσαρμοστεί, ξεκινώντας τη δική της άμεση προσφορά ένα χρόνο μετά τη Lilly. Τον Απρίλιο συνήψε συνεργασία με την Hims & Hers, μια εταιρεία τηλεϊατρικής, η οποία όμως γρήγορα κατέρρευσε, εν μέρει επειδή ο πάροχος συνέχισε να πουλάει αντίγραφα του Wegovy.
Η Novo βγήκε από τον εφησυχασμό της τον Μάιο, όταν το διοικητικό συμβούλιο έδιωξε τον διευθύνοντα σύμβουλό της από το 2017, Lars Fruergaard Jorgensen. Οι αλλαγές στην ηγεσία της συνεχίστηκαν καθώς το Ίδρυμα Novo Nordisk, το οποίο κατέχει περισσότερο από το ένα τέταρτο των μετοχών της φαρμακοβιομηχανίας, επανήλθε. Ο πρόεδρός του, Lars Rebien Sorensen, ο οποίος διηύθυνε τη Novo πριν από τον κ. Jorgensen, επέπληξε το διοικητικό συμβούλιο ότι ήταν «πολύ αργό» στο να αντιληφθεί τις αλλαγές στην αγορά των φαρμάκων για την απώλεια βάρους. Μετά από μια εκκαθάριση τον Οκτώβριο κατά την οποία επτά μέλη του διοικητικού συμβουλίου παραιτήθηκαν, ο κ. Sorensen ανέλαβε πρόεδρος της φαρμακοβιομηχανίας.
Ένα πρόσωπο που βρίσκεται κοντά τόσο στον κ. Sorensen όσο και στον κ. Doustdar λέει ότι θα είναι «αδίστακτοι» και θα κάνουν «ό,τι χρειάζεται» για να ανακάμψουν. Η αλλαγή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Τον Σεπτέμβριο η Novo ανακοίνωσε ότι θα περικόψει 9.000 θέσεις εργασίας, περισσότερο από το ένα δέκατο του εργατικού δυναμικού της, συμπεριλαμβανομένων περίπου 5.000 στη Δανία, τη μεγαλύτερη απόλυση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στη χώρα. Έχει επίσης σταματήσει την ανάπτυξη οποιουδήποτε φαρμάκου που δεν συνδέεται με τον διαβήτη ή την παχυσαρκία.
Αυτή η εστιασμένη προσέγγιση έχει ως στόχο να ανοίξει το δρόμο για την κυκλοφορία δύο νέων προϊόντων το επόμενο έτος. Το ένα είναι μια από του στόματος εκδοχή του Wegovy που, σε δοκιμές, επέφερε μεγαλύτερη απώλεια βάρους από το ανταγωνιστικό χάπι της Lilly. Οι αναλυτές ανησυχούν ότι οι ασθενείς μπορεί να αντιδράσουν στην απαίτηση να το παίρνουν με άδειο στομάχι και να περιμένουν μισή ώρα πριν από το φαγητό (το χάπι της Lilly δεν έχει τέτοιες αυστηρές προϋποθέσεις). Ωστόσο, ο Martin Lange, επικεφαλής επιστήμονας της Novo, απορρίπτει αυτή την ανησυχία, σημειώνοντας ότι οι διαβητικοί λαμβάνουν ήδη από του στόματος σεμαγλουτίδη χωρίς ιδιαίτερα παράπονα. Το δεύτερο λανσάρισμα είναι μια ένεση Wegovy υψηλότερης δόσης που σε δοκιμές πέτυχε απώλεια βάρους συγκρίσιμη με το Zepbound. Η Novo ελπίζει ότι θα αποσοβήσει την αντίληψη ότι η θεραπεία της είναι λιγότερο ισχυρή. Αυτή τη φορά, επίσης, θα έχει άφθονη διαθεσιμότητα των φαρμάκων.
Η Novo προβαίνει επίσης σε ευρύτερες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο δραστηριοποιείται. Θέλει να επεκτείνει τα απευθείας κανάλια της, τα οποία αντιπροσωπεύουν σήμερα το ένα δέκατο των συνταγών του Wegovy στην Αμερική. Για το σκοπό αυτό, έχει συνάψει συμφωνίες με εμπόρους λιανικής πώλησης, συμπεριλαμβανομένων των Costco και Walmart, για την πώληση των φαρμάκων της. Οι συνεργασίες από μόνες τους, ωστόσο, δεν θα είναι αρκετές. Ο κ. Doustdar λέει ότι η Novo πρέπει να οικοδομήσει μια «νοοτροπία καταναλωτή». Θέλει να σκέφτεται «περισσότερο σαν την Amazon», προσφέροντας στους πελάτες την ταχύτητα και την ευελιξία που πλέον περιμένουν.
Η Novo αναθεωρεί επίσης την τιμολόγησή της. Πρόσφατα άρχισε να προσφέρει το Wegovy απευθείας στους πελάτες με κόστος 199 δολάρια για τους δύο πρώτους μήνες, ποσό που στη συνέχεια αυξάνεται στα 349 δολάρια. (Η Lilly ανταπέδωσε μειώνοντας τις τιμές για το Zepbound που πωλείται απευθείας.) Τον Νοέμβριο και οι δύο εταιρείες σύναψαν επίσης συμφωνίες με την κυβέρνηση Trump για να παρέχουν στο Medicare, τον δημόσιο ασφαλιστή για τους ηλικιωμένους, πρόσβαση με έκπτωση στα φάρμακα παχυσαρκίας τους, περίπου στο ένα τρίτο λιγότερο από την τιμή που χρεώνεται στους εμπορικούς ασφαλιστές. Σε αντάλλαγμα, το Medicare συμφώνησε να καλύψει τις θεραπείες για πρώτη φορά.
Η τελευταία αλλαγή στη στρατηγική της Novo αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα χτίσει το δίκτυό της. Η Novo βασιζόταν παραδοσιακά στα δικά της εργαστήρια και όχι σε εξαγορές, αλλά αυτό αλλάζει. Τον Νοέμβριο ξεκίνησε πόλεμο προσφορών με την αμερικανική Pfizer, για την Metsera, μια εταιρεία βιοτεχνολογίας με ένα πολλά υποσχόμενο φάρμακο για την παχυσαρκία υπό ανάπτυξη. Η Pfizer κέρδισε, αλλά ο κ. Doustdar δεν απογοητεύτηκε. Η θεραπεία εκατοντάδων εκατομμυρίων ασθενών απαιτεί άνοιγμα σε εξωτερικές ιδέες, λέει. Θέλει η Novo να δημιουργήσει ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο φαρμάκων για την παχυσαρκία, ώστε να μπορεί να προσφέρει σε κάθε ασθενή τη θεραπεία που ταιριάζει καλύτερα στις ανάγκες του.
Η Novo μπορεί κάλλιστα να χρειαστεί εξωτερική βοήθεια. Η Lilly διαθέτει έναν τρομερό δικό της δίκτυο και έχει εμπειρία σε ένα ευρύτερο φάσμα ασθενειών, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα, καθώς τα φάρμακα για την παχυσαρκία χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για τη θεραπεία παρακείμενων παθήσεων, όπως τα νεφρικά και ηπατικά προβλήματα. Ωστόσο, υπάρχουν κι άλλοι ανταγωνιστές που εποφθαλμιούν την επιχείρηση απώλειας βάρους. Πάνω από 160 νέα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας βρίσκονται επί του παρόντος σε ανάπτυξη. Επιπλέον, η σεμαγλουτίδη θα χάσει την προστασία του διπλώματος ευρεσιτεχνίας σε αρκετές μεγάλες αναδυόμενες αγορές το 2026 -συμπεριλαμβανομένων της Βραζιλίας, της Κίνας και της Ινδίας- εκθέτοντας τη Novo στον ανταγωνισμό από τα γενόσημα φάρμακα σε αυτά τα μέρη, στα οποία ζει μεγάλο ποσοστό παχύσαρκων ανθρώπων.
Παρόλα αυτά, η μεγαλύτερη μάχη της Novo μπορεί να είναι εσωτερική, καθώς προσπαθεί να μετατραπεί από μια συντηρητική φαρμακοβιομηχανία σε μια ευέλικτη καταναλωτική μάρκα. Ο κ. Doustdar βρίσκεται ακόμη μακριά από την άκρη του τούνελ.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
