Τα ιπτάμενα αυτοκίνητα ήταν το όνειρο της ανθρωπότητας από τότε που οι Ευρωπαίοι φουτουριστές τα συλλογίζονταν στην αυγή της εποχής του αυτοκινήτου στα τέλη του 19ου αιώνα. Η ανθρωπότητα έχει έκτοτε απογοητευτεί ξανά και ξανά. «Θέλαμε ιπτάμενα αυτοκίνητα, αλλά τελικά πήραμε 140 χαρακτήρες», δήλωσε με πόνο ψυχής το 2011 ο Peter Thiel, επιχειρηματίας. Το X, τότε γνωστό ως Twitter και περιορισμένο σε αναρτήσεις αυτού του μήκους, μπορεί να σας προκαλέσει φρενίτιδα. Αλλά όχι το να πάτε πετώντας από το Α στο Β.
Ο κ. Thiel και οι άλλοι ονειροπόλοι σαν κι αυτόν επιτέλους πραγματοποιούν την επιθυμία τους. Τον Μάρτιο η EHang, μια κινεζική κατασκευάστρια ηλεκτρικών σκαφών κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (eVTOL), πήρε άδεια για ιπτάμενες εμπορικές περιηγήσεις σε αξιοθέατα στην Γκουανγκτζόου και το Χεφέι, δύο κινεζικές πόλεις. Μέχρι τις αρχές του 2026 η Joby Aviation, μια ανταγωνίστρια εταιρεία, έχει προγραμματίσει να ξεκινήσει υπηρεσία αεροταξί στο Ντουμπάι. Η καλιφορνέζικη εταιρεία ελπίζει σύντομα να πετάξει και στην Αμερική. Η χρηματιστηριακή της αξία εκτοξεύτηκε στα ύψη, από 6 δισ. δολάρια πριν από ένα χρόνο σε 12 δισ. δολάρια. Αξίζει πλέον περισσότερο από τη Renault, η οποία κατασκευάζει «επίγειες» άμαξες από το 1898, ή τη Lyft, η οποία λειτουργεί ένα γιγαντιαίο, εξίσου επίγειο, δίκτυο μετακίνησης μέσω μίσθωσης οχημάτων (ride-hailing).
Για δεκαετίες τα ιπτάμενα αυτοκίνητα έμοιαζαν με μια από εκείνες τις τεχνολογίες που απείχαν μόλις λίγα χρόνια και, όπως λέει ένα παλιό αστείο, πάντοτε θα απείχαν. Τελικά απογειώνονται καθώς δύο άλλες ιδέες -η ενέργεια σύντηξης και η κβαντική πληροφορική- αποβάλλουν επίσης τη φήμη τους ότι βρίσκονται καθ’ οδόν.
Για τους επενδυτές και ορισμένους πελάτες, το μέλλον είναι εδώ. Η Joby, η EHang και οι δύο κύριες εισηγμένες αντίπαλές της αξίζουν συνολικά 20 δισ. δολάρια, πάνω από τρεις φορές το πρόσφατο χαμηλό τους τον Σεπτέμβριο του 2024. Τρεις δημόσιες εταιρείες κβαντικών υπολογιστών, οι D-Wave, IonQ και Rigetti, διαθέτουν συνδυασμένη αξία αγοράς 33 δισ. δολαρίων, 12 φορές μεγαλύτερη από τα τέλη του 2023. Τον Δεκέμβριο η επενδυτική τράπεζα Jefferies άρχισε να καλύπτει τις μετοχές τους -και βαθμολόγησε τις δύο πρώτες με «buy». Όταν πριν από δύο μήνες, μια νεοσύστατη εταιρεία 11 δισ. δολαρίων με την ονομασία Quantinuum παρουσίασε τον νέο εμπορικό κβαντικό υπολογιστή της στη Νέα Υόρκη, στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εταιρείες με βασιλικό κύρος, όπως η Nvidia, η JPMorgan Chase και η Honeywell (οι οποίες είναι όλες υποστηρίκτριες). Η εταιρεία πουλάει ήδη το κιτ και την πρόσβαση σε αυτό μέσω του cloud, λέει ο Raj Hazra, το αφεντικό της.
Η Helion και η Commonwealth Fusion Systems (CFS), δύο νεοσύστατες επιχειρήσεις σύντηξης που αξίζουν μαζί περίπου 10 δισ. δολάρια, έχουν υπογράψει συμβόλαια για την παροχή ενέργειας, αντίστοιχα, στη Microsoft (από το 2028) και τη Google και έναν μεγάλο ιταλικό πελάτη (από τις αρχές της δεκαετίας του 2030). Στις 18 Δεκεμβρίου μια τρίτη, η TAE Technologies, συμφώνησε μια αταίριαστη συγχώνευση ύψους 6 δισ. δολαρίων με την εταιρεία μέσων κοινωνικής δικτύωσης του προέδρου Donald Trump.
Ένας λόγος για τον αγώνα δρόμου έχει να κάνει με τις πρόσφατες ανακαλύψεις. Για τα eVTOL, πολλά από τα οποία μοιάζουν με μια γιγαντιαία εκδοχή ενός ιπτάμενου παιχνιδιού με τέσσερις ρότορες, αυτές προέρχονται από βελτιώσεις στη μηχανική, κυρίως ελαφρύτερες μπαταρίες και πιο αποδοτικούς ηλεκτροκινητήρες, και τη νομοθεσία, η οποία είναι όλο και πιο ανοικτή στο να θεωρεί τα οχήματα ως αξιόπλοα. Στην περίπτωση των κβαντικών υπολογιστών και της σύντηξης, οι πρόοδοι υπήρξαν εξαιρετικά σημαντικές.
Η κβαντική πληροφορική βασίζεται σε qubits, τα οποία – σε αντίθεση με τα bits στους κλασικούς υπολογιστές – μπορούν να είναι ταυτόχρονα ένα μείγμα από μηδέν και ένα. Συνδυάζοντας αρκετά qubits μπορείτε να λύσετε ορισμένα προβλήματα πολύ πιο γρήγορα από ό,τι με τη χρήση ενός συνηθισμένου υπολογιστή. Το κόλπο είναι τα qubits να διατηρούνται σε μια τέτοια «υπέρθεση» για αρκετή ώρα ώστε να εκτελούν χρήσιμους υπολογισμούς και να διορθώνονται τυχόν σφάλματα που παρεισφρέουν.
Το 2024 οι ερευνητές της Google, η οποία έχει τις δικές της φιλοδοξίες για κβαντικούς υπολογιστές, απέδειξαν ότι η χρήση περισσότερων φυσικών qubits (μεμονωμένες περιπτώσεις υπέρθεσης) για τη δημιουργία ενός μόνο «λογικού» qubit (συνδυασμός φυσικών qubits που χρησιμοποιούνται για την εκτέλεση των υπολογισμών) μειώνει το ποσοστό σφαλμάτων. Το αποτέλεσμα αυτό διασκεδάζει τους φόβους ότι οι κβαντικοί υπολογιστές μπορεί να μην είναι ποτέ χρήσιμοι στην πράξη. Η περαιτέρω πρόοδος έγινε μια επιλύσιμη μηχανική πρόκληση της δημιουργίας περισσότερων φυσικών qubits.
Πρόοδος σημειώνεται επίσης στη σύντηξη, κατά την οποία μικρά άτομα συμπιέζονται μεταξύ τους για να δημιουργήσουν μεγαλύτερα και να απελευθερώσουν μεγάλη ενέργεια. Στην πιο συνηθισμένη προσέγγιση, που υιοθετείται από την CFS, η συμπίεση γίνεται με ισχυρά μαγνητικά πεδία μέσα σε ένα δοχείο σε σχήμα ντόνατ που ονομάζεται τοκαμάκ (tokamak )και είναι γεμάτο με υπέρθερμο πλάσμα. Όσο μεγαλύτερο είναι το τοκαμάκ και όσο ισχυρότερο είναι το μαγνητικό πεδίο, τόσο περισσότερη ενέργεια μπορεί να παράγει.
Όπως σημειώνει ο Brandon Sorbom, συνιδρυτής και επικεφαλής επιστήμονας της CFS, από την εφεύρεσή τους τη δεκαετία του 1960, τα τοκαμάκ βελτιώνονται ταχύτερα από τον περίφημο εκθετικό νόμο του Moore για τους (κλασικούς) μικροεπεξεργαστές, αλλά μόλις τώρα βρίσκονται στο κατώφλι του να παράγουν περισσότερη ενέργεια από αυτή που χρησιμοποιούν για να δημιουργήσουν την αντίδραση με τρόπο που να μπορεί να κλιμακωθεί. Η CFS πιστώνει την ανάπτυξη των υπεραγωγών «υψηλής θερμοκρασίας», οι οποίοι λειτουργούν σε θερμοκρασίες -200°C αντί για -270°C, και έτσι απαιτούν πολύ λιγότερη ενέργεια για την ψύξη τους. Ακόμη πιο χρήσιμο είναι ότι δημιουργούν ισχυρότερα μαγνητικά πεδία από τα εναλλακτικά υλικά.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ορισμένες από τις προόδους έγιναν δυνατές χάρη σε μια τέταρτη τεχνολογία της οποίας η ώρα έχει έρθει – την τεχνητή νοημοσύνη. Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθάει, μεταξύ άλλων, στο σχεδιασμό υλικών μπαταριών, στη διόρθωση κβαντικών σφαλμάτων και στον έλεγχο του ασταθούς πλάσματος μέσα στα τοκαμάκ.
Ωστόσο, ο ενθουσιασμός μπορεί να οφείλεται περισσότερο σε μια άλλη, πεζή εξέλιξη. Όπως η επιστήμη χρειάζεται εφευρετικότητα για να μετατραπεί σε μηχανική, έτσι και η μηχανική χρειάζεται μια εφοδιαστική αλυσίδα για να γίνει επιχείρηση. Και οι τρεις εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν γίνει ισχυρότερες τον τελευταίο καιρό. Οι κατασκευαστές των eVTOL έχουν την επιλογή τους από μπαταρίες και την κβαντική παρτίδα, μέχρι λέιζερ για να μετατρέψουν τα qubits σε υπέρθεση. Χάρη στις αξιόπιστες παραγγελίες της CFS, οι προμηθευτές υπεραγωγών της έχουν αυξήσει την παραγωγή κατά 40 φορές από τότε που ιδρύθηκε η νεοφυής επιχείρηση το 2018.
Πολλά μπορούν ακόμα να πάνε στραβά. Ελάχιστες από τις εταιρείες παράγουν έσοδα. Καμία δεν αποφέρει κέρδη. Οι εταιρείες eVTOL απέχουν ένα ατύχημα από το να καθηλωθούν στη λήθη. Η ζήτηση για την κβαντική πληροφορική είναι τόσο ασαφής όσο και τα qubits. Το τι θέλει ο κ. Trump με τη σύντηξη δεν το ξέρει κανείς. Ωστόσο αυτά είναι εμπορικά ερωτήματα. Τα τεχνολογικά ανήκουν στο χθες.
© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com.
