Ανατρέπουν τις αρχικές αισιόδοξες προβλέψεις για τις επιπτώσεις του πολέμου οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθιστώντας απτούς τους φόβους για νέα ενεργειακή κρίση και έξαρση του πληθωρισμού. Κατόπιν αυτού, ορατή είναι πλέον η αύξηση των επιτοκίων αν ο πόλεμος παραταθεί και δη αν δεν φανούν σημάδια εκτόνωσης μέσα στον Απρίλιο. Ο Απρίλιος αναμένεται να είναι κρίσιμος για τις επόμενες κινήσεις της ΕΚΤ, που συνεδριάζει ξανά στις 30 του μήνα και, όπως μοιάζει το πιθανότερο, αν μέχρι τότε η γεωπολιτική κρίση δεν έχει εκτονωθεί, η ΕΚΤ θα απαντήσει με αύξηση επιτοκίων. Με βάση τη μέχρι στιγμής εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι αγορές φαίνεται να προεξοφλούν δύο αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ.
Τα σενάρια της ΕΚΤ
Η ΕΚΤ έχει καταρτίσει δύο σενάρια βάσει των οποίων βαδίζει, λαμβάνοντας υπόψη στις βασικές της προβλέψεις (Μάρτιος 2026) την υπόθεση για μέσες τριμηνιαίες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στα 90 δολάρια/ βαρέλι και 50 ευρώ/MWh αντίστοιχα, το δεύτερο τρίμηνο του 2026, που θα υποχωρήσουν τα επόμενα τρίμηνα.
Το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει πρόσκαιρη επιβράδυνση της ανάπτυξης στην ευρωζώνη, λόγω της ανόδου του πληθωρισμού που περιορίζει την αγοραστική δύναμη, την κατανάλωση, τις επενδύσεις και την αύξηση του ΑΕΠ, παράλληλα με αύξηση των τιμών ενέργειας και της αβεβαιότητας από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Εφόσον οι τιμές της ενέργειας και η αβεβαιότητα αποκλιμακωθούν σχετικά σύντομα, η επιβράδυνση αναμένεται να είναι προσωρινή.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η εγχώρια ζήτηση, όπως εκτιμά η ΕΚΤ, θα παραμείνει ο βασικός μοχλός ανάπτυξης, στηριζόμενη στην ανθεκτική αγορά εργασίας και στις δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα, ιδίως στη Γερμανία.
Παράλληλα, αν και οι εξαγωγές αναμένεται να ενισχυθούν, η ευρωζώνη εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να χάνει μερίδια στην παγκόσμια αγορά, λόγω επίμονων προβλημάτων ανταγωνιστικότητας. Οι προβλέψεις του βασικού σεναρίου εκτιμούν ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,9% το 2026, 1,3% το 2027 και 1,4% το 2028. Σημειώνεται ότι συγκριτικά με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, η αύξηση του ΑΕΠ έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026 και κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα για το 2027, λόγω της κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ για το 2028 παραμένει αμετάβλητη.
Ο πληθωρισμός, με βάση τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), προβλέπεται να αυξηθεί απότομα στο 3,1% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 και στη συνέχεια να υποχωρήσει στο 2,8% το τρίτο τρίμηνο.
Συνολικά, οι βασικές προβλέψεις εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός βάσει ΕνΔΤΚ θα αυξηθεί από 2,1% το 2025 σε 2,6% το 2026, πριν υποχωρήσει σε 2,0% το 2027 και ανέλθει εκ νέου σε 2,1% το 2028. Συγκριτικά με τις προβλέψεις του Δεκεμβρίου 2025, οι προοπτικές για τον συνολικό πληθωρισμό βάσει ΕνΔΤΚ έχουν αναθεωρηθεί ανοδικά κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026, κυρίως λόγω της αύξησης του ενεργειακού κόστους. Για το 2027 έχουν αναθεωρηθεί προς τα πάνω κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες και για το 2028 κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα.
Το δυσμενές και το πιο δυσμενές σενάριο
Στο δυσμενές σενάριο, η ΕΚΤ υποθέτει πολύ εντονότερη αύξηση των τιμών της ενέργειας, καθώς και αύξηση της αβεβαιότητας, που θα επηρεάσει αρνητικά και άλλους παράγοντες (π.χ. χαμηλότερη εξωτερική ζήτηση).
Στο σενάριο αυτό, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αναμένεται να κορυφωθούν στα 119 δολάρια ανά βαρέλι και 87 ευρώ ανά MWh αντίστοιχα, το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πριν συγκλίνουν προς τις υποθέσεις του βασικού σεναρίου έως το τρίτο τρίμηνο του 2027. Σε σχέση με το βασικό σενάριο, το δυσμενές σενάριο οδηγεί σε πληθωρισμό υψηλότερο κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα το 2027, αλλά χαμηλότερος κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες το 2028, λόγω των αποπληθωριστικών πιέσεων που απορρέουν από την ταχεία ομαλοποίηση των τιμών της ενέργειας εκείνο το έτος. Όσο για την οικονομική ανάπτυξη, θα ήταν χαμηλότερη από το βασικό σενάριο το 2026 και το 2027, αλλά υψηλότερη το 2028 (0,6%, 1,2% και 1,6% αντίστοιχα).
Στο δυσμενές σενάριο η ΕΚΤ προσθέτει ένα ακόμη πιο δυσμενές, στο οποίο οι τιμές του πετρελαίου κορυφώνονται στα 145 δολάρια ανά βαρέλι και οι τιμές του φυσικού αερίου στα 106 ευρώ ανά MWh το δεύτερο τρίμηνο του 2026, πριν υποχωρήσουν με πολύ βραδύτερο ρυθμό και παραμείνουν σημαντικά υψηλότερες τόσο από τις υποθέσεις του βασικού όσο και του δυσμενούς σεναρίου σε όλο τον ορίζοντα πρόβλεψης. Σε σχέση με το βασικό σενάριο, ο συνολικός πληθωρισμός θα ήταν σημαντικά και διαρκώς υψηλότερος καθ’ όλη τη διάρκεια του ορίζοντα πρόβλεψης, κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2026, κατά 2,8 ποσοστιαίες μονάδες το 2027 και 0,7 ποσοστιαίες μονάδες το 2028. Η οικονομική ανάπτυξη θα ήταν χαμηλότερη κατά 0,4 – 0,5 ποσοστιαίες μονάδες την περίοδο 2026-2027 και στη συνέχεια θα αυξανόταν υψηλότερα κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες από το βασικό σενάριο το 2028 (με την υπόθεση για αύξηση του εισοδήματος και της ζήτησης λόγω ανοδικής αντίδρασης των μισθών μετά την άνοδο του πληθωρισμού τα προηγούμενα έτη).
Το σενάριο της ΤτΕ για την ανάπτυξη παρουσιάζει ο Γ. Στουρνάρας τη Μεγάλη Δευτέρα
Το δικό της σενάριο για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην ανάπτυξη αναμένεται να παρουσιάσει και η Τράπεζα της Ελλάδος την Μεγάλη Δευτέρα 6 Απριλίου, στο πλαίσιο της γενικής συνέλευσης των μετόχων της. Ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξη που έδωσε χθες στο ραδιόφωνο των Παραπολιτικών και στους δημοσιογράφους Σωτήρη Ξενάκη και Βασίλη Σκουρή, έκανε λόγο για αισιόδοξες αρχικές εκτιμήσεις ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα διαρκούσε για έναν μήνα. Πλέον, όπως είπε, το χρονικό αυτό όριο έχει ξεπεραστεί και επιπλέον έχουν καταστραφεί και εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο, που παράγει το ένα τρίτο περίπου του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, ενώ έχουν κλείσει και τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που συνιστά πολύ μεγάλο πρόβλημα. «Το πετρέλαιο είναι στα 100, 100 και κάτι δολάρια το βαρέλι. Θυμίζω το 2022 ήταν πολύ, πολύ υψηλότερα και στο παρελθόν ακόμα υψηλότερα. Άρα πρέπει να ελπίζουμε για το καλύτερο και να προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο διοικητής της ΤτΕ.
Όπως είπε ο κ. Στουρνάρας, το καλό είναι ότι η ελληνική οικονομία μπήκε σε αυτήν την κρίση έχοντας αρκετά μαξιλαράκια και στα δημοσιονομικά, με πρωτογενή πλεονάσματα και πολύ υψηλά αποθεματικά του Δημοσίου στην Τράπεζα της Ελλάδος, τις τράπεζες επαρκώς κεφαλαιοποιημένες και καλύτερα από κάθε άλλη φορά, όπως και τις ασφαλιστικές εταιρείες επίσης.
Ο διοικητής της ΤτΕ δήλωσε ανήσυχος για στασιμοπληθωρισμό στην Ευρώπη, αφού κάθε σοκ από την πλευρά της προσφοράς, κάθε κλυδωνισμός, έχει στασιμοπληθωριστική παρενέργεια (ο πληθωρισμός ανεβαίνει, η οικονομική ανάπτυξη μειώνεται). «Αυτήν τη στιγμή κανείς δεν λέει ότι θα μπούμε σε ύφεση, προς το παρόν τουλάχιστον, αλλά εάν συνεχιστεί, αν πάμε σε σενάρια πάνω από 150 δολάρια το βαρέλι, δεν αποκλείεται τίποτα», είπε ο κ. Στουρνάρας, χωρίς να αποκλείει ακόμα και ύφεση στην Ευρώπη. Για την Ελλάδα, πάντως, όπως είπε, θα είναι δυσκολότερο να πάμε σε ύφεση, γιατί ήδη έχουμε ένα θετικό παραγωγικό κενό. Η χώρα αναπτύσσεται κατά περίπου 1% υψηλότερα από την υπόλοιπη Ευρώπη. Στην Ευρώπη, αυτήν τη στιγμή, το ήπιο σενάριο λέει ότι η ανάπτυξη θα πέσει στο 0,9%, από το 1,2% της αρχικής εκτίμησης. Η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί ότι με αυτό το σενάριο βάσης η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας από 2,1% θα υποχωρήσει στο 1,9%. Σημειώνεται ότι αυτό είναι το σενάριο βάσης που στηρίζεται σε μέση τιμή πετρελαίου 81 δολάρια το βαρέλι για όλον τον χρόνο.
