Στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο Πρόεδρος της Eurobank, Γιώργος Ζανιάς, ανέδειξε τον κομβικό ρόλο των τραπεζών στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας και την ισχυρή πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις.
Υπογράμμισε, ωστόσο, την ανάγκη μετάβασης σε ένα βιώσιμο παραγωγικό πρότυπο μέσω επενδύσεων υψηλής τεχνολογίας και στρατηγικών μεταρρυθμίσεων στη δικαιοσύνη και το επιχειρηματικό περιβάλλον, ώστε να αντιμετωπιστούν οι χρόνιες παθογένειες.
Ακολουθεί η σύνοψη της τοποθέτησής του:
Τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία ακολουθεί μια πορεία γρήγορης ανάπτυξης και μείωσης της ανεργίας ενώ συγχρόνως διαθέτει δημοσιονομικά πλεονάσματα τα οποία, μαζί με τη γρήγορη ανάπτυξη και κάποιο πληθωρισμό, οδηγούν σε αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
Οι τράπεζες έχουν συμβάλλει σημαντικά σε αυτή τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας, έχοντας αφήσει πίσω τους τις αρνητικές συνέπειες της κρίσης. Οι ελληνικές τράπεζες σήμερα διαθέτουν κεφάλαια στα ίδια επίπεδα με τις τράπεζες της Ευρωζώνης, σημαντική ρευστότητα και υψηλή κερδοφορία, η οποία δημιουργεί νέα κεφάλαια και για πιστωτική επέκταση, η οποία είναι σημαντική για την ανάπτυξη.
Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει σημαντική πιστωτική επέκταση στη χώρα μας προς τις επιχειρήσεις. Η μέση μεταπανδημική επέκταση (2022-25) ήταν 10,9% ετησίως, που είναι η τρίτη μεγαλύτερη στην Ευρωζώνη και η πρώτη αναλογικά με τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων. Η πιστωτική επέκταση την ίδια περίοδο στις χώρες της Νότιας Ευρώπης ήταν: 2,1% στην Ιταλία, 4,2% στην Ισπανία και 4,4% στην Πορτογαλία. Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή των τραπεζών στην υλοποίηση του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας μέσω του οποίου συμβασιοποιήθηκαν μέχρι σήμερα επενδύσεις σχεδόν 20 δισ. ευρώ.
Τελευταία μάλιστα έχει επιτευχθεί και σύγκλιση των επιτοκίων χρηματοδότησης με την Ευρωζώνη. Η αύξηση των στεγαστικών δανείων έχει πλέον αποκτήσει θετικό πρόσημο ενώ σημαντική είναι η αύξηση των καταναλωτικών δανείων.
Οι χρηματοδοτήσεις των τραπεζών ανταποκρίνονται στην υπάρχουσα ζήτηση για δάνεια. Σημασία όμως για τη δημιουργία ενός νέου βιώσιμου παραγωγικού προτύπου έχει το είδος της ζήτησης. Η ελληνική οικονομία αυτή τη στιγμή στηρίζεται υπέρμετρα στην κατανάλωση (69% του ΑΕΠ ενώ στην Ευρωζώνη είναι 52%) ενώ έχει έλλειμμα επενδύσεων. Συνεπώς προέχει η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων σε σχέση με την κατανάλωση. Σημασία όμως έχει και το είδος των επενδύσεων προς τις οποίες κατευθύνονται οι χρηματοδοτήσεις. Μεγαλύτερη σημασία για ένα βιώσιμο παραγωγικό πρότυπο και μια πιο γρήγορη ανάπτυξη έχει το να γίνονται κυρίως επενδύσεις κεφαλαιακής έντασης και τεχνολογίας. Με αυτόν τον τρόπο βελτιώνεται η σχέση κεφαλαίου/εργασία και αυξάνεται η παραγωγικότητα η οποία με τη σειρά της είναι συνδεδεμένη με τους μισθούς.
Σημαντικό μέρος της ζήτησης χρηματοδότησης όμως προέρχεται από επιχειρήσεις σε τομείς σχετικά χαμηλής προστιθέμενης αξίας όπως ο τουρισμός και το real estate. Θεσμικά και οικονομικά αίτια καθιστούν το μακροπρόθεσμο ορίζοντα πιο αβέβαιο και προσανατολίζουν τις επενδύσεις σε τομείς φυσικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος και πιο άμεσης απόδοσης. Και όσον αφορά τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, τα στοιχεία δείχνουν ότι υπερτερούν οι εξαγορές λιγότερο παραγωγικών assets ενώ οι επενδύσεις greenfield είναι σχεδόν μηδενικές.
Η υλοποίηση του ΤΑΑ μπορεί να βελτιώσει το ύψος των επενδύσεων στο ΑΕΠ (16,9% το 2025 έναντι 21% στην Ευρωζώνη) καθώς και τη σύνθεσή τους. Σε κάθε περίπτωση όμως για να επιτευχθεί και ισχύσει μακροχρόνια ένα βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο χρειάζονται μεταρρυθμίσεις οι οποίες είναι ικανές να διορθώσουν ανταγωνιστικά μειονεκτήματα της χώρας (μικρή αγορά, μακριά από μεγάλες αγορές, μικρές επιχειρήσεις, κόστος ενέργειας, δημογραφικό) και να δημιουργήσουν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Τεράστια σημασία προς αυτή την κατεύθυνση έχουν οι μεταρρυθμίσεις οι οποίες βελτιώνουν και καθιστούν πιο βέβαιο και πιο εύκολο το επιχειρηματικό περιβάλλον όπως: δικαιοσύνη, χρήσεις γης, κτηματολόγιο, πολεοδομικά σχέδια, ψηφιακός μετασχηματισμός, εφαρμογή νόμων κ.λπ. Ουσιαστικά κάποια στιγμή πρέπει να μην υπάρχουν σημαντικοί λόγοι ν’ αναφερόμαστε σε «παθογένειες».
