Στον «αέρα» σε λίγες ημέρες και σε πλήρη λειτουργικότητα για τους πολίτες από τον Σεπτέμβριο, θα βρίσκεται το πληροφοριακό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης για την παροχή πιστοληπτικού σκορ σε κάθε ενδιαφερόμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης και το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, τα δύο νέα ψηφιακά εργαλεία που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, παρουσίασε χθες σε ημερίδα η Γενική Γραμματεία Διαχείρισης Χρηματοπιστωτικού Τομέα & Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Όπως ανέφερε η Γενική Γραμματέας ΧΠΔΙΧ, Θεώνη Αλαμπάση, πρόκειται για δύο σύγχρονες ψηφιακές υποδομές που εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την ενίσχυση της τεκμηριωμένης δημόσιας πολιτικής, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότερης αξιοποίησης δεδομένων και στοχεύουν στην ενίσχυση της διαφάνειας, της οργανωμένης παρακολούθησης δεδομένων και του εκσυγχρονισμού της διαχείρισης ιδιωτικού χρέους.
Το Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης θα «δουλέψει» αρχικά για οφειλές έναντι του Δημοσίου (ΑΑΔΕ) και ασφαλιστικών ταμείων (ΕΦΚΑ). Σε επόμενη φάση, αν ο πολίτης ή η επιχείρηση θέλει να έχει ενοποιημένη βαθμολόγηση (δηλ. και για οφειλές σε τράπεζες), το σύστημα θα αντλεί στοιχεία οικονομικής συμπεριφοράς και από τον «Τειρεσία», συνδυάζοντάς τα με την βαθμολόγηση έναντι οφειλών προς το Δημόσιο για να βγάλει το πιστοληπτικό σκορ του αιτούντος. Τα δεδομένα που θα αντλούνται θα πηγαίνουν δύο χρόνια πίσω από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης. Η επικαιροποίησή τους θα γίνεται ετησίως, το α΄ δίμηνο κάθε χρονιάς.
Μελλοντικά και τρίτοι (π.χ. τράπεζες, επιχειρήσεις καταναλωτικών αγαθών κ.λπ.) θα μπορούν να αιτηθούν την πιστοληπτική αξιολόγηση πολιτών ή επιχειρήσεων με τους οποίους συναλλάσσονται, υπό την προϋπόθεση της ρητής συναίνεσης των τελευταίων. Το πιστοληπτικό σκορ θα έχει διάρκεια τρεις μήνες, εκτός και αν υπάρξει αλλαγή των οικονομικών δεδομένων του ιδιώτη ή της επιχείρησης, οπότε αυτοί έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν επαναβαθμολόγηση, προβάλλοντας την αντίρρησή τους στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο.
Επί του παρόντος, στα στοιχεία συναλλακτικής συμπεριφοράς που θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται το Σύστημα από φορείς του δημόσιου τομέα, δεν περιλαμβάνονται στοιχεία που έχουν να κάνουν με ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.
Ο ενδιαφερόμενος να λάβει το πιστοληπτικό του σκορ, θα μπαίνει στο Σύστημα με τους κωδικούς του Taxisnet. Η πιστοληπτική του βαθμολόγηση θα λαμβάνει υπόψιν την ικανότητα και την πρόθεση αποπληρωμής και θα προκύπτει κατόπιν συλλογής, διασταύρωσης και επεξεργασίας δεδομένων από διαθέσιμες δημόσιες πηγές. Συγκεκριμένα, στοιχεία θα αντλούνται από την ΑΑΔΕ (οικονομική κατάσταση, δημογραφικά στοιχεία, συμπεριφορά πληρωμών), τον ΕΦΚΑ (οφειλές, πληρωμές, ρυθμίσεις), το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (πτωχεύσεις, πλειστηριασμοί) και τον Τειρεσία (ιστορικά στοιχεία συναλλακτικής συμπεριφοράς έναντι τραπεζών και ιδιωτικού τομέα).
Τα δεδομένα θα αξιολογούνται κατόπιν κατηγοριοποίησης των φυσικών (μισθωτοί, συνταξιούχοι, επιχειρηματίες, αγρότες, εισοδηματίες με Ε3, εισοδηματίες χωρίς Ε3) και των νομικών προσώπων (μεγάλες – μεσαίες επιχειρήσεις, μικρές, πολύ μικρές, πολύ μικρές πλην υπηρεσιών, μη κερδοσκοπικές εταιρείες). Η πιστοληπτική αξιολόγηση για τα φυσικά πρόσωπα έχει έξι βαθμίδες: Α (εξαιρετική), Α- (πολύ υψηλή), Β (υψηλή), Β- (μέτρια), C (χαμηλή), D (ουσιώδη ληξιπρόθεσμα ποσά). Η κατάταξη για τα νομικά πρόσωπα αναλύεται σε Α, Α- (εξαιρετική), B1, B2 (υψηλή), B-1, B-2 (μέτρια), C1, C2 (χαμηλή), C- (πολύ χαμηλή), D (ουσιώδη ληξιπρόθεσμα ποσά).
Παραδείγματα πιστοληπτικού σκορ
Σύμφωνα με παραδείγματα που παρουσιάστηκαν στη χθεσινή ημερίδα:
- Μισθωτός χωρίς Ε3 με φορολογητέα αξία ακίνητης περιουσίας 230 χιλ. ευρώ, εισόδημα από βασικές πηγές 25 χιλ. ευρώ και εισόδημα από τραπεζικούς τόκους 600 ευρώ (σ.σ. τα παραπάνω αφορούν στο κριτήριο ικανότητας αποπληρωμής), χωρίς ληξιπρόθεσμα ποσά τη στιγμή της βαθμολόγησης, χωρίς αναγκαστικές εισπράξεις, πλειστηριασμούς κ.λπ. και ο οποίος αποπληρώνει τις οφειλές του, κατά μέσο όρο, σχεδόν τρεις μήνες πριν την ημερομηνία λήξης τους (σ.σ. κριτήρια για πρόθεση αποπληρωμής), λαμβάνει πιστοληπτικό σκορ Α, δηλ. παρουσιάζει εξαιρετική φερεγγυότητα και πιστοληπτική ικανότητα έναντι φορέων του Δημοσίου.
- Συνταξιούχος με φορολογητέα αξία ακίνητης περιουσίας 44,5 χιλ. ευρώ, εισόδημα από βασικές πηγές 9 χιλ. ευρώ και χωρίς εισόδημα από τραπεζικούς τόκους, ο οποίος δεν έχει ληξιπρόθεσμα ποσά τη στιγμή της βαθμολόγησης, ούτε παρατηρούνται ενέργειες όπως αναγκαστικές εισπράξεις, πλειστηριασμοί κ.λπ. και ο οποίος αποπληρώνει τις οφειλές του, κατά μέσο όρο, 26 μέρες αφού λήξει η προθεσμία αποπληρωμής, λαμβάνει πιστοληπτικό σκορ Β, δηλ. παρουσιάζει υψηλή φερεγγυότητα και πιστοληπτική ικανότητα έναντι φορέων του Δημοσίου.
- Μικρή επιχείρηση που εμφανίζει κέρδη προ φόρων και τόκων 56 χιλ. ευρώ, απασχολεί 7 υπαλλήλους και εμφανίζει πωλήσεις αξίας 1,2 εκατ. ευρώ και έχει ενεργητικό της τάξεως των 1,3 εκατ. ευρώ (σ.σ. κριτήρια ικανότητας αποπληρωμής), χωρίς ληξιπρόθεσμα ποσά τη στιγμή της βαθμολόγησης, ούτε ενέργειες όπως αναγκαστικές εισπράξεις, πλειστηριασμοί κ.λπ. και η οποία έχει εξοφλήσει εμπρόθεσμα το 95% του ποσού που βεβαιώθηκε εντός του τελευταίου έτους (κριτήρια πρόθεσης αποπληρωμής), λαμβάνει πιστοληπτικό σκορ Α (πολύ υψηλή φερεγγυότητα και πιστοληπτική ικανότητα έναντι φορέων του Δημοσίου).
- Μεγάλη/μεσαία επιχείρηση με αρνητικά φορολογητέα κέρδη -861 χιλ. ευρώ, που απασχολεί 95 υπαλλήλους και εμφανίζει πωλήσεις αξίας 3,7 εκατ. ευρώ, είχε φορολογικές υποχρεώσεις της τάξης των 317 χιλ. ευρώ κατά την υποβολή της πιο πρόσφατης δήλωσής της, παρατηρούνται ληξιπρόθεσμες καθυστερήσεις ύψους 7.000 ευρώ για πάνω από 3 μήνες τη στιγμή της βαθμολόγησης, εντοπίζονται ενδείξεις λήψης διοικητικών/ασφαλιστικών/ δικαστικών μέτρων τα τελευταία 2 ημερολογιακά έτη και μόλις περίπου το 3% του οφειλόμενου ποσού που βεβαιώθηκε εντός του τελευταίου έτους έχει εξοφληθεί εμπρόθεσμα, λαμβάνει πιστοληπτικό σκορ C- (πολύ χαμηλή φερεγγυότητα και πιστοληπτική ικανότητα έναντι φορέων του Δημοσίου).
Το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
Ουσιαστικό ρόλο στην ενίσχυση της διαφάνειας, της καλύτερης αξιολόγησης του κινδύνου και στη δημιουργία ενός πιο υπεύθυνου και δημόσιου οικονομικού περιβάλλοντος για πολίτες και επιχειρήσεις θα διαδραματίσει και το έτερο ψηφιακό εργαλείο της ΓΓΧΤΔΙΧ, το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. Το Μητρώο θα συλλέγει ανώνυμα και συγκεντρωτικά δεδομένα από πιστωτές (Δημόσιο, Ασφαλιστικά Ταμεία, ΟΤΑ Α’ & Β’ βαθμού και λοιπούς φορείς του δημόσιου τομέα, χρηματοδοτικούς φορείς και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, τηλεπικοινωνιών & κάθε είδους νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες ιδιωτικού δικαίου), συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο σαφούς εικόνας για την εξέλιξη και τα χαρακτηριστικά του ιδιωτικού χρέους στη χώρα.
Στο Μητρώο, ειδικότερα, θα καταγράφονται ανωνυμοποιημένες πληροφορίες για τις οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων, ληξιπρόθεσμες και μη και ιδίως: η φύση της οφειλής, οι βασικοί όροι της οφειλής, (αρχικό και τρέχον ύψος, προσαυξήσεις και πρόστιμα, διάρκεια αποπληρωμής, επιτόκιο) και οι τυχόν μεταβολές τους, οι εμπράγματες και ενοχικές εξασφαλίσεις της οφειλής και η αποτίμησή τους, οι καταβολές που πραγματοποιήθηκαν, ο χρόνος των καταβολών και το τρέχον υπόλοιπο της οφειλής, ρυθμίσεις της οφειλής και πληροφορίες για την πορεία δικαστικών διενέξεων μεταξύ οφειλέτη και πιστωτών, μέτρα διοικητικής ή αναγκαστικής εκτέλεσης που λήφθηκαν, καθώς και η πορεία της δικαστικής προσβολής τους.
