Ένα νέο κεφάλαιο στη χρηματοδότηση έργων άμυνας και ασφάλειας στην Ελλάδα ανοίγει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδιάζει να κατευθύνει στην ελληνική αγορά κεφάλαια έως 1 δισ. ευρώ. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη χρηματοδοτική παρέμβαση της ΕΤΕπ στον ελληνικό τομέα άμυνας και ασφάλειας, μετά τη στρατηγική στροφή, που της επιτρέπει να χρηματοδοτεί όχι μόνο έργα διττής χρήσης, αλλά και επενδύσεις που ενισχύουν άμεσα τις αμυντικές δυνατότητες των κρατών μελών .
Η ροή των κεφαλαίων, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, αναμένεται να ξεκινήσει το πρώτο εξάμηνο του 2027, τοποθετώντας την Ελλάδα στον νέο ευρωπαϊκό χάρτη της αμυντικής και τεχνολογικής καινοτομίας. Οι πρώτες χρηματοδοτήσεις εκτιμάται ότι θα κατευθυνθούν σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνοασφάλεια, τεχνητή νοημοσύνη, λιμενικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις, logistics, καθώς και σε τεχνολογίες διττής χρήσης.
Η στρατηγική της ΕΤΕπ ευθυγραμμίζεται με την εθνική φιλοδοξία να μην αποτελεί η χώρα μόνο αγοραστή αμυντικών συστημάτων, αλλά να εξελιχθεί σε παραγωγό τεχνολογίας και κόμβο καινοτομίας για την ευρύτερη περιοχή. Τη στρατηγική αυτή επιβεβαίωσε χθες από την Αθήνα ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, Ιωάννης Τσακίρης, στο πλαίσιο του Athens Defence Conference, που διοργάνωσαν το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών και το ΕΛΙΑΜΕΠ. «Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συνεργάζεται ήδη στενά με την Ελλάδα. Παρέχουμε τεχνική υποστήριξη για έργα ασφάλειας και άμυνας και συμβάλλουμε στην προετοιμασία στρατηγικών επενδύσεων που ενισχύουν τόσο την εθνική όσο και την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα. Τους επόμενους μήνες αναμένουμε να ανακοινώσουμε την πρώτη μεγάλη επένδυσή μας στον συγκεκριμένο τομέα στην Ελλάδα» τόνισε χθες ο Αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ.
Τετραπλασιασμός επενδύσεων για την Άμυνα
Περιγράφοντας τη νέα στρατηγική της Τράπεζας, ο κ. Τσακίρης χαρακτήρισε το 2025 χρονιά-ορόσημο για την ευρωπαϊκή επενδυτική πολιτική στην άμυνα. Όπως είπε, μέσα σε μόλις έναν χρόνο, η ΕΤΕπ τετραπλασίασε τις σχετικές χρηματοδοτήσεις, επενδύοντας περισσότερα από 4 δισ. ευρώ σε έργα άμυνας και ασφάλειας, υπερβαίνοντας ήδη τον στόχο που είχε τεθεί για το 2026. Σήμερα, σχεδόν το 5% της συνολικής χρηματοδοτικής δραστηριότητας της Τράπεζας στην ΕΕ αφορά έργα ασφάλειας και άμυνας. Την ίδια στιγμή, η ΕΤΕπ έχει ήδη συγκροτήσει χαρτοφυλάκιο με περισσότερα από 25 εμβληματικά έργα σε ολόκληρη την Ευρώπη, χρηματοδοτώντας εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, αυτόνομα drones, κυβερνοασφάλεια, δορυφορικές υποδομές, διαστημικές τεχνολογίες και κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές. Παράλληλα ενεργοποιεί το νέο Defence Equity Facility, ύψους 1 δισ. ευρώ, που θα χρηματοδοτεί επιχειρήσεις στους τομείς της άμυνας, της κυβερνοασφάλειας και του Διαστήματος.
Η νέα στρατηγική εφαρμόζεται ήδη σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γερμανία η ΕΤΕπ χρηματοδοτεί έργα τεχνητής νοημοσύνης και αυτόνομων drones με περίπου 70 εκατ. ευρώ, στη Γαλλία επενδύει 25 εκατ. ευρώ σε συστήματα κυβερνοασφάλειας, ενώ στην Ολλανδία χρηματοδοτεί με αντίστοιχο ποσό τεχνολογίες προστασίας υποθαλάσσιων καλωδίων.
Στο Βέλγιο στηρίζει την ανάπτυξη δορυφορικών δυνατοτήτων με 38 εκατ. ευρώ, στη Σουηδία διαθέτει 20 εκατ. ευρώ για προηγμένα συστήματα διαστημικής πρόωσης και στην Ιταλία χρηματοδοτεί με 108 εκατ. ευρώ προγράμματα αεροπορικής κινητικότητας και στρατιωτικών ελικοπτέρων. Παράλληλα, περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ κατευθύνονται σε κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ στην Ουκρανία έχουν ήδη επενδυθεί πάνω από 80 εκατ. ευρώ σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
«Δεν επενδύουμε μόνο για να προστατεύσουμε την Ευρώπη. Επενδύουμε για να διαμορφώσουμε το μέλλον της», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του κ. Τσακίρη, ο οποίος υπογράμμισε ότι η τεχνολογική κυριαρχία έχει πλέον μετατραπεί σε στρατηγική αναγκαιότητα.
Από τα κεφάλαια στα προϊόντα
Σε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων βρίσκεται και το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), που έχει ως στόχο να μετατρέψει την άμυνα από πεδίο δημοσίων δαπανών σε μοχλό βιομηχανικής ανάπτυξης και τεχνολογικής καινοτομίας. Όπως αποκάλυψε χθες ο από το ίδιο βήμα του Athens Defence Conference ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΕΛΚΑΚ, Παντελής Τζωρτζάκης, το Κέντρο έχει ήδη σε εξέλιξη “γύρω στα 120 εκατ. ευρώ σε συμβάσεις για να υλοποιηθούν τα πρωτότυπα προϊόντα», φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην έρευνα, τη βιομηχανία και τις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων.
«Χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει ανάπτυξη», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι αμυντικές δαπάνες αποκτούν πραγματική αναπτυξιακή αξία μόνο όταν κατευθύνονται στην εγχώρια παραγωγή και στην καινοτομία. Όπως εξήγησε, όλες οι σχετικές μελέτες δείχνουν ότι όταν οι πόροι δαπανώνται για εισαγόμενα προϊόντα ο οικονομικός πολλαπλασιαστής παραμένει χαμηλότερος της μονάδας. Αντίθετα, όταν επενδύονται στην εγχώρια βιομηχανία, ο πολλαπλασιαστής υπερβαίνει το δύο, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας, ενισχύοντας την παραγωγική βάση και διατηρώντας μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας στην ελληνική οικονομία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα έχει ήδη αρχίσει να αποκτά πιο ουσιαστικό ρόλο στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα. Στην τελευταία πρόσκληση του European Defence Fund (EDF), από περίπου 550 προτάσεις που υποβλήθηκαν εγκρίθηκαν μόλις 55, με ελληνικούς φορείς να συμμετέχουν σε σημαντικό αριθμό έργων και να αναλαμβάνουν τον συντονισμό επτά εξ αυτών.
«Η επιτυχία δεν θα κριθεί από το πόσα χρήματα θα διατεθούν», σημείωσε ο κ. Τζωρτζάκης. «Θα κριθεί από το πόσα νέα προϊόντα θα αναπτυχθούν, πόσες ελληνικές εταιρείες θα αποκτήσουν εξαγωγική δραστηριότητα και πόσο ισχυρότερο θα γίνει συνολικά το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας». «Δεν αρκεί μόνο να αυξήσουμε τις αμυντικές δαπάνες. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί πραγματική βιομηχανική προστιθέμενη αξία» κατέληξε ο ίδιος.
Η άμυνα ως νέα βιομηχανική πολιτική
Την ευρύτερη εικόνα της αγοράς περιέγραψε ο Group CEO του EFA Group, Γρηγόρης Κουτσογιάννης, υποστηρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή άμυνα εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η ασφάλεια συνδέεται άμεσα με την τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη. Όπως σημείωσε, η σημερινή δυναμική διαφέρει ριζικά από εκείνη που επικρατούσε πριν από μία δεκαετία, καθώς οι επενδύσεις δεν περιορίζονται πλέον στην προμήθεια εξοπλισμών, αλλά στρέφονται ολοένα περισσότερο στην έρευνα και στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών.
Τα στοιχεία, όπως ανέφερε, είναι ενδεικτικά της αλλαγής. Το 2025 οι συνολικές αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη ανήλθαν στα 381 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 11% σε σχέση με το 2024, ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στις επενδύσεις για έρευνα και ανάπτυξη (R&D), οι οποίες αυξήθηκαν κατά περίπου 40% μέσα σε έναν χρόνο. «Το σημαντικό δεν είναι μόνο ότι επενδύονται περισσότερα χρήματα. Είναι ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος τους κατευθύνεται στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών», επισήμανε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα αυτή πραγματικότητα δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για τις τεχνολογίες διττής χρήσης, οι οποίες βρίσκουν εφαρμογή τόσο στην άμυνα όσο και στην πολιτική οικονομία. Η τεχνητή νοημοσύνη, οι δορυφορικές εφαρμογές, τα αυτόνομα συστήματα, οι προηγμένοι αισθητήρες, η κυβερνοασφάλεια και τα ηλεκτρονικά συστήματα αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα τεχνολογιών που δημιουργούν νέα προϊόντα, νέες επιχειρήσεις και νέες αγορές, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
