Νέο δικαστικό μέτωπο ανοίγει στη Γερμανία γύρω από τις οικονομικές συνέπειες των δυτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Η Deutsche Bank, η HVB –ο γερμανικός τραπεζικός βραχίονας της UniCredit– και η Commerzbank έχουν καταθέσει αγωγές κατά του πολυεθνικού ομίλου βιομηχανικών αερίων και μηχανικής Linde, διεκδικώντας συνολικά περίπου 810 εκατ. ευρώ. Η υπόθεση συνδέεται με ένα μεγάλο ενεργειακό έργο που ακυρώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με τη Handelsblatt, μόνο η Deutsche Bank απαιτεί περίπου 260 εκατ. ευρώ από τον όμιλο βιομηχανικών αερίων και μηχανικής, ενώ η πρώτη δικαστική διαδικασία αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα. Οι Financial Times αναφέρουν ότι η UniCredit διεκδικεί περίπου 450 εκατ. ευρώ, έναντι ζημιών κοντά στα 460 εκατ. ευρώ, ενώ η απαίτηση της Commerzbank προσεγγίζει τα 100 εκατ. ευρώ.

Το έργο των 10 δισ. ευρώ που «πάγωσε»

Στο επίκεντρο βρίσκεται το σχέδιο της RusChemAlliance για την κατασκευή εγκαταστάσεων επεξεργασίας φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ουστ-Λούγκα, κοντά στην Αγία Πετρούπολη. Η ρωσική εταιρεία, στην οποία η Gazprom κατέχει ποσοστό 50%, είχε υπογράψει το 2021 συμβάσεις με τη Linde και άλλο ανάδοχο, συνολικής αξίας περίπου 10 δισ. ευρώ. Οι προκαταβολές έφταναν περίπου τα 2 δισ. ευρώ.

Για την εκτέλεση των συμβάσεων, ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν εκδώσει εγγυήσεις πληρωμής και καλής εκτέλεσης. Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Linde ανέστειλε τις εργασίες, δηλώνοντας ότι δεν μπορούσε να συνεχίσει εξαιτίας των κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η RusChemAlliance ζήτησε την επιστροφή των προκαταβολών και ενεργοποίησε τις τραπεζικές εγγυήσεις.

Οι εγγυήσεις διέπονταν από το αγγλικό δίκαιο και προέβλεπαν επίλυση των διαφορών μέσω διεθνούς διαιτησίας στο Παρίσι. Παρ’ όλα αυτά, η RusChemAlliance κινήθηκε ενώπιον των ρωσικών δικαστηρίων. Οι τράπεζες αρνήθηκαν να καταβάλουν τα ποσά, υποστηρίζοντας ότι οι πληρωμές θα παραβίαζαν το ευρωπαϊκό καθεστώς κυρώσεων.

Η ρωσική εταιρεία προσέφυγε στα δικαστήρια της Αγίας Πετρούπολης, τα οποία προχώρησαν σε δεσμεύσεις και κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων ευρωπαϊκών τραπεζών στη Ρωσία, μεταφέροντας στην πράξη τη σύγκρουση από το πεδίο των συμβάσεων στους ισολογισμούς των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Ποιος θα επωμιστεί το κόστος των κυρώσεων

Η Deutsche Bank υπέστη ζημιά περίπου 244 εκατ. ευρώ από την εκτέλεση ρωσικής δικαστικής απόφασης σε βάρος των τοπικών περιουσιακών της στοιχείων. Η τράπεζα θεωρεί ότι διαθέτει έγκυρη συμβατική αξίωση αποζημίωσης από τη Linde και ζητεί την επιστροφή περίπου 260 εκατ. ευρώ. Σε ανάλογη λογική κινούνται οι διεκδικήσεις της UniCredit και της Commerzbank.

Το κρίσιμο ερώτημα για τα γερμανικά δικαστήρια είναι ποιος πρέπει να επωμιστεί τις απώλειες: οι τράπεζες που εξέδωσαν τις εγγυήσεις ή η Linde, η οποία σταμάτησε το έργο μετά την εφαρμογή των κυρώσεων. Η απόφαση θα εξαρτηθεί από τη διατύπωση των συμβάσεων αποζημίωσης και εγγυήσεων, αλλά και από το κατά πόσο οι ζημιές που προκάλεσαν οι ρωσικές κατασχέσεις μπορούν να μετακυλιστούν στον βιομηχανικό όμιλο.

Η διαμάχη έχει ήδη εξελιχθεί σε πολυεπίπεδη δικαστική σύγκρουση, με διαδικασίες σε διαφορετικές ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες και σε διεθνή διαιτητικά όργανα. Η Linde έχει καταγράψει ενδεχόμενη υποχρέωση περίπου 1,2 δισ. δολαρίων για τις προκαταβολές των έργων της RusChemAlliance, ενώ παράλληλα διεκδικεί και η ίδια αποζημιώσεις μέσω διεθνούς διαιτησίας.

Η έκβαση της υπόθεσης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό προηγούμενο για ανάλογες διαφορές. Θα δείξει πώς κατανέμεται το οικονομικό ρίσκο όταν οι διεθνείς κυρώσεις καθιστούν αδύνατη την εκτέλεση μιας σύμβασης, αλλά οι τραπεζικές εγγυήσεις εξακολουθούν να ενεργοποιούνται και να επιβάλλονται σε διαφορετική δικαιοδοσία.