Μετά από μία συνεχή «αποψίλωση» των θέσεων εργασίας, συνδεδεμένη κυρίως με τη μείωση των υποκαταστημάτων τους, οι ελληνικές τράπεζες προχώρησαν για πρώτη φορά σε προσλήψεις νέων εργαζομένων το 2025.
Την ώρα που η τεχνητή νοημοσύνη «σαρώνει» θέσεις εργασίας στις τράπεζες στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το 2025 δείχνουν ότι ενώ τα τραπεζικά καταστήματα στην Ελλάδα μειώθηκαν περαιτέρω σε 1.352 το 2025, από 1.387 το 2024, οι τραπεζοϋπάλληλοι αυξήθηκαν κατά 513, φτάνοντας τους 28.379 υπαλλήλους από 27.866 το 2024.
Η εξέλιξη αυτή, αν και εν μέρει περιλαμβάνει την απόκτηση προσωπικού από εξαγορές που έκαναν οι ελληνικές τράπεζες, στο μεγαλύτερο μέρος της έχει να κάνει με τον μετασχηματισμό τους, την ανανέωση του προσωπικού με βάση τις σύγχρονες απαιτήσεις και την αναζήτηση ταλέντων προκειμένου να στελεχώσουν κρίσιμους τομείς που αναδύονται στην εποχή της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Ειδικοί στα Data Analytics, την Κυβερνοασφάλεια (Cybersecurity) και τα Software Developments, καθώς επίσης και στελέχη που θα μπορούν να καλύψουν τις αυξημένες απαιτήσεις του νέου εποπτικού πλαισίου, στα τμήματα Κανονιστικής Συμμόρφωσης (Compliance), Διαχείρισης Κινδύνων (Risk Management), Διακυβέρνησης (Government) και σύγχρονης Εταιρικής Ευθύνης (ESG) είναι πλέον πολύτιμοι για τις τράπεζες. Χωρίς να παραγνωρίζεται και η σημασία νέων στελεχών σε τομείς τραπεζικής που αναπτύσσουν οι τράπεζες όπως το project finance και οι σύνθετες εταιρικές χρηματοδοτήσεις, ή το asset και wealth management για τη διαχείριση κεφαλαίων πελατών.
Η ανανέωση του προσωπικού των ελληνικών τραπεζών αναμένεται να ενταθεί καθώς πλέον έχει ολοκληρωθεί ο κύριος όγκος αποχωρήσεων προσωπικού μέσω των αθρόων προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου που υλοποίησαν οι τράπεζες τα προηγούμενα χρόνια. Το 2025 τα προγράμματα εθελουσίας εξόδου ήταν στοχευμένα κυρίως στις μονάδες δικτύου και στις κεντρικές υπηρεσίες, και σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Σημειώνεται ότι η μεγάλη μείωση προσωπικού στον ελληνικό τραπεζικό κλάδο έχει συντελεστεί μέσα στην τελευταία δεκαετία. Το 2015 οι τραπεζοϋπάλληλοι ανέρχονταν στη χώρα μας σε 46.095 και ο αριθμός τους άρχισε να μειώνεται κατακόρυφα από το 2016 (2016: 42.647, 2017: 41.707, 2018: 39.383, 2019: 36.727). Από το 2020, με την έναρξη εξυγίανσης των τραπεζών από τα κόκκινα δάνεια και εφαρμογής των προγραμμάτων ψηφιακού μετασχηματισμού τους, η περαιτέρω πτώση των τραπεζοϋπαλλήλων εντάθηκε (2020: 33.097, 2021: 31.028, 2022: 29.394, 2023: 28.531, 2024: 27.866), με αποτέλεσμα μέσα στη δεκαετία 2015 – 2024 να έχουν περικοπεί 18.229 θέσεις εργασίας. Η κατάσταση αντιστράφηκε το 2025 με τις 513 νέες προσλήψεις.
Η συρρίκνωση θέσεων εργασίας στις ευρωπαϊκές τράπεζες
Η συρρίκνωση του ανθρώπινου δυναμικού στις τράπεζες είναι, πάντως, γεγονός, με μελέτες να δείχνουν ότι περισσότερες από 400.000 θέσεις εργασίας στις ευρωπαϊκές τράπεζες θα μπορούσαν να χαθούν ως αποτέλεσμα της επανάστασης της τεχνητής νοημοσύνης. Η επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης θα επιταχύνει τις εξελίξεις.
Μελέτη της Morgan Stanley προβλέπει ότι μέσα σε πέντε χρόνια έως και το 20% των θέσεων εργασίας στις ευρωπαϊκές τράπεζες θα μπορούσε να καταργηθεί. Που σημαίνει ότι σε σύνολο 2,1 εκατομμυρίων εργαζομένων στον τραπεζικό τομέα στην Ευρώπη, περισσότερες από 400.000 θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να εξαφανιστούν. Αυτό θα αφήσει ίχνη στο City του Λονδίνου, στο Φρανκφούρτη, στο Παρίσι και στο Άμστερνταμ. Σημειώνεται ότι μόλις στις αρχές του 2026, οι αναλυτές της Morgan Stanley εκτιμούσαν ότι συνολικά περίπου το 10% του προσωπικού στις τράπεζες θα καταργούνταν λόγω τεχνητής νοημοσύνης, καθώς θα υπήρχαν και νέες προσλήψεις.
Η Morgan Stanley υποθέτει μια ώθηση παραγωγικότητας από την τεχνητή νοημοσύνη στις εργασίες Backoffice κατά 30%. Δεδομένου ότι το Backoffice, οι εσωτερικές υπηρεσίες και η μεσαία διοίκηση αντιπροσωπεύουν περίπου τα δύο τρίτα του προσωπικού σε μια τυπική ευρωπαϊκή τράπεζα, λόγω της αύξησης της παραγωγικότητας, 20% έως 30% των εργαζομένων θα μπορούσαν να καταστούν περιττοί τα επόμενα πέντε χρόνια. Αυτό αφορά κυρίως τις εσωτερικές υπηρεσίες, τη λογιστική, το προσωπικό και το τμήμα συμμόρφωσης (Compliance) και λιγότερο το Front-Office, δηλαδή τους εργαζόμενους και τους συμβούλους σε άμεση επαφή με τους πελάτες. Η Morgan Stanley εκτιμά ότι οι τράπεζες μπορούν να μειώσουν το κόστος τους κατά 4% έως 5% μέσω της μείωσης του προσωπικού λόγω τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), σε ορισμένα μεγάλα πιστωτικά ιδρύματα, όπως η ABN Amro, η HSBC και η Commerzbank, οι επιπτώσεις από την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης στις θέσεις εργασίας πλησιάζουν όλο και περισσότερο. Ορισμένες τράπεζες έχουν ήδη ανακοινώσει μεγάλη μείωση του προσωπικού τους αναφερόμενες στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η τρίτη μεγαλύτερη ολλανδική τράπεζα, ABN Amro, σχεδιάζει να καταργήσει έως το 2028 περισσότερες από 5.000 θέσεις εργασίας, μία στις πέντε θέσεις. Στην Standard Chartered καταργούνται 8.000 θέσεις, περίπου το 15% του προσωπικού της, λόγω της χρήσης ΤΝ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα μέσων ενημέρωσης, η HSBC εξετάζει επιπλέον την κατάργηση περίπου 20.000 θέσεων εργασίας, που θα αντιστοιχούσε στο ένα δέκατο του προσωπικού της. Η Commerzbank αιτιολόγησε το πρόσφατο σχέδιο κατάργησης θέσεων εργασίας πριν από λίγες εβδομάδες με το ότι η χρήση της ΤΝ προχωρά ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν. Η Commerzbank που προβάλλει ισχυρές αντιστάσεις στην πολιορκία για εξαγορά της από την Unicredit, πρέπει να επιτύχει υψηλότερους στόχους απόδοσης και άρα να μειώσει πιο αυστηρά τις δαπάνες. Στο πλαίσιο αυτό, θα αυξήσει την κατάργηση θέσεων εργασίας κατά 3.000 θέσεις, ενώ ήδη είχε εξαγγείλει την κατάργηση 25.000 θέσεων εργασίας στη Γερμανία και 3.300 θέσεων στο εξωτερικό, μέχρι το 2028. Τις περικοπές θέσεων εργασίας που μπορεί να καλύψει η τεχνητή νοημοσύνη, εφαρμόζει και η Deutsche Bank.
Η «δουλειά» της τεχνητής νοημοσύνης στις μειώσεις προσωπικού στις τράπεζες είναι εύκολη υπόθεση. Στην Ευρώπη, κατά μέσο όρο το 27% των εργαζομένων είναι άνω των 50 ετών και επομένως απέχουν μόνο λίγα χρόνια από τη συνταξιοδότηση. Η Deutsche Bank και η Commerzbank βρίσκονται στον ευρωπαϊκό μέσο όρο ή ελαφρώς πάνω από αυτόν. Ιδιαίτερα γερασμένα είναι τα ιταλικά πιστωτικά ιδρύματα. Σχεδόν οι μισοί από τους εργαζόμενους της Monte dei Paschi di Siena και της Intesa Sanpaolo είναι άνω των 50 ετών.
Τα ισπανικά ιδρύματα, τα οποία ως αποτέλεσμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης και μιας μακράς περιόδου με πολύ χαμηλά περιθώρια κέρδους στο περιβάλλον μηδενικών επιτοκίων υποχρεώθηκαν σε σκληρές αναδιαρθρώσεις, απολύσεις και ενοποιήσεις, διαθέτουν σήμερα κατά μέσο όρο νεότερο προσωπικό. Ιδιαίτερα χαμηλή είναι η μέση ηλικία στη Santander και τη BBVA λόγω των μεγάλων δραστηριοτήτων τους στη Λατινική Αμερική. Εν κατακλείδι, όσο γηραιότερο είναι το προσωπικό μιας τράπεζας και όσο περισσότεροι «Babyboomers» πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν σύντομα, τόσο ευκολότερη θα είναι η μείωση του προσωπικού λόγω τεχνητής νοημοσύνης.
