Η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει ένα κρίσιμο «τεστ» για το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να αξιοποιήσει συλλογικά τις δυνατότητές της, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Bundesbank και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Γιόαχιμ Νάγκελ.
Μιλώντας στο Βερολίνο, ο Νάγκελ υπογράμμισε ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με βαθιές γεωπολιτικές και τεχνολογικές αλλαγές και ότι η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη ενότητα, συνδυάζοντας την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας με την οικονομική και στρατηγική της κυριαρχία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η AI, η οποία, σύμφωνα με τον Νάγκελ, θα έχει ευρείες επιπτώσεις όχι μόνο στην ευρωπαϊκή οικονομία αλλά και στην ασφάλεια της ηπείρου. Το ερώτημα για την Ευρώπη είναι εάν θα μπορέσει να μετατρέψει την τεχνολογική επανάσταση σε υψηλότερη παραγωγικότητα, ταχύτερη ανάπτυξη και ισχυρότερη θέση στην παγκόσμια οικονομία ή εάν θα μείνει πίσω από τις ΗΠΑ και άλλες τεχνολογικές δυνάμεις.
Σημαντικές αδυναμίες στις βάσεις της ευρωοικονομίας
Παρά την ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει μέχρι σήμερα η οικονομία της ευρωζώνης απέναντι στις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βλέπουν σημαντικές αδυναμίες στις βάσεις της οικονομίας.
Η χαμηλή παραγωγικότητα και η περιορισμένη δυνητική ανάπτυξη θεωρούνται από τα σημαντικότερα προβλήματα, ενώ αυξάνονται οι πιέσεις για μεγαλύτερη οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ των κρατών-μελών.
Η AI προσθέτει έναν ακόμη επείγοντα παράγοντα. Η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει πίσω καθώς η τεχνολογία μετασχηματίζει την παγκόσμια οικονομία, όμως η ευκαιρία δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη των ίδιων των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Ευρεία εφαρμογή της AI
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει επισημάνει ότι το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος για την Ευρώπη μπορεί να προκύψει από την ευρεία εφαρμογή της AI στην οικονομία, στην παραγωγή, στις υπηρεσίες και στις επιχειρήσεις, ακόμη και αν η Ευρώπη δεν καταφέρει να κυριαρχήσει στην παραγωγή των κορυφαίων μοντέλων.
Ο Νάγκελ θεωρεί ότι η Ευρώπη διαθέτει καλύτερη αφετηρία από ό,τι συχνά υποστηρίζεται. Τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια παραμένουν μεταξύ των κορυφαίων διεθνώς και εκπαιδεύουν σημαντικό μέρος του παγκόσμιου ανθρώπινου δυναμικού στην τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή βιομηχανία διαθέτει τεράστιο όγκο δεδομένων, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο πόρο για την ανάπτυξη εφαρμογών AI.
Ένα ακόμη πλεονέκτημα είναι οι μεγάλες ιδιωτικές αποταμιεύσεις της Ευρώπης, οι οποίες θα μπορούσαν να διοχετευθούν στη χρηματοδότηση της καινοτομίας, των υποδομών και των επενδύσεων που απαιτεί η νέα τεχνολογία.
Μεγαλύτερη διαθεσιμότητα κεφαλαίων
Ωστόσο, για να εξελιχθεί η Ευρώπη σε σημαντικό παγκόσμιο κέντρο AI, χρειάζονται άμεσες κινήσεις. Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων είναι η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, η επάρκεια υπολογιστικής ισχύος και, κυρίως, η δημιουργία πραγματικά ενοποιημένων αγορών στις οποίες οι καινοτόμες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να αναπτύσσονται γρήγορα.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ευρωπαϊκού μοντέλου. Η αγορά παραμένει κατακερματισμένη σε εθνικά σύνορα, με διαφορετικούς κανόνες, διαδικασίες και οικονομικά περιβάλλοντα. Για τεχνολογικές επιχειρήσεις που χρειάζονται μεγάλη κλίμακα, η εθνική δράση δεν αρκεί.
Η ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, επομένως, συνδέεται πλέον άμεσα με την τεχνολογική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Όσο μεγαλύτερη είναι η κλίμακα μιας επιχείρησης, τόσο δυσκολότερο είναι για ένα μεμονωμένο κράτος να δημιουργήσει μόνο του τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για να ανταγωνιστεί τις αμερικανικές και ασιατικές τεχνολογικές εταιρείες.
Ανάγκη ευρωπαϊκής συνεργασίας
Η Λαγκάρντ, από την πλευρά της, επανέλαβε την ανάγκη ευρωπαϊκής συνεργασίας απέναντι στις διεθνείς πιέσεις. Η λογική είναι ότι η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να βασίζεται περισσότερο στις δικές της δυνάμεις, ιδιαίτερα σε κρίσιμους τομείς όπως η άμυνα, η ενέργεια, η τεχνολογία και οι υποδομές.
Η ίδια προειδοποιεί ότι οι αδυναμίες σε έναν τομέα μπορούν να υπονομεύσουν τα πλεονεκτήματα σε έναν άλλο. Μια ισχυρή ενιαία αγορά, για παράδειγμα, δεν αρκεί εάν η Ευρώπη παραμένει εξαρτημένη από κατακερματισμένες και ακριβές ενεργειακές αγορές ή διαθέτει ανεπαρκείς αμυντικές δυνατότητες.
Για την ΕΚΤ, επομένως, η συζήτηση γύρω από την AI δεν είναι μόνο τεχνολογική. Συνδέεται με την παραγωγικότητα, την ανάπτυξη, τις επενδύσεις, την ενεργειακή και αμυντική ασφάλεια και τελικά με την οικονομική κυριαρχία της Ευρώπης.
Το στοίχημα είναι εάν τα κράτη-μέλη θα μπορέσουν να ξεπεράσουν τις εθνικές τους διαφορές και να αξιοποιήσουν σε ευρωπαϊκή κλίμακα το ανθρώπινο δυναμικό, τα κεφάλαια, τα δεδομένα και τις υποδομές που ήδη διαθέτουν. Για τον Νάγκελ, η εξέλιξη της AI θα δείξει στην πράξη εάν η Ευρώπη μπορεί να το πετύχει.
