Ντόμινο τραπεζικών ανακατατάξεων σε Ευρώπη και Ελλάδα αναμένεται να πυροδοτήσει το 2027 η απόκτηση της Commerzbank από τη UniCredit. H αναμενόμενη από τους χρηματοπιστωτικούς κύκλους της ΕΕ κατάληξη της εξαγοράς, που είχε ξεκινήσει μετ’ εμποδίων τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν η UniCredit είχε αποκαλύψει για πρώτη φορά τη συμμετοχή της στην Commerzbank, φαίνεται ότι θα επισφραγιστεί μέσα στους πρώτους μήνες του 2027. Και δεν πρόκειται να αφήσει ανεπηρέαστο το υπόλοιπο τραπεζικό σύστημα, καθώς πληθαίνουν οι φωνές που τονίζουν την αναγκαιότητα δημιουργίας μεγαλύτερων τραπεζικών σχημάτων, που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και την ισχύ του ευρώ, το οποίο ετοιμάζεται να εισέλθει στην ψηφιακή εποχή του από το 2029.
Την ανάγκη για περισσότερες διασυνοριακές συγχωνεύσεις και εξαγορές και ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης στην ΕΕ επισημαίνει σε κάθε ευκαιρία ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Όπως τονίζει, η Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερα τραπεζικά σχήματα, που θα έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν περισσότερη χρηματοδότηση στις επιχειρήσεις, να αυξήσουν τη ρευστότητα στην οικονομία και παράλληλα να επενδύσουν περισσότερο στην τεχνολογία. Παράλληλα, η μεγαλύτερη κλίμακα θα μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών τραπεζών διεθνώς.
Από την πλευρά του, και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, έχει μιλήσει για την ανάγκη μεγαλύτερων τραπεζικών σχημάτων στην ΕΕ, ενθαρρύνοντας και τις περαιτέρω συμμετοχές ευρωπαϊκών τραπεζών σε ελληνικές.
Επιταχύνονται οι εξελίξεις
Η ανάγκη για διασυνοριακές τραπεζικές συγχωνεύσεις στην Ευρώπη φαίνεται να κάμπτει και τις έως τώρα αντιστάσεις σε εθνικό επίπεδο (με εξαίρεση την Ελλάδα, η οποία καλοδέχτηκε την είσοδο της UniCredit στην Alpha Bank).
Το πολιτικό κλίμα στη Γερμανία, όπου η κυβέρνηση ήταν κάθετα αντίθετη στην εξαγορά της Commerzbank από τη UniCredit, έχει αρχίσει να μεταβάλλεται. Το Βερολίνο εξακολουθεί να κατέχει ποσοστό σχεδόν 13% στην Commerzbank, ωστόσο πλέον έχει περάσει από την πλήρη απόρριψη της εξαγοράς στη διατύπωση όρων για την αποδοχή της. Σύμφωνα με δημοσίευμα των FT, ο CEO της UniCredit, Αντρέα Όρσελ, σχεδιάζει να αντικαταστήσει και τα 10 μέλη που εκπροσωπούν τους μετόχους της Commerzbank στο 20μελές εποπτικό συμβούλιο, αποκτώντας έτσι τον ουσιαστικό έλεγχο του οργάνου, καθώς και να απομακρύνει τη σημερινή CEO της γερμανικής τράπεζας, Μπετίνα Όρλοπ.
Το ευνοϊκότερο σενάριο προβλέπει ότι οι αλλαγές θα ξεκινήσουν τον Ιανουάριο, ενώ το βασικό χρονοδιάγραμμα της UniCredit τοποθετεί την ανάληψη του ελέγχου έως το τέλος Φεβρουαρίου. Η UniCredit σχεδιάζει να ζητήσει τη σύγκληση έκτακτης γενικής συνέλευσης μόλις λάβει τις τελευταίες εποπτικές εγκρίσεις.
Η Commerzbank θα μπορούσε να επιχειρήσει να καθυστερήσει τη διαδικασία έως την τακτική γενική συνέλευση του Μαΐου. Ωστόσο, τα περιθώρια αντίδρασής της είναι περιορισμένα, καθώς η UniCredit κατέχει ήδη το 47,6% της γερμανικής τράπεζας, έπειτα από δημόσια προσφορά που ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο με μικρό μόνο premium. Παρ’ ότι το μερίδιο αυτό παραμένει κάτω του ορίου της τυπικής πλειοψηφίας, αναλυτές εκτιμούν ότι αρκεί για την άσκηση de facto ελέγχου.
Τα σενάρια για τις ελληνικές τράπεζες
Οι κινήσεις της UniCredit για την υλοποίηση της πρώτης και μεγαλύτερης διασυνοριακής συγχώνευσης τραπεζών στην ΕΕ, μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, θα κουνήσουν τη βελόνα για ευρύτερες αλλαγές και συγκεντρώσεις στον ευρωπαϊκό τραπεζικό χάρτη. Και οι ελληνικές τράπεζες αναμένεται να έχουν ρόλο στο υπό διαμόρφωση νέο τοπίο, όπως προκύπτει από την αυξανόμενη προσοχή που δίνουν στον ελληνικό τραπεζικό κλάδο οι ξένοι επενδυτές και οι διεθνείς τράπεζες. Το γεγονός δεν είναι τυχαίο, αφού έπειτα από χρόνια δημοσιονομικής κρίσης που εξελίχθηκε και σε χρηματοπιστωτική, οι ελληνικές τράπεζες έχουν βελτιώσει την ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού τους, έχουν αυξανόμενα έσοδα, συνεχιζόμενη υψηλή κερδοφορία, σημαντική μείωση των πιστωτικών κινδύνων και βελτιωμένη ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων.
Στην παρούσα φάση, το πιο απτό σενάριο διασυνοριακής συγχώνευσης στην Ελλάδα είναι αυτό της Alpha Bank με τη UniCredit, με την εξέλιξη της μετοχικής σχέσης των δύο τραπεζών να αποτελεί αντικείμενο της ατζέντας των ξένων επενδυτών κατά τις συναντήσεις τους με τη διοίκηση της ελληνικής τράπεζας. Πιο πρόσφατη ήταν αυτή στο συνέδριο της BofA στο Λονδίνο την περασμένη εβδομάδα.
Η Alpha Bank συνήψε στρατηγική συνεργασία με τη UniCredit στα τέλη του 2023, όταν η ιταλική τράπεζα απέκτησε το 8,97% των μετοχών που κατείχε το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Σήμερα το ποσοστό της UniCredit στην Alpha Bank έχει φτάσει στο 30%, ενώ ελέγχει επιπλέον 2,6% μέσω παραγώγων (σ.σ. το επιπλέον ποσοστό δεν δίνει στη UniCredit δικαίωμα σε μερίσματα ή ψήφους στη γενική συνέλευση).
Σύμφωνα με διεθνείς οίκους, τόσο η Eurobank όσο και η Τράπεζα Πειραιώς θα μπορούσαν να προσελκύσουν το μετοχικό ενδιαφέρον ευρωπαϊκών τραπεζών, η μεν πρώτη λόγω της ισχυρής περιφερειακής της παρουσίας μέσω Βουλγαρίας και Κύπρου, η δε δεύτερη λόγω της μεγαλύτερης έκθεσής της στην ελληνική αγορά. Τα σενάρια φέρουν τη βελγική KBC, η οποία έχει δηλώσει ότι αναζητεί ευκαιρίες εξαγορών που ενισχύουν τους στρατηγικούς της στόχους, να έχει βολιδοσκοπήσει τις δύο ελληνικές τράπεζες.
Τα σενάρια για τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις επί ελληνικού εδάφους φαίνεται ότι αποκλείουν την Εθνική Τράπεζα, που εμφανίζεται ως πιο δύσκολος στόχος, λόγω του μεγέθους, της αποτίμησης και των περιορισμένων συνεργειών που θα μπορούσε να αποκομίσει ένας δυνητικός αγοραστής. Φήμες που είχαν κυκλοφορήσει ότι η Εθνική Τράπεζα είχε γίνει αποδέκτρια πρότασης από την Goldman Sachs για την εξαγορά του ποσοστού του Τζον Πόλσον στην Πειραιώς (περίπου 14%) είχαν υποδαυλίσει σενάρια για εθνικές συγχωνεύσεις. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν φαίνεται ως πιθανότητα στον ορίζοντα (σ.σ. θα προέκυπταν μεγέθη συγκέντρωσης άνω του 50% με 60% σε έναν όμιλο και, κυρίως, θα έπρεπε να κλείσουν καταστήματα και να γίνουν εκατοντάδες απολύσεις).
Το ότι δεν διαφαίνεται προοπτική «γάμων» μεταξύ των τεσσάρων μεγάλων τραπεζών, πάντως, δεν μπορεί να αποκλείσει εθνική συγχώνευση μεταξύ μεγαλύτερης και μικρότερης τράπεζας. Η ελληνική τραπεζική αγορά συγκαταλέγεται ήδη στις πλέον συγκεντρωμένες της Ευρώπης. Για τον λόγο αυτόν, οι αναλυτές ξένων οίκων αποδίδουν εξαιρετικά χαμηλή πιθανότητα σε συγχωνεύσεις μεταξύ των τεσσάρων συστημικών τραπεζών όσο η κερδοφορία παραμένει σε αυτά τα επίπεδα. Αφήνουν, ωστόσο, ανοιχτό το ενδεχόμενο επιλεκτικών κινήσεων σε μη συστημικές τράπεζες, χωρίς όμως να τις τοποθετούν στο άμεσο μέλλον.
