Σε υψηλά επίπεδα αναμένεται να διατηρηθεί η κερδοφορία των ευρωπαϊκών τραπεζών το 2027, μετά από ακόμη μία ισχυρή χρονιά το 2026, σύμφωνα με την ανάλυση της Morningstar DBRS για τις προοπτικές του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο οίκος αξιολόγησης, τα περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης περιορίζονται, καθώς οι τράπεζες καλούνται να διαχειριστούν αυξημένο κόστος χρηματοδότησης, υψηλότερες ενεργειακές τιμές, φορολογικές επιβαρύνσεις και σταδιακή επιδείνωση της ποιότητας του ενεργητικού.
Η βασική εκτίμηση της DBRS είναι ότι η ισχυρή λειτουργική επίδοση του κλάδου θα συνεχιστεί, χωρίς όμως τους ρυθμούς ανάπτυξης των προηγούμενων ετών. Τα καθαρά έσοδα από τόκους αναμένεται να ενισχυθούν από τη συγκρατημένη διεύρυνση των καθαρών επιτοκιακών περιθωρίων και τη συνεχιζόμενη, αν και πιο ήπια, πιστωτική επέκταση. Παράλληλα, τα έσοδα από προμήθειες θα συνεχίσουν να στηρίζονται στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, τον ασφαλιστικό τομέα και τις συναλλαγές.
Ενδεικτικό της δυναμικής που έχει αναπτυχθεί είναι ότι το πρώτο εξάμηνο του 2026 τα καθαρά κέρδη των ευρωπαϊκών τραπεζών αυξήθηκαν κατά 14,5% σε ετήσια βάση. Τα καθαρά έσοδα από τόκους ενισχύθηκαν κατά 10,4%, ενώ η αύξηση των εσόδων ξεπέρασε την άνοδο των λειτουργικών εξόδων.
Πιέσεις από ενέργεια και πληθωρισμό
Σημαντική παράμετρος για το 2027 είναι η αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων, λόγω του νέου ενεργειακού σοκ που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έφτασε το 4% τον Οκτώβριο του 2026, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο διαμορφώθηκε στο 3,5% τον Σεπτέμβριο.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε τις κεντρικές τράπεζες σε αυξήσεις επιτοκίων, με την ΕΚΤ, την Τράπεζα της Αγγλίας και τη Riksbank να προχωρούν σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική. Για τις τράπεζες, οι υψηλότερες αποδόσεις μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά για τα επιτοκιακά περιθώρια, αλλά ταυτόχρονα αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης και επιβαρύνουν την ικανότητα αποπληρωμής των δανειοληπτών.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η DBRS προβλέπει ανάπτυξη μεταξύ 0,7% και 1,2% για τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο το 2027. Αντίθετα, καλύτερες επιδόσεις αναμένονται στην Ιβηρική Χερσόνησο, στην Ελλάδα, σε τμήματα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και σε ορισμένες σκανδιναβικές οικονομίες. Για την Ισπανία, η πρόβλεψη ανάπτυξης φτάνει το 1,9%.
Σταδιακή αύξηση του κόστους πιστωτικού κινδύνου
Παρά τη συνολικά καλή εικόνα των δανειακών χαρτοφυλακίων, η DBRS εκτιμά ότι το κόστος πιστωτικού κινδύνου έχει ήδη περάσει το χαμηλότερο σημείο του και θα κινηθεί σταδιακά ανοδικά το 2027.
Η εξάντληση των περιθωρίων για απελευθέρωση προβλέψεων, οι αυξημένες δανειακές επιβαρύνσεις και το ενεργειακό κόστος αναμένεται να ασκήσουν πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παρ’ όλα αυτά, ο οίκος θεωρεί ότι η επιδείνωση θα παραμείνει διαχειρίσιμη για τις περισσότερες τράπεζες, χάρη στην προσεκτική πιστοδοτική πολιτική, τη σταθερότητα της αγοράς εργασίας και τα αποθέματα προβλέψεων.
Ειδικότερα, οι κίνδυνοι εντοπίζονται σε ενεργοβόρους κλάδους, εμπορικά ακίνητα, καταναλωτική πίστη, χρηματοδοτήσεις αυτοκινήτων, πιστωτικές κάρτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και σε συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια στη Γερμανία και τη Λατινική Αμερική.
Για την Ελλάδα, η DBRS επισημαίνει ότι η νομοθετική ρύθμιση για τη μετατροπή των δανείων σε ελβετικό φράγκο ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση του δείκτη μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Την ίδια στιγμή, οι ελληνικές και οι πορτογαλικές τράπεζες συγκαταλέγονται στις εξαιρέσεις που εξακολουθούν να επωφελούνται από απελευθερώσεις αποθεματικών.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει το κόστος λειτουργίας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία περνά πλέον από το στάδιο του πειραματισμού σε ευρύτερη εφαρμογή στις τραπεζικές εργασίες. Η DBRS εκτιμά ότι η χρήση της θα συμβάλει στον περιορισμό της αύξησης των λειτουργικών εξόδων, μέσω της αυτοματοποίησης διαδικασιών, της ανάπτυξης λογισμικού, της εξυπηρέτησης πελατών και των ελέγχων κατά του οικονομικού εγκλήματος.
Οι τράπεζες αναμένεται να αξιοποιήσουν την τεχνολογία για τη βελτίωση της αποδοτικότητάς τους, περιορίζοντας σταδιακά τις νέες προσλήψεις και επανατοποθετώντας εργαζομένους σε διαφορετικές δραστηριότητες. Ωστόσο, η διεύρυνση της χρήσης AI δημιουργεί νέους κινδύνους, μεταξύ άλλων σε επίπεδο κυβερνοασφάλειας, αξιοπιστίας μοντέλων, λογοδοσίας και εξάρτησης από τρίτους παρόχους.
Ισχυρά κεφάλαια, αλλά μικρότερα περιθώρια ευελιξίας
Οι ευρωπαϊκές τράπεζες εισέρχονται στο 2027 με ισχυρή κεφαλαιακή βάση. Ο μέσος δείκτης CET1 διαμορφώθηκε πάνω από το 15% στο τέλος Ιουνίου 2026, με το κεφαλαιακό απόθεμα έναντι των εποπτικών απαιτήσεων να ανέρχεται περίπου στις 450 μονάδες βάσης.
Ωστόσο, η DBRS διαπιστώνει σταδιακή μείωση των περιθωρίων κεφαλαιακής ευελιξίας, καθώς η πιστωτική επέκταση, οι εξαγορές και οι υψηλές διανομές προς τους μετόχους απορροφούν μέρος των διαθέσιμων κεφαλαίων. Για το 2027, οι διανομές αναμένεται να παραμείνουν υψηλές, αλλά με βραδύτερους ρυθμούς αύξησης.
Παράλληλα, οι συγχωνεύσεις και εξαγορές θα συνεχιστούν, με την Ιταλία να αποτελεί ένα από τα βασικά πεδία εγχώριας τραπεζικής συγκέντρωσης. Αντίθετα, οι μεγάλες διασυνοριακές συμφωνίες αναμένεται να παραμείνουν περιορισμένες, λόγω πολιτικών παρεμβάσεων, εθνικών εμποδίων και της μη ολοκλήρωσης της ευρωπαϊκής Τραπεζικής Ένωσης.
Θετικό πρόσημο στις αξιολογήσεις, με τη Νότια Ευρώπη να ξεχωρίζει
Παρά τις αυξανόμενες προκλήσεις, η Morningstar DBRS διατηρεί θετική στάση απέναντι στον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο. Το 2026, το 40% των πιστοληπτικών ενεργειών του οίκου για ευρωπαϊκές τράπεζες ήταν θετικό, ενώ μόλις το 9% ήταν αρνητικό. Οι αναβαθμίσεις συγκεντρώθηκαν κυρίως στη Νότια Ευρώπη, όπου η υψηλή και διατηρήσιμη κερδοφορία, σε συνδυασμό με τη μείωση των παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενίσχυσαν το πιστωτικό προφίλ των τραπεζών.
Για το 2027, η DBRS εκτιμά ότι οι θετικές τάσεις θα εξακολουθήσουν να υπερτερούν των αρνητικών: το 23% των πιστοληπτικών αξιολογήσεων συνοδεύεται από θετική τάση, έναντι μόλις 6% με αρνητική.
