Ένα κείμενο προς διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει εδώ και δύο περίπου μήνες το συμβούλιο υπουργών Υγείας της ΕΕ, σχετικά με την ανάταξη των σοβαρών ελλείψεων οι οποίες παρατηρούνται συχνά πυκνά στα λεγόμενα «κρίσιμα φάρμακα», τα οποία έχουν ανάγκη να προμηθεύονται οι πολίτες των κρατών-μελών της ΕΕ.
Σύμφωνα με πολύ καλά πληροφορημένες πηγές του powergame.gr, κατά τη διάρκεια της τελευταίας Συνόδου των υπουργών Υγείας της ΕΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, η ελληνική αντιπροσωπεία έλαβε τον λόγο και εξέφρασε τη λύπη της για τη διαγραφή της δυνατότητας κοινών προμηθειών μεταξύ των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως ενεργό μέλος για κρίσιμα και ελλειπτικά φάρμακα.
Μάλιστα, η ελληνική αντιπροσωπεία συμπλήρωσε ότι η Ελλάδα υποστηρίζει σθεναρά την επαναφορά των σχετικών ρυθμίσεων, κατά τις επικείμενες διαπραγματεύσεις με το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο.
Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2021 είχε προειδοποιήσει, από τότε, κατά τη διάρκεια της πανδημίας του νέου κορονοϊού, ότι η ΕΕ εξαρτάται από τις εισαγωγές δραστικών φαρμακευτικών ουσιών (ΔΦΟ), επισημαίνοντας ότι υπάρχει μεγάλη περιφερειακή συγκέντρωση στην παραγωγή γενόσημων δραστικών φαρμακευτικών ουσιών. Σημείωσε επίσης ότι το 80% των εισαγόμενων φαρμακευτικών ουσιών προέρχεται από πέντε μόνο χώρες (Κίνα, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Ινδονησία και Ινδία), με την Κίνα να αντιπροσωπεύει το 45% του συνόλου.
Στις 2 Δεκεμβρίου 2025 το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με τον κανονισμό για τα φάρμακα κρίσιμης σημασίας, πραγματοποιώντας ένα σημαντικό βήμα προς τη βελτίωση της ετοιμότητας της Ευρώπης για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας. Στα βασικά σημεία της θέσης του Συμβουλίου περιλαμβάνονται τα εξής:
- ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα αποθέματα φαρμάκων έκτακτης ανάγκης για τη βελτίωση της διαφάνειας,
- εξορθολογισμός των διαδικασιών προμηθειών: ο ελάχιστος αριθμός κρατών μελών που απαιτείται για να υποβληθεί κοινή αίτηση για συνεργατική προμήθεια έχει μειωθεί από εννέα σε έξι, γεγονός που, σύμφωνα με το Συμβούλιο, διευκολύνει τη συνεργασία των χωρών για την εξασφάλιση βασικών φαρμάκων,
- ανθεκτικότητα πάνω από την τιμή: στις αξιολογήσεις των δημόσιων συμβάσεων, το Συμβούλιο θέσπισε την υποχρέωση τα κριτήρια ανθεκτικότητας να υπερισχύουν της τιμής κατά την αγορά φαρμάκων κρίσιμης σημασίας. Με τον τρόπο αυτόν διασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις για τις δημόσιες προμήθειες δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια του εφοδιασμού έναντι του κόστους.
Σύμφωνα, όμως, με πολύ καλά πληροφορημένες πηγές του powergame.gr, οι αντιπροσωπείες τουλάχιστον τεσσάρων κρατών-μελών της ΕΕ βρέθηκαν με τις τοποθετήσεις τους πολύ κοντά στις ελληνικές θέσεις, σύμφωνα με τις οποίες πρέπει να είναι η ίδια η Κομισιόν εκείνη η οποία θα αναλαμβάνει τις διαπραγματεύσεις και τις κοινές προμήθειες για «κρίσιμα φάρμακα» σε έλλειψη στις χώρες της ΕΕ, αλλά είναι ακόμη άγνωστο όσο και αμφίβολο το ενδεχόμενο αυτές οι χώρες, δηλαδή η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Κύπρος, να στηρίξουν τελικά και ανοιχτά τις ελληνικές θέσεις, κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων και των διαπραγματεύσεων της Κομισιόν με το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Το τελικό κείμενο, στο οποίο το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο τοποθετήθηκε την Τρίτη επί της Αρχής, σκοπεύει πρώτα να στηρίξει οικονομικά την παραγωγή αυτών των φαρμάκων στην Ευρώπη. Δεν έχει διατεθεί ακόμη προϋπολογισμός – θα πρέπει να περιμένουμε την έγκριση του μελλοντικού πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ. Η βοήθεια προς τους κατασκευαστές για τον εκσυγχρονισμό των εργοστασίων τους είναι ωστόσο κρίσιμη. «Οι Ασιάτες ανταγωνιστές επωφελήθηκαν από σημαντικές επιδοτήσεις για την κατασκευή νέων εργοστασίων. Αντίθετα, η δική μας βιομηχανία, η οποία αναπτύχθηκε πριν από εξήντα ή εβδομήντα χρόνια, είναι σε ορισμένες περιπτώσεις γερασμένη», διαπιστώνει ο David Seignolle, στέλεχος της Κομισιόν για τη φαρμακευτική πολιτική.
Σύμφωνα με τις πρώτες τοποθετήσεις στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, προτείνεται τα κράτη-μέλη να μπορούσαν επίσης να ομαδοποιηθούν, έως πέντε ή περισσότερα, για να αγοράζουν μαζί ορισμένα φάρμακα. Εκείνο το οποίο φαίνεται ότι προκαλεί την έντονη αντίδραση της φαρμακοβιομηχανίας είναι η σκέψη μιας ευρωπαϊκής αναδιανομής των εθνικών αποθεμάτων κρίσιμων φαρμάκων σε περίπτωση έλλειψης, δηλαδή τα αποθέματα των μεγάλων χωρών να συμβάλλουν στις ελλείψεις των μικρών. Το κείμενο προτείνει σε περίπτωση ελλείψεων στη Σλοβακία ή τη Λιθουανία, για παράδειγμα, η Γαλλία, η Γερμανία ή η Ιταλία να υποχρεούνται να πουλήσουν τα δικά τους αποθέματα, αν διαθέτουν.
Και τι γίνεται με τα διαφορετικά συστήματα τιμολόγησης των φαρμακευτικών σκευασμάτων, τα οποία εφαρμόζονται σε καθένα από τα κράτη-μέλη της ΕΕ; Η πρόταση έχει μεγάλες πιθανότητες να απορριφθεί στο πλαίσιο του τριλόγου, του τελικού σταδίου των συζητήσεων που φέρνει κοντά την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, και το οποίο θα λάβει χώρα στις 2 Φεβρουαρίου.
Το κείμενο θα μπορούσε να υιοθετηθεί οριστικά το πρώτο εξάμηνο του 2026, αλλά ο χρόνος πιέζει.
Οι ελλείψεις παυσίπονων και αντιβιοτικών που παρατηρήθηκαν την επομένη της πανδημίας του Covid δεν είναι πλέον παρά μια μακρινή ανάμνηση για τις εν λόγω θεραπευτικές κατηγορίες. Ωστόσο, οι διακοπές στον εφοδιασμό φαρμάκων είναι συχνότερες από τότε που το παγκόσμιο εμπόριο ομαλοποιήθηκε. Η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη στο παραμικρό σοκ λόγω της αυξανόμενης εξάρτησής της από την Ασία. Η παραγωγή των λεγόμενων «ώριμων» φαρμάκων -δηλαδή εκείνων που βρίσκονται ήδη στον δημόσιο τομέα- έχει εγκαταλειφθεί προ πολλού στην ήπειρο, προς όφελος της Ινδίας και της Κίνας.
Το 80% των δραστικών ουσιών, των μορίων που προσδίδουν στα φάρμακα την αποτελεσματικότητά τους, παράγεται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), κυρίως σε αυτές τις δύο χώρες. Τα πολύ μεγάλα αποθέματα τόσο δραστικών ουσιών όσο και τελικών φαρμακευτικών σκευασμάτων, τα οποία κρατούνται από τις εν λόγω δύο χώρες το μόνο το οποίο προκαλούν είναι οι αντίστοιχες ελλείψεις στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ο χρόνος τρέχει και η οριστική, ολοκληρωμένη λύση στο πρόβλημα δεν φαίνεται στον ορίζοντα της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.
Το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις για το τελικό κείμενο του κανονισμού, μόλις το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο καθορίσει την τελική θέση του.
