Η ευρωπαϊκή αγροτική οικονομία και οι υγειονομικές αρχές βρίσκονται ενώπιον μιας νέας κρίσιμης πρόκλησης καθώς για πρώτη φορά εντοπίστηκε κρούσμα της γρίπης των πτηνών σε αγελάδα γαλακτοπαραγωγής επί ευρωπαϊκού εδάφους.
Σύμφωνα με εκτενές ρεπορτάζ της έγκριτης γερμανικής εφημερίδας FAZ, η ανίχνευση αντισωμάτων του ιού τύπου H5N1 σε αγελάδα στην Ολλανδία σηματοδοτεί την έξοδο του παθογόνου από τα στενά γεωγραφικά όρια των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου το φαινόμενο είχε λάβει ανησυχητικές διαστάσεις τους προηγούμενους μήνες.
Η είδηση έγινε γνωστή μέσω επίσημης επιστολής της Ολλανδής Υπουργού Γεωργίας προς το Κοινοβούλιο της χώρας. Το περιστατικό αφορά μια αγελάδα η οποία εμφάνισε τυπικά συμπτώματα της νόσου τον περασμένο Δεκέμβριο. Όπως σημειώνει το Ινστιτούτο Friedrich-Loeffler (FLI), η περίπτωση αυτή είναι μοναδική για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, καθώς μέχρι σήμερα η εξάπλωση του ιού περιοριζόταν κυρίως σε πτηνά και, σπανιότερα, σε ορισμένα θηλαστικά.
Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι είχε προηγηθεί στην ίδια περιοχή ο θάνατος μιας γάτας, η οποία επίσης βρέθηκε θετική στον ιό. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η μετάδοση ενδέχεται να προήλθε από επαφή με μολυσμένα άγρια πτηνά ή μέσω μολυσμένου εξοπλισμού και ζωοτροφών.
Παρόλα αυτά, οι ολλανδικές αρχές καθησυχάζουν προς το παρόν την αγορά, κάνοντας λόγο για μια «μεμονωμένη εισαγωγή» του ιού και όχι για μια ανεξέλεγκτη μετάδοση από ζώο σε ζώο εντός του κοπαδιού.
Οικονομικές επιπτώσεις και εφοδιαστική αλυσίδα
Για τους αναλυτές των αγορών, η εξέλιξη αυτή μπορεί να φέρει σημαντικό οικονομικό βάρος καθώς αν νοσήσουν κι άλλες αγελάδες θα παρουσιαστεί δραματική μείωση στην παραγωγή γάλακτος, ενώ το παραγόμενο προϊόν θα είναι παχύρρευστο και αποχρωματισμένο, καθιστώντας το εντελώς ακατάλληλο προς πώληση.
Στην Ευρώπη, τα υγειονομικά πρωτόκολλα είναι πολύ αυστηρά και το γάλα μολυσμένων ζώων απαγορεύεται να εισέλθει στην τροφική αλυσίδα.
Όπως υπογραμμίζει η FAZ στην ανάλυσή της, η διασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών είναι το μεγάλο στοίχημα. Παρά την ανησυχία, οι ειδικοί τονίζουν ότι η παστερίωση και η θερμική επεξεργασία εξουδετερώνουν τον ιό, καθιστώντας τα συμβατικά γαλακτοκομικά προϊόντα ασφαλή.
Ωστόσο, υπάρχει ρητή σύσταση κατά της κατανάλωσης νωπού (ωμού) γάλακτος, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει όχημα μετάδοσης.
Κίνδυνος πανδημίας;
Η κατάσταση στις ΗΠΑ λειτουργεί ως «καθρέφτης» για το τι θα μπορούσε να συμβεί στην Ευρώπη αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα. Από τον Μάρτιο του 2024, ο ιός έχει εξαπλωθεί σε περισσότερα από 1.000 κοπάδια βοοειδών στις ΗΠΑ, κυρίως μέσω των μεταφορών ζώων.
Μάλιστα, έχουν καταγραφεί περιστατικά μόλυνσης ανθρώπων, με δύο ηλικιωμένους να χάνουν τη ζωή τους λόγω επιβαρυμένου ιατρικού ιστορικού.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) διατηρεί το επίπεδο κινδύνου για τους ανθρώπους σε χαμηλά επίπεδα, προειδοποιεί όμως ότι όσο ο ιός «εκπαιδεύεται» σε διαφορετικά θηλαστικά, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα μιας μετάλλαξης που θα επέτρεπε τη μετάδοση μεταξύ ανθρώπων.
Το Ινστιτούτο Παστέρ στη Γαλλία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει μια πανδημία με χαρακτηριστικά δυσμενέστερα από εκείνα της Covid-19, δεδομένου ότι ο ανθρώπινος πληθυσμός στερείται αντισωμάτων κατά του στελέχους H5.
Η κατάσταση στα πουλερικά
Ενώ το μέτωπο των βοοειδών είναι νέο, η μάχη στον τομέα των πουλερικών παραμένει σφοδρή. Στη Γερμανία, η μετανάστευση των γερανών οδήγησε στη θανάτωση 1,5 εκατομμυρίου πτηνών τους τελευταίους μήνες.
Η οικονομική αιμορραγία για τους πτηνοτρόφους είναι τεράστια, καθώς η ανίχνευση του ιού σε μια μονάδα συνεπάγεται την προληπτική θανάτωση ολόκληρου του πληθυσμού, που συχνά αριθμεί δεκάδες χιλιάδες ζώα.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει ήδη διαθέσει 100 εκατ. δολάρια για την έρευνα εμβολίων, καθώς μέχρι στιγμής δεν υπάρχει εγκεκριμένο σκεύασμα για τα βοοειδή.
Η Ευρώπη πλέον καλείται να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει μια παρόμοια επενδυτική οδό ή αν θα βασιστεί σε αυστηρά μέτρα περιορισμού και καραντίνας, ανάλογα με εκείνα που εφαρμόζονται στην Αφρικανική Πανώλη των Χοίρων, για να προστατεύσει τη βαριά βιομηχανία του γάλακτος.
