Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κλιμακούμενο σοκ λόγω της παρατεταμένης διακοπής της λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η προσαρμογή θα περάσει πλέον από τη ζήτηση, οδηγώντας σε πιθανή κατάρρευσή της λόγω ανόδου τιμών.
Μέχρι τώρα οι ανεπτυγμένες οικονομίες απορροφούν την πίεση αντλώντας στρατηγικά αποθέματα και πληρώνοντας υψηλότερες τιμές, όμως η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να διαρκέσει.
Η απώλεια προσφοράς εκτιμάται σε τουλάχιστον 10%, με ένα δισεκατομμύριο βαρέλια να θεωρούνται ουσιαστικά χαμένα. Το μέγεθος αυτό ξεπερνά κατά πολύ τα 400 εκατομμύρια βαρέλια που απελευθέρωσαν χώρες του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία και η Ιαπωνία, ενώ και η Κίνα αξιοποίησε τα δικά της αποθέματα. Ωστόσο, τα αποθέματα αυτά εξαντλούνται γρήγορα.
Η κρίση περνά στη ζήτηση
Η κρίση έχει ήδη περάσει στη ζήτηση, η οποία οδεύει προς τη μεγαλύτερη πτώση, ουσιαστικά κατάρρευση, των τελευταίων πέντε ετών. Οι απώλειες εκτιμώνται μεταξύ 4 και 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, δηλαδή έως και 5% της παγκόσμιας προσφοράς. Αρχικά επηρεάστηκαν λιγότερο ορατοί τομείς, όπως τα πετροχημικά στην Ασία, όμως πλέον οι επιπτώσεις επεκτείνονται στην καθημερινότητα.
Οι αερομεταφορές πλήττονται έντονα, με εταιρείες στην Ασία, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ να μειώνουν δρομολόγια. Η Lufthansa ακυρώνει 20.000 πτήσεις, ενώ η United Airlines περιορίζει την ανάπτυξή της κατά 5% και αναμένει σχεδόν στάσιμη χωρητικότητα το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Στις ΗΠΑ, η τιμή της βενζίνης ξεπερνά τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, οδηγώντας σε μείωση κατανάλωσης κατά 5%.
Κρίσιμη και η αγορά του ντίζελ
Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η αγορά του ντίζελ, με τις τιμές στην Ευρώπη να ξεπερνούν τα 200 δολάρια το βαρέλι, ενώ στην Ινδία εξετάζονται ακόμη και μέτρα περιορισμού κατανάλωσης. Οι πιέσεις αυτές μεταφέρονται και στην οικονομία, με τη Γερμανία να μειώνει στο μισό τις προβλέψεις ανάπτυξης και το ΔΝΤ να αναθεωρεί προς τα κάτω τις παγκόσμιες εκτιμήσεις.
Σε δυσμενή σενάρια, η τιμή Brent μπορεί να φτάσει τα 145 δολάρια, ενώ αν η κρίση διαρκέσει 12 εβδομάδες, ενδέχεται να αγγίξει τα 154 δολάρια. Σε ακραίες συνθήκες, οι εκτιμήσεις φτάνουν ακόμη και τα 200, 250 ή και 300 δολάρια το βαρέλι, ως αναγκαίο επίπεδο για να περιοριστεί η ζήτηση.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αν το πέρασμα του Ορμούζ δεν επαναλειτουργήσει μέσα σε τρεις μήνες, η κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμια ύφεση, καθώς η αγορά δεν θα μπορεί πλέον να ισορροπήσει χωρίς βαθιά μείωση της κατανάλωσης.
