Η υποχώρηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε συνδυασμό με τις αυξημένες τιμές του φυσικού αερίου και την ενίσχυση της ζήτησης για θέρμανση, δημιουργεί συνθήκες έντονης πίεσης στις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρισμού.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ξεπέρασαν τα 600 ευρώ ανά μεγαβατώρα για ορισμένες περιόδους της βραδινής αιχμής τη Δευτέρα, καθώς η παραγωγή από ανεμογεννήτριες περιορίστηκε δραστικά. Στη Γερμανία, η μέση τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας διαμορφώθηκε στα 345,64 ευρώ/MWh, ενώ η μέγιστη τιμή σε δεκαπεντάλεπτο της βραδινής αιχμής έφτασε τα 653,38 ευρώ/MWh. Αντίστοιχα, στη Γαλλία η τιμή διαμορφώθηκε στα 334,12 ευρώ/MWh, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022.
Ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα καταγράφονται και στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της ευρωπαϊκής αγοράς επόμενης ημέρας, η μέση τιμή για τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου διαμορφώνεται στα 349,98 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 208,82 ευρώ την Κυριακή. Πρόκειται για αύξηση περίπου 67,6% μέσα σε μία ημέρα. Οι διακυμάνσεις στη διάρκεια του εικοσιτετραώρου είναι επίσης έντονες, με τις ωριαίες τιμές να κινούνται από περίπου 253 έως 510 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Να σημειωθεί ότι τα στοιχεία αφορούν τη χονδρεμπορική αγορά και δεν αντιστοιχούν άμεσα στις τελικές τιμές που πληρώνουν τα νοικοκυριά, καθώς οι λιανικές χρεώσεις εξαρτώνται από τα τιμολόγια των προμηθευτών και άλλους παράγοντες.
Η άπνοια που εκτοξεύει τις τιμές
Βασική αιτία των ανατιμήσεων είναι η παρατεταμένη περίοδος περιορισμένων ανέμων και χαμηλής ηλιοφάνειας που επηρεάζει τη βορειοδυτική και κεντρική Ευρώπη. Σύμφωνα με τις μετεωρολογικές προβλέψεις, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα αναμένεται να παραμείνει περιορισμένη τουλάχιστον μέχρι την Τετάρτη.
Το φαινόμενο προβλέπεται να είναι ιδιαίτερα έντονο στη Γερμανία, στη Βρετανία και στις χώρες της Μπενελούξ. Η βρετανική διαχειρίστρια του ηλεκτρικού συστήματος προειδοποίησε μάλιστα για ενδεχόμενη στενότητα στην επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας, εκτιμώντας πιθανό έλλειμμα ισχύος περίπου 1,4 γιγαβάτ το πρωί της Δευτέρας.
Οι συνθήκες που επικρατούν στην Ευρώπη περιγράφονται με τον γερμανικό όρο «Dunkelflaute». Πρόκειται για περιόδους κατά τις οποίες η απουσία ισχυρών ανέμων συνδυάζεται με περιορισμένη ηλιοφάνεια, οδηγώντας σε ταυτόχρονη μείωση της παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα. Όταν η παραγωγή των ανανεώσιμων πηγών περιορίζεται, αυξάνεται η ανάγκη λειτουργίας συμβατικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, κυρίως εκείνων που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο.
Καθώς οι μονάδες φυσικού αερίου καθορίζουν συχνά την οριακή τιμή στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού, η αυξημένη συμμετοχή τους μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Γερμανία, σύμφωνα με στοιχεία του ENTSO-E που επικαλείται το Bloomberg, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο έχει φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο.
Ανησυχία για τον χειμώνα
Την κατάσταση επιβαρύνει η αναμενόμενη υποχώρηση των θερμοκρασιών. Ο μετεωρολόγος Ben Davis της MetDesk εκτιμά ότι οι θερμοκρασίες αυτή την εβδομάδα θα κινηθούν κατά 1 έως 3 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα, αυξάνοντας τις ανάγκες θέρμανσης.
Η ανησυχία αποτυπώνεται ήδη στις προθεσμιακές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Τα συμβόλαια παράδοσης Δεκεμβρίου στη Γερμανία και τη Γαλλία διαπραγματεύονται κοντά στα 200 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο χρηματιστήριο ενέργειας EEX, επίπεδα υπερδιπλάσια από εκείνα της αντίστοιχης περιόδου του προηγούμενου έτους.
Οι εξελίξεις αναδεικνύουν την ευαισθησία των ευρωπαϊκών αγορών σε περιόδους περιορισμένης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
