Μέσα σε 1,5 χρόνο η Νότια Κορέα έζησε μια παραλλαγή του ελληνικού χρηματιστηριακού 1999, με εκατομμύρια μικροεπενδυτές να περνούν από την ευφορία και τον εύκολο πλουτισμό στο κραχ, τις συντριπτικές ζημιές και την πολιτική οργή.
Στις αρχές του 2025, ο δείκτης Kospi του Χρηματιστηρίου της Νότιας Κορέας πάλευε να κατοχυρώσει τις 2.500 μονάδες. Μέσα στη χρονιά ανέβηκε κατά 76% φτάνοντας τις 4,193 μονάδες και πετυχαίνοντας την καλύτερη επίδοση παγκοσμίως. Κι από και πέρα ξεκίνησε ένα ξέφρενο ράλι, φέρνοντας τον δείκτη στις 19 Ιουνίου στις 9.063 μονάδες, τα ιστορικά του υψηλά, κι ανεβάζοντας τη Νότια Κορέα από τη 13η θέση των παγκόσμιων χρηματιστηριακών αγορών βάσει κεφαλαιοποίησης, στην 5η θέση, μπροστά από το City και τη Γαλλία.
Πίσω από την εκρηκτική αυτή άνοδο ήταν ως γνωστό η έξαρση γύρω από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Οδηγοί του ράλι ήταν η Samsung Electronics και η SK Hynix, οι δύο μεγάλες νοτιοκορεατικές εταιρείες παραγωγής memory chips για την ΑΙ. Καθώς η παγκόσμια ζήτηση για αυτή την κατηγορία των chip ξεπερνούσε την προσφορά και οι δύο νοτιοκορεατικές εταιρείες ανακοίνωναν αποτελέσματα πολύ πάνω από τις προσδοκίες των αναλυτών, οι αποτιμήσεις εκτινάχθηκαν και, μέχρι τα μέσα του 2026, Samsung και SK Hynix, είχαν φτάσει να αντιπροσώπευαν μαζί περισσότερο από το 50% της συνολικής αξίας των μετοχών του Kospi.
Ο Λι και η υπόσχεση για Kospi στις 5.000 μονάδες
Στην άνοδο συνέβαλε επίσης ο πρόεδρος της χώρας. Ο Λι Τζάε Μιουνγκ εξελέγη πρόεδρος της Νότιας Κορέας τον Ιούνιο 2025 με μια έντονα φιλελεύθερη και φιλοεπιχειρηματική ατζέντα. Κατά την προεκλογική περίοδο, είχε υποσχεθεί να καταργήσει τους αντιεπιχειρηματικούς νόμους, να μειώσει την εταιρική φορολογία και τους φόρους κληρονομιάς. Είχε επίσης δηλώσει ότι κι ο ίδιος ασχολείται με το Χρηματιστήριο, χαρακτηρίζοντας τον εαυτό του ως ένα από τα λεγόμενα «μυρμήγκια» όπως αποκαλούνται οι μικροεπενδυτές στη Νότια Κορέα και είχε θέσει ως στόχο να φτάσει ο δείκτης Kospi τις 5.000 μονάδες έως το 2030.
Όταν ανέλαβε την προεδρία, τον Ιούνιο του 2025, ο Λι Τζάε Μιουνγκ προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις στην κεφαλαιαγορά με στόχο την ενίσχυση των τιμών των μετοχών. Η πολιτική αυτή συνέπεσε με το παγκόσμιο ράλι γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και την εκτίναξη των τιμών των memory chips.
Έτσι άρχισε το ράλι στον Kospi. Οι τιμές ανέβαιναν, η άνοδος προσέλκυε νέα κεφάλαια, φοιτητές, νοικοκυρές, συνταξιούχοι, εργαζόμενοι, ακόμη και άνθρωποι που ως τότε δεν είχαν καμία σχέση με το χρηματιστήριο άρχισαν να τοποθετούν μαζικά τις αποταμιεύσεις τους στην αγορά ή και να δανείζονται. Τα δάνεια για αγορά μετοχών αυξήθηκαν μέσα σε 6 μήνες κατά 7,9 δισ. δολάρια, φτάνοντας στα 27,1 δισ. δολάρια καθώς εδραιώνονταν η αίσθηση ότι το Χρηματιστήριο της Νότιας Κορέας μπορούσε να συνεχίζει να ανεβαίνει σχεδόν χωρίς όριο.
Ο πυρετός της αγέλης πέρασε μάλιστα στην άλλη όχθη του Ειρηνικού κι έφτασε ως την Αμερική. Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα της Wall Street Journal, τον Μάιο 2026, η Interactive Brokers έγινε η πρώτη μεγάλη αμερικανική χρηματιστηριακή εταιρεία που έδωσε στους πελάτες της τη δυνατότητα να κάνουν απευθείας συναλλαγές σε κορεατικές μετοχές ενώ η Roundhill Investments λάνσαρε το ETF DRAM, το οποίο έδινε σε Αμερικανούς επενδυτές έκθεση στους κορεάτες κατασκευαστές memory chips, ιδίως στη Samsung και τη SK Hynix. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, το DRAM εξελίχθηκε στο πιο επιτυχημένο λανσάρισμα ETF στην αμερικανική ιστορία, από πλευράς προσέλκυσης νέων επενδυτικών κεφαλαίων.
Το εργαλείο που πολλαπλασίασε τα κέρδη και τις ζημιές
Τότε ακριβώς ξεκίνησε ο κακός χαμός, με αφετηρία την αλλαγή των κανόνων της χρηματιστηριακής αγοράς. Οι εποπτικές αρχές της Ν. Κορέας για πρώτη φορά επέτρεψαν τη δημιουργία μοχλευμένων διαπραγματεύσιμων αμοιβαίων κεφαλαίων (ETFs) που επενδύουν σε μία μόνο μετοχή – με την αιτιολογία ότι ενδιαφέρουν τους επενδυτές και υπάρχουν κι αλλού.
Μέχρι τότε, στο όνομα της προστασίας των επενδυτών, η χώρα επέτρεπε μόνο τα μοχλευμένα ETFs που παρακολουθούσαν περισσότερες εταιρείες ή τον δείκτη Kospi, απαγόρευε όμως αυτού του τύπου τα χρηματιστηριακά προϊόντα να συνδέονται με μία μόνο μετοχή.
Χρησιμοποιώντας δανεισμό και παράγωγα, τα νέα μοχλευμένα ETFs μπορούσαν ουσιαστικά να διπλασιάζουν τα κέρδη και τις ζημιές από τις ημερήσιες κινήσεις των μετοχών. Εάν, για παράδειγμα, η Samsung και η SK Hynix κέρδιζε 5%, το μοχλευμένο ETF τους κέρδιζε 10%. Το ίδιο όμως ίσχυε και αντίστροφα: αν η μετοχή έχανε 5%, το μοχλευμένο ETF έχανε 10%.
Αυτά τα ETFs κυκλοφόρησαν στις 27 Μαΐου και είχαν τεράστια ζήτηση. Σε μια αγορά όπου οι μικροεπενδυτές αντιπροσωπεύουν το 60% έως 70% του ημερήσιου όγκου συναλλαγών, η επίδρασή τους ήταν τεράστια. Τα «μυρμήγκια» είχαν αποκτήσει πλέον όχι μόνο την διάθεση αλλά και το εργαλείο για να πολλαπλασιάζουν τα στοιχήματά τους.
Η κυκλοφορία των συγκεκριμένων ETFs έδωσε την ώθηση σε ένα τελευταίο ανοδικό κύμα στον Kospi, που από τις 8.047 μονάδες όπου είχε κλείσει στις 26 Μαΐου, απογειώθηκε μέσα σε 18 μόλις συνεδριάσεις, στις 9.114 μονάδες, στις 22 Ιουνίου.
Το κραχ
Την ίδια μέρα, στη συνεδρίαση της Wall, ο τεχνολογικός δείκτης Nasdaq γύρισε καθοδικά, μετά από απώλειες 5% για την Alphabet, τις μεγαλύτερες για διάστημα άνω των 12 μηνών και απώλειες 16% για την νεοεισελθούσα SpaceX. Την επόμενη μέρα, 23 Ιουνίου, ο Kospi κατάρρευσε χάνοντας σχεδόν 1.000 μονάδες μέσα σε λίγες ώρες. Μέσα σε 6 βδομάδες τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, έγραψε πτώση 40% φτάνοντας στις 30 Ιουλίου ως τις 5.593 μονάδες, εξανεμίζοντας 2,5 τρισ. δολάρια κεφαλαιοποίησης. Από τα χαμηλά αυτά, ο δείκτης ανέκαμψε τον Αύγουστο σχεδόν κατά 20% και έκλεισε την περασμένη Παρασκευή στις 6,912 μονάδες.
Η ανάκαμψη του Kospi δεν άλλαξε ωστόσο το μέγεθος της τεράστιας οικονομικής καταστροφής που υπέστησαν εκείνες τις 6 εβδομάδες, εκατοντάδες χιλιάδες ίσως και εκατομμύρια Νοτιοκορεάτες μικροεπενδυτές, ιδίως όσοι έσπευσαν να επενδύσουν στα μοχλευμένα ETFs της Samsung και της SK Hynix με αποτέλεσμα να γράψουν ως 70% ζημιές στο κεφάλαιό τους, καθώς και όσοι πανικοβλήθηκαν από την πτώση και πούλησαν τις θέσεις τους στα χαμηλά.
Τα «μυρμήγκια» ζητούν απαντήσεις
Δεδομένου της υπερφιλελεύθερης πολιτικής ατζέντας του προέδρου Λι και της στήριξης που παρείχε στην άνοδο του Χρηματιστηρίου, το κραχ μετατράπηκε σε πολιτικό σκάνδαλο.
Σύμφωνα με τη Wall Street, πλήθος μικροεπενδυτές τα έβαλαν με την κυβέρνηση, κατηγορώντας την ότι άνοιξε την αγορά στα προϊόντα υψηλού κινδύνου, ενώ άλλοι κατέκλυσαν με πένθιμα στεφάνια και μηνύματα την Εθνοσυνέλευση προειδοποιώντας για «εκδίκηση» στις κάλπες και αποστέλλοντας το σύνθημα «Τα μυρμήγκια σφαγιάζονται — Εθνοσυνέλευση, απαντήστε».
Η δημοτικότητα του προέδρου Λι έπεσε στο 43,3%, στο χαμηλότερο επίπεδο από την ανάληψη των καθηκόντων του και η αντιπολίτευση ζήτησε έρευνα για όσα έγιναν στην αγορά. Παράλληλα, ένας βουλευτής της άσκησε αγωγή κατά του προσωπάρχη του προέδρου Λι, Κιμ Γιόνγκ Μπεόμ, που πριν το κραχ υποστήριζε δημόσια ότι η Κορέα «θα πρέπει να είναι σε θέση να κάνει ό,τι κάνει και το αμερικανικό χρηματιστήριο». Στην αγωγή του τον κατηγόρησε ότι πίεσε τις ρυθμιστικές αρχές για να εγκρίνουν τα επικίνδυνα ETFs.
Πλέον η κυβέρνηση και οι εποπτικές αρχές της Νότιας Κορέας επιχειρούν να περιορίσουν τη ζημιά, παγώνοντας τις εγκρίσεις νέων μοχλευμένων ETFs που ακολουθούν μεμονωμένες μετοχές και θεσπίζοντας την διαδικτυακή υποχρεωτική εκπαίδευση των μικροεπενδυτών σχετικά με τους κινδύνους αυτών των προϊόντων.
Ένα μεγάλο μέρος των μικροεπενδυτών της Νότιας Κορέας όμως έχει πλέον καταστραφεί οικονομικά. Ο επικεφαλής της Ένωσης Μικροεπενδυτών Νότιας Κορέας, Γιουνγκ Έου Γι, που εκπροσωπεί περίπου 14 εκατομμύρια μικροεπενδυτές, χαρακτηρίζει την αγορά «καζίνο», ζητά τη διαγραφή των μοχλευμένων ETFs μεμονωμένων μετοχών, καθώς και μέτρα στήριξης για όσους υπέστησαν μεγάλες ζημιές.
Σε πρόσφατη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στην Εθνοσυνέλευση για τη χρηματιστηριακή αυτή κρίση, ο Γιουνγκ ζήτησε μάλιστα να τηρηθεί ενός λεπτού σιγή για τους μικροεπενδυτές που έχασαν τα λεφτά τους και είπε: ««Για να επιστρέψουμε σε ένα φυσιολογικό επενδυτικό περιβάλλον, δεν μπορεί η κυβέρνηση να παραμένει με σταυρωμένα χέρια. Η αγορά χρειάζεται μεγάλη χειρουργική επέμβαση».
