Με οικόπεδα του δημοσίου και φορολογικά κίνητρα επιχειρεί η κυβέρνηση να αυξήσει -με τρεις βασικές πρωτοβουλίες- το οικιστικό απόθεμα της χώρας προκειμένου, αν μη τι άλλο, να αναχαιτίσει το κύμα ακρίβειας στην αγορά ακινήτων. Στις 7/5/26 αναρτήθηκε στο «Διαύγεια» η Κοινή Υπουργική Απόφαση για τη διάθεση των πρώτων 8 οικοπέδων για την οικοδόμηση ακινήτων στα πλαίσια του προγράμματος κοινωνικής αντιπαροχής.
Τρεις μέρες νωρίτερα και συγκεκριμένα, στις 4/5/26, στα πλαίσια κοινής διυπουργικής συνέντευξης τύπου για τις νέες δράσεις για τη στήριξη των ΑμεΑ, η υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής, Δόμνα Μιχαηλίδου, ανακοίνωσε την μετατροπή 4 ανενεργών στρατοπέδων σε μπλοκ κοινωνικών κατοικιών.
Εξάλλου, προς το καλοκαίρι αναμένεται να ενεργοποιηθεί το πρόγραμμα «Build to Rent» με οικόπεδα και εργολαβία ιδιωτικών κατασκευαστικών εταιρειών με στόχο την διάθεση διαμερισμάτων με κοινωνικό μίσθωμα και κίνητρο (για τους ιδιώτες κατασκευαστές) την απαλλαγή από φόρο επί των μισθωμάτων.
Σημειώνεται πως οι τρεις αυτές πρωτοβουλίες είναι ανεξάρτητες από το επερχόμενο πρόγραμμα «Ανακαινίζω» το οποίο αφορά ιδιωτικές κατοικίες, είτε ιδιόκτητες, είτε προς ενοικίαση.
Πιο αναλυτικά, το σχέδιο της κυβέρνησης για την αύξηση της προσφοράς στέγης με όχημα την ανέγερση νέων κατοικιών (πέρα από την ανακαίνιση ήδη υφισταμένων) «τρέχει» ως εξής:
1. Κοινωνική αντιπαροχή με οικόπεδα δημοσίου και ιδιωτική οικοδομή
Με την προαναφερομένη ΚΥΑ, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αποκτά τη δυνατότητα να προχωρήσει στα επόμενα στάδια για την εκκίνηση των διαδικασιών πρόσκλησης προς την αγορά, προκειμένου ενδιαφερόμενες κατασκευαστικές εταιρείες να υποβάλουν προσφορές για την ανάπτυξη των ακινήτων.
Πρόκειται για ακίνητα σε Παιανία, Λάρισα, Πύργο και Καλαμάτα, τα οποία, μετά από μια μακρά περίοδο αδράνειας, μπαίνουν σε τροχιά αξιοποίησης με ξεκάθαρο κοινωνικό πρόσημο.
Το Δημόσιο ενεργοποιεί αδρανή ακίνητα και τα αξιοποιεί σε συνεργασία με ιδιώτες αναδόχους, ώστε να δημιουργηθεί νέο στεγαστικό απόθεμα και να επιστρέψει κοινωνική αξία στους πολίτες. Στο πλαίσιο της κοινωνικής αντιπαροχής, το Δημόσιο διατηρεί πάντοτε ποσοστό τουλάχιστον 30% των κατοικιών για κοινωνική χρήση, εξασφαλίζοντας μόνιμο απόθεμα.
Τα 8 ακίνητα που περιλαμβάνονται στην ΚΥΑ βρίσκονται:
- στην Παιανία, στην περιοχή Αγίας Τριάδας,
- στη Λάρισα, στην περιοχή Αγίου Θωμά,
- στον Πύργο, στην περιοχή Παλμαντούρα,
- στην Καλαμάτα, στην περιοχή Αγίου Κωνσταντίνου.
Δύο θα είναι τα βασικά μοντέλα της κοινωνικής αντιπαροχής:
- Είτε ο ανάδοχος αναλαμβάνει μόνο την κατασκευή
- Είτε αναλαμβάνει και την κατασκευή και τη διαχείριση των κατοικιών
Στο οικονομικό σκέλος, προβλέπει ότι το εργολαβικό αντάλλαγμα μπορεί να φτάσει έως και το 70% των κατοικιών, ενώ η μεταβίβαση του ανταλλάγματος γίνεται μόνο αφού ολοκληρωθεί το έργο και παραδοθεί.
Η διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών μπορεί να ανατεθεί για έως και 50 έτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε σύμβαση θα έχει υποχρεωτικά αυτή τη διάρκεια.
Σημασία έχει ότι η διαχείριση δεν αφήνεται ανεξέλεγκτη: Θα εξειδικεύεται το περιεχόμενό της, δηλαδή συντήρηση, επισκευές, λειτουργία και διαχείριση των κοινωνικών κατοικιών, και προβλέπεται ρητά παρακολούθηση από το Δημόσιο.
Επιπλέον, για όλο το σχήμα εφαρμόζεται η νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις και τις παραχωρήσεις, ώστε η κοινωνική αντιπαροχή να υλοποιείται με διαφανείς και δημόσιες διαδικασίες.
Αυτό είναι κομβικής σημασίας, γιατί δείχνει ότι η σύμπραξη με ιδιώτες δεν σημαίνει χαλάρωση ελέγχου, αλλά οργανωμένη δημόσια εποπτεία, αναφέρουν οι ίδιες πηγές.
2. Κατασκευάζω – Νοικιάζω (Build to Rent)
Παράλληλα, αναμένεται μέσα στο ερχόμενο καλοκαίρι το νέο πρόγραμμα Κατασκευάζω-Νοικιάζω (σ.σ. έχει λάβει το πράσινο φως του υπουργικού συμβουλίου από τα τέλη Ιανουαρίου 2026) το οποίο θα προβλέπει «κοινωνικό μίσθωμα» για το 30% των διαμερισμάτων κάθε νέας ιδιωτικής κατασκευής.
Θα προβλέπεται μακροχρόνια μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον δέκα ετών με προκαθορισμένο ενοίκιο και μάλιστα χαμηλότερο της αγοράς.
Η συμμετοχή των εταιρειών θα είναι εθελοντική, με κίνητρο τη φοροαπαλλαγή των εσόδων από τα ενοίκια.
Ανοιχτό παραμένει το ερώτημα αν το πρόγραμμα «Κατασκευάζω-Νοικιάζω» θα αφορά τις οικοδομές που θα εγκαινιαστούν μετά την έναρξή του ή αν θα ισχύσει αναδρομικά, δηλαδή για τις οικοδομές που θα εγκαινιαστούν πριν αυτό «ανοίξει».
Ασφαλείς πηγές του powergame.gr από το ΥΚΟΙΣΟ αναφέρουν πως αρμόδια στελέχη βλέπουν θετικά το ενδεχόμενο μιας αναδρομικής ισχύος, αν και παραδέχονται πως είναι δύσκολη η εφαρμογή της.
Οι ιδιωτικές κατασκευαστικές θα μπορούν να διαθέτουν το 30% των κατοικιών που θα κατασκευάσουν προς μίσθωση-ενοικίαση, ενώ το άλλο 70% προς πώληση ή ενοικίαση, με όρους, όμως, αγοράς, καθ’ όπως επιθυμούν οι ιδιωτικές κατασκευαστικές – εργολάβοι της οικοδομής.
Προκειμένου να προσελκύσει η κυβέρνηση ιδιωτικές εργολαβικές εταιρείες του κατασκευαστικού κλάδου έχει εξαγγείλει πως τα έσοδά τους από τα κοινωνικά μισθώματα θα εκπίπτουν της φορολογίας εισοδήματός τους από αυτά.
3. Κοινωνικές κατοικίες
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση «τρέχει» το πρόγραμμα των Κοινωνικών Κατοικιών μέσω της πλήρους ανακατασκευής 4 ανενεργών στρατοπέδων.
Όπως ανέφερε η Υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής, Δόμνα Μιχαηλίδου, την περασμένη εβδομάδα, μέχρι τέλος 2026 θα έχουν αναλάβει οι πρώτοι ανάδοχοι και οι πρώτες 800 κατοικίες (επί συνόλου 2.350 κατοικιών) θα είναι έτοιμες έως τέλος 2028.
Ωστόσο, τα εισοδηματικά κριτήρια, με βάση τα οποία θα ενοικιαστούν οι κοινωνικές κατοικίες, θα είναι χαμηλότερα σε σχέση με εκείνα που ισχύουν για το Σπίτι Μου 2.
Συγκεκριμένα, θα αξιοποιηθούν 4 ανενεργά στρατόπεδα, δύο στην Αττική (Χαϊδάρι και Αχαρνές) και από ένα σε Θεσσαλονίκη (στρατόπεδο Ζιάκα) και Πάτρα (στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη) για την κατασκευή 2.350 διαμερισμάτων zero-energy (ενεργειακή κλάση Α+).
Η συνολική τους επιφάνεια των κατοικιών θα ανέλθει στα 232.000 τ.μ., με μέση επιφάνεια ανά διαμέρισμα τα 83,75 τ.μ. Τα διαμερίσματα θα παραχωρούνται με χαμηλό μίσθωμα σε ευάλωτες οικογένειες (δηλαδή για συνολικά περίπου 7.000 ωφελούμενους), με προτεραιότητα σε νέα ζευγάρια, άτομα με αναπηρία, πολύτεκνες οικογένειες, μονογονεϊκές κλπ.
