Ιδιοκατοίκηση: Οι χώρες όπου οι περισσότεροι έχουν δικό τους σπίτι –  Η θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ιδιοκατοίκηση, όμως απέχει σημαντικά από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπου έως και το 94% των νοικοκυριών διαθέτει ιδιόκτητη κατοικία.

Η απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στόχο για εκατομμύρια νοικοκυριά, ωστόσο τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα, αντανακλώντας δεκαετίες διαφορετικών στεγαστικών πολιτικών, οικονομικών συνθηκών και φορολογικών κινήτρων.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της OECD Affordable Housing Database, που παρουσιάζει η Visual Capitalist, η Ελλάδα καταγράφει ποσοστό ιδιοκατοίκησης 68,1%, καταλαμβάνοντας την 25η θέση μεταξύ 44 χωρών και περιοχών που περιλαμβάνονται στην έρευνα.

Αν και το ποσοστό βρίσκεται χαμηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (70,1%), εξακολουθεί να ξεπερνά εκείνο αρκετών ανεπτυγμένων οικονομιών, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο (68,4%), Ηνωμένες Πολιτείες (65,3%), η Γαλλία (58,5%), η Σουηδία (58,2%), η Γερμανία (41%) και η Ελβετία (38,2%).

Η Ελλάδα χάνει έδαφος στην ιδιοκατοίκηση

Παρά τη διαχρονική αντίληψη ότι η Ελλάδα είναι «χώρα ιδιοκτητών», τα τελευταία χρόνια το ποσοστό ιδιοκατοίκησης παρουσιάζει σταδιακή υποχώρηση.

Η άνοδος των τιμών των ακινήτων, η αύξηση των επιτοκίων στεγαστικών δανείων, η περιορισμένη πρόσβαση των νέων σε χρηματοδότηση και η σημαντική ενίσχυση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν καταστήσει την αγορά πρώτης κατοικίας δυσκολότερη σε σχέση με το παρελθόν.

Την ίδια στιγμή, το υψηλό κόστος αγοράς σε συνδυασμό με τη μειωμένη οικοδομική δραστηριότητα της προηγούμενης δεκαετίας έχει περιορίσει την προσφορά διαθέσιμων κατοικιών, διατηρώντας τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Οι χώρες που κυριαρχούν

Εντυπωσιακό στοιχείο της κατάταξης είναι ότι οκτώ από τις δέκα πρώτες χώρες είναι πρώην κομμουνιστικά κράτη. Στην κορυφή βρίσκεται η Σλοβακία με ποσοστό 93,5%, ακολουθεί η Ρουμανία (92,8%) και η Κροατία (90,4%).

Η εξήγηση βρίσκεται στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν μετά την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων. Σε πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, οι κρατικές κατοικίες ιδιωτικοποιήθηκαν και πουλήθηκαν στους ενοίκους τους σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, οδηγώντας σε μαζική αύξηση της ιδιοκατοίκησης.

Αντίστοιχα υψηλά ποσοστά εμφανίζουν η Λιθουανία (86,9%), η Βουλγαρία (85,2%), η Πολωνία (84,8%) και η Λετονία (80,6%).

Η περίπτωση της Κίνας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η Κίνα, η οποία βρίσκεται στην τέταρτη θέση με ποσοστό 90%.

Η εκρηκτική άνοδος της ιδιοκατοίκησης αποδίδεται στις μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του 1990, όταν εκατομμύρια κρατικά διαμερίσματα μεταβιβάστηκαν στους ενοίκους τους σε επιδοτούμενες τιμές. Έτσι, η κατοικία μετατράπηκε σε βασικό μέσο αποταμίευσης και δημιουργίας οικογενειακού πλούτου για τα κινεζικά νοικοκυριά.

Γιατί οι πλούσιες χώρες έχουν λιγότερους ιδιοκτήτες

Στον αντίποδα, αρκετές από τις πλουσιότερες οικονομίες του κόσμου εμφανίζουν χαμηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης. Η Γερμανία βρίσκεται μόλις στο 41%, ενώ η Ελβετία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό της κατάταξης, με 38,2%.

Οι ειδικοί αποδίδουν το φαινόμενο στις ιδιαίτερα ανεπτυγμένες αγορές ενοικίασης, στην ισχυρή προστασία των ενοικιαστών και στο γεγονός ότι η μακροχρόνια μίσθωση αποτελεί οικονομικά ελκυστική και κοινωνικά αποδεκτή επιλογή. Αντίστοιχα, ο Καναδάς (68,6%), η Αυστραλία (62,7%) και η Γαλλία (58,5%) κινούνται επίσης κοντά ή κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Η κατάταξη της ιδιοκατοίκησης ανά χώρα

Πηγή: OECD Affordable Housing Database (2024 ή τελευταίο διαθέσιμο έτος), επεξεργασία Visual Capitalist.