Ένα από τα μικρότερα κράτη του κόσμου επιχειρεί να χρηματοδοτήσει την άμυνά του απέναντι στην κλιματική αλλαγή προσφέροντας υπηκοότητα σε ξένους επενδυτές. Το Ναουρού, ένα νησιωτικό κράτος στον Ειρηνικό που απειλείται από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, διαθέτει διαβατήρια έναντι οικονομικής συνεισφοράς 90.000 δολαρίων.
Το πρόγραμμα «χρυσού διαβατηρίου» συνδέεται άμεσα με το σχέδιο της κυβέρνησης για τη μεταφορά κατοίκων και κρίσιμων υποδομών σε υψηλότερα σημεία του νησιού. Όπως αναφέρει το Business Insider Africa, η χώρα σχεδιάζει μακροπρόθεσμα να μετακινήσει περίπου το 90% των οικογενειών και των υποδομών της, καθώς οι παράκτιες περιοχές γίνονται ολοένα πιο ευάλωτες στις πλημμύρες.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε στις αρχές του 2025 και εντάσσεται στη διεθνώς αναπτυσσόμενη αγορά της υπηκοότητας μέσω επένδυσης. Πρόκειται για συστήματα που απευθύνονται κυρίως σε εύπορους πολίτες οι οποίοι επιδιώκουν ένα δεύτερο διαβατήριο, ευκολότερα επαγγελματικά ταξίδια και πρόσβαση σε περισσότερες αγορές.
Διαβατήριο με 90.000 δολάρια
Στο πλαίσιο περιορισμένης χρονικά προσφοράς, ένας μεμονωμένος ενδιαφερόμενος μπορεί να αποκτήσει την υπηκοότητα του Ναουρού καταβάλλοντας 90.000 δολάρια, αντί της κανονικής εισφοράς των 115.000 δολαρίων.
Για να εγκριθεί η αίτηση, ο υποψήφιος πρέπει να περάσει από διαδικασία ελέγχου τεσσάρων σταδίων, η οποία περιλαμβάνει εξέταση του ιστορικού και της προέλευσης των χρημάτων του.
Το διαβατήριο προσφέρει πρόσβαση χωρίς βίζα ή με έκδοση βίζας κατά την άφιξη σε περισσότερους από 85 προορισμούς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται σημαντικά επιχειρηματικά και ταξιδιωτικά κέντρα, όπως η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ.
Η απόκτηση της υπηκοότητας, πάντως, δεν παρέχει δικαίωμα αγοράς γης στο Ναουρού, όπου η ιδιοκτησία παραμένει αυστηρά περιορισμένη.
Το πρόγραμμα έχει προσελκύσει ενδιαφέρον και από πολίτες αφρικανικών χωρών, όπως η Νιγηρία, η Αίγυπτος, η Κένυα και η Νότια Αφρική, οι οποίοι αναζητούν ευκολότερη πρόσβαση σε διεθνείς αγορές και περισσότερες δυνατότητες μετακίνησης.
Φθηνότερο από τα προγράμματα της Καραϊβικής
Ανάλογα προγράμματα λειτουργούν εδώ και χρόνια σε αρκετές χώρες της Καραϊβικής. Ωστόσο, η οικονομική συνεισφορά που απαιτούν είναι συνήθως υψηλότερη, καθώς ξεκινά περίπου από τα 200.000 έως τα 250.000 δολάρια, ανάλογα με τη χώρα και την επενδυτική επιλογή.
Η χαμηλότερη τιμή του Ναουρού καθιστά το πρόγραμμα μία από τις οικονομικότερες επιλογές στην παγκόσμια αγορά «χρυσών διαβατηρίων».
Από την έναρξή του έχουν χορηγηθεί περισσότερες από 120 υπηκοότητες, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Business Insider Africa.
Το Ναουρού, το οποίο έχει υιοθετήσει και την επίσημη ονομασία Δημοκρατία του Ναοέρο, καλύπτει έκταση μόλις 21 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Η χώρα αντιμετωπίζει ένα διπλό περιβαλλοντικό πρόβλημα. Από τη μία πλευρά, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας απειλεί τις παράκτιες περιοχές, όπου είναι συγκεντρωμένο το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και των υποδομών. Από την άλλη, δεκαετίες εντατικής εξόρυξης φωσφορικών αλάτων έχουν καταστρέψει σημαντικό τμήμα του εσωτερικού του νησιού, περιορίζοντας τις εκτάσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν για νέες κατασκευές.
Τα διαθέσιμα κλιματικά δεδομένα δείχνουν ότι η στάθμη της θάλασσας στην περιοχή έχει αυξηθεί ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο τις τελευταίες δεκαετίες, επιδεινώνοντας τη συχνότητα και την ένταση των παράκτιων πλημμυρών.
Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι μόνο η πρώτη φάση του σχεδίου μετεγκατάστασης θα χρειαστεί περισσότερα από 60 εκατ. δολάρια. Μέρος του κόστους αναμένεται να καλυφθεί από τα έσοδα του προγράμματος υπηκοότητας.
Οι ανησυχίες για την ασφάλεια
Παρά τον κλιματικό σκοπό του, το πρόγραμμα έχει προκαλέσει επιφυλάξεις. Κυβερνήσεις και ειδικοί σε θέματα ασφάλειας έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι τα συστήματα υπηκοότητας μέσω επένδυσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά, ιδιαίτερα όταν οι έλεγχοι των αιτούντων δεν είναι επαρκείς.
Το Ναουρού είχε εφαρμόσει αντίστοιχο πρόγραμμα στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το οποίο στη συνέχεια καταργήθηκε μετά από αναφορές ότι διαβατήρια είχαν αποκτήσει πρόσωπα που συνδέονταν με εγκληματικές δραστηριότητες και ζητήματα ασφάλειας.
Οι αρχές υποστηρίζουν ότι το νέο σύστημα περιλαμβάνει αυστηρότερους ελέγχους, συνεχή παρακολούθηση των νέων πολιτών και δυνατότητα ανάκλησης της υπηκοότητας σε περίπτωση σοβαρών αδικημάτων. Παράλληλα, έχουν ήδη απορριφθεί αιτήσεις που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί ο συνολικός αριθμός τους.
Οι υποστηρικτές του προγράμματος υποστηρίζουν ότι προσφέρει κρίσιμη χρηματοδότηση σε ένα κράτος που βρίσκεται αντιμέτωπο με μια υπαρξιακή κλιματική απειλή. Οι επικριτές, από την άλλη, αμφισβητούν κατά πόσο η πώληση υπηκοότητας αποτελεί ασφαλή και ηθικά αποδεκτό τρόπο χρηματοδότησης δημόσιων έργων.
