Σε αλματώδη πορεία βρίσκονται οι δαπάνες για συντάξεις, με το ύψος τους πλέον να έχει ξεπεράσει -και μάλιστα κατά πολύ- το προ-μνημονιακό επίπεδο.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε το ίδιο το υπουργείο Εργασίας -βάσει των δεδομένων του συστήματος «Ήλιος»-, τον Ιούλιο του 2026 η μηνιαία δαπάνη όλων των δημόσιων ασφαλιστικών ταμείων για συντάξεις εκτινάχτηκε στα 2,811 δισ. ευρώ, έναντι 2,697 δισ. ευρώ κατά τον ίδιο μήνα πέρυσι.
Παράλληλα, ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο το υπουργείο Οικονομικών έχει αναθεωρήσει ήδη μία φορά επισήμως τις αρχικές εκτιμήσεις του για τις δαπάνες για τις συντάξεις. Στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού του 2026, η οποία δημοσιοποιήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2025, προέβλεπε φέτος δαπάνη 35,430 δισ. ευρώ.
Οχτώ μόλις μέρες αργότερα και συγκεκριμένα στις 28 Νοεμβρίου 2ο25, στον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό για το 2026 έκανε λόγο για δαπάνη 35,660 δισ. ευρώ.
Πέρυσι οι συνταξιοδοτικές δαπάνες έφτασαν στα 34,343 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας το ανώτατο όριο που είχαν φτάσει το 2009 (33,943 δισ. ευρώ), δηλαδή πριν από την εφαρμογή του πρώτου Μνημονίου (βλέπε το ακόλουθο διάγραμμα με την μπλε καμπύλη να «δείχνει» τη διαχρονική πορεία της συνταξιοδοτικής δαπάνης).
Πού οδηγεί το σπιράλ της ανόδου των συνταξιοδοτικών δαπανών
Η ανάκαμψη της πορείας των εν λόγω δαπανών ξεκίνησε ουσιαστικά από το 2018, για να λάβει όμως αποφασιστική ώθηση από το 2023 και έπειτα, λόγω αφενός της καταβολής των πρώτων αυξήσεων (από το 2023) μετά το τέλος των Μνημονίων και αφετέρου της αυξανόμενης «φυγής» ασφαλισμένων προς τη σύνταξη, αλλά και της ραγδαίας επιτάχυνσης απονομής νέων συντάξεων.
Η αλματώδης αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών φαίνεται πολύ ανάγλυφα στα μηνιαία στοιχεία πληρωμών του συστήματος «Εργάνη».
Από το 2013 έως και το 2022 οι πληρωμές -για παράδειγμα κάθε Ιούλιο- κυμαινόταν γύρω στα 2,2-2,3 δισ. ευρώ.
Από το 2023, όμως, σπάει αποφασιστικά το «φράγμα» των 2,3 δισ. ευρώ και το «ποτάμι» της συνταξιοδοτικής δαπάνης ακολουθεί τους παρακάτω σταθμούς:
- 2023: 2,484 δισ. ευρώ
- 2024: 2,608 δισ. ευρώ
- 2025: 2,697 δισ. ευρώ
- 2026: 2,811 δισ. ευρώ
Με άλλα λόγια, μεταξύ 2023-2026 η συνταξιοδοτική δαπάνη (για τον μήνα Ιούλιο) αυξήθηκε κατά 327 εκατ. ευρώ ή 11,6%.
Την ίδια περίοδο αυξήθηκαν και οι συνταξιούχοι κατά πάνω από 55.000, φτάνοντας τα 2,539 εκατ., έναντι 2,480 εκατ. που ήταν το 2023.
Στο σημείο αυτό να τονιστεί πως την περίοδο από το 2013 έως και 2022 σημειώθηκε σε γενικές γραμμές πτωτική τάση στο πλήθος των συνταξιούχων, ιδίως λόγω της εκτίναξης των εκκρεμών αιτήσεων συντάξεων που είχε φέρει αφενός το κύμα των συνταξιοδοτήσεων που έφερε η αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης (επί Μνημονίων) από τη μία μεριά και η οικονομική αδυναμία του κράτους και των ταμείων να καταβάλλουν μαζικά νέες συντάξεις από την άλλη.
Το γιγάντιο στοκ των ληξιπροθέσμων εκκρεμών συντάξεων μειώθηκε σταδιακά αλλά αποφασιστικά μετά το 2022, αυξάνοντας τους νέους συνταξιούχους, όπως φαίνεται από στοιχεία του συστήματος «Ήλιος».
Παράλληλα, όμως, και συγκεκριμένα από το 2023, ξεκίνησαν οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις (βάσει πληθωρισμού και ΑΕΠ), αν και μέχρι και πέρυσι ο «κυματοθραύστης» της προσωπικής διαφοράς στις παλιές συντάξεις αναχαίτισε μία ακόμα μεγαλύτερη άνοδο της συνταξιοδοτικής δαπάνης.
Ο συνδυασμός των δύο βασικών αυτών παραγόντων (μείωση στοκ εκκρεμών συντάξεων, τακτικές αυξήσεις στις κύριες συντάξεις) οδήγησε στην αύξηση της συνταξιοδοτικής δαπάνης από το 2023 και έπειτα.
Κρίσιμος ο ρόλος του ανοδικού κύματος των νέων αιτήσεων συνταξιοδότησης
Ωστόσο, καθώς μετριάστηκε το κύμα των νέων αιτήσεων συνταξιοδότησης όσων ασφαλισμένων θεμελίωναν σχετικό δικαίωμα, το 2023-2025, αποφεύχθηκε μία ακόμα μεγαλύτερη άνοδος των δαπανών για κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Από φέτος, όμως, ο προαναφερθείς ανασταλτικός παράγοντας έχει πάψει να ισχύει. Από τις αρχές του έτους έχει ξεκινήσει ένα ανερχόμενο κύμα συνταξιοδοτήσεων που ίσως σπάσει κάθε ρεκόρ, τουλάχιστον από το 2019.
Σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, τον Ιούνιο του 2026 υποβλήθηκαν 17.930 νέες αιτήσεις για κύρια σύνταξη στον ΕΦΚΑ, ανεβάζοντας το σύνολο των νέων αιτήσεων από τις αρχές του έτους στις 110.628.
Αν συνεχιστεί και στο β’ εξάμηνο του 2026 η ίδια τάση, τότε οι νέες αιτήσεις θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τις 221.000 φέτος, σπάζοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
Μάλιστα, δεδομένου ότι κάθε μήνα εκδίδονται πλέον κοντά στις 16.000 νέες κύριες συντάξεις, λόγω της δραστικής μείωσης του χρόνου αναμονής, η έκρηξη των νέων αιτήσεων -όπως εκτιμούν παράγοντες του υπ. Οικονομικών- θα περάσει και στη μηνιαία και κατ’ επέκταση ετήσια δαπάνη.
Το τέλος της εποχής των πλεονασμάτων στα Ταμεία
Εξάλλου, οι οριζόντιες αυξήσεις, οι οποίες θα δοθούν από 1ης Ιανουαρίου 2027 σε όλους τους συνταξιούχους (καθώς καταργείται πλήρως η προσωπική διαφορά), αναμένεται να είναι μεγαλύτερες από τις αρχικά εκτιμώμενες, λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού, ενώ θα δοθεί από φέτος (και άρα και το 2027) μόνιμο επίδομα 300 ευρώ (έναντι 250 ευρώ πέρυσι) και μάλιστα σε περισσότερους δικαιούχους. Αυτό σημαίνει πως ο κρατικός προϋπολογισμός θα έχει μεγαλύτερη επιβάρυνση για συντάξεις το 2027 σε σχέση με το 2026.
Αυτό, εξάλλου, αποτυπώνεται και στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πρόγραμμα, το οποίο ανεβάζει την εν λόγω δαπάνη στα 36,519 δισ. ευρώ το 2027 (έναντι 35,6 δισ. ευρώ φέτος), το 2028 στα 37,904 δισ. ευρώ, στα 39,914 δισ. ευρώ το 2029 και στα 40,7 δισ. ευρώ το 2030.
Είναι αυτή η εκτίναξη των συνταξιοδοτικών δαπανών, σε συνδυασμό με το πλαφονάρισμα της κρατικής επιχορήγησης στα ταμεία και της προβλεπόμενης σχετικά χαμηλής αύξησης των εσόδων από εισφορές, η οποία οδηγεί σε έλλειμμα 362 εκατ. ευρώ στους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης το 2029 και στα 1,270 δισ. ευρώ το 2030.
Σημειώνεται πως στο προηγούμενο Πολυετές Πρόγραμμα προβλεπόταν πλεόνασμα 200 εκατ. το 2029. Οπότε οι Ασφαλιστικοί Οργανισμοί θα μπουν «μέσα» κατά 562 εκατ. ευρώ.
