Ένα σημαντικό βήμα προς την επέκταση της συμπληρωματικής σύνταξης και υγείας στην Ελλάδα φέρνει διάταξη του νομοσχεδίου που έφερε στη Βουλή το Υπουργείο Εργασίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και η οποία προβλέπει την ίδρυσή τους μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Συγκεκριμένα, η σχετική διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα σύστασης ΤΕΑ μεταξύ συνδικαλιστικών οργανώσεων εργοδοτών από τη μια και συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων από την άλλη.
Με άλλα, λόγια, καθίσταται ρητά εφικτή τη σύσταση Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης, η οποία θα αφορά στην παροχή συμπληρωματικής (σε σχέση με εκείνη του ΕΦΚΑ) σύνταξη αλλά και ασφάλισης υγείας (πέραν εκείνης που παρέχει ο ΕΟΠΥΥ) μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων των κοινωνικών εταίρων ενός κλάδου.
Αν και η παραπάνω ρύθμιση ορίζεται με σαφήνεια ως «προαιρετική» ως προς την εφαρμογή της, δηλαδή μη υποχρεωτική -με την έννοια πως μόνο εφόσον επιθυμούν οι δυο πλευρές ενός κλάδου μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων μπορούν να προχωρήσουν σε σύσταση ΤΕΑ- στην περίπτωση που αυτό συσταθεί, ανοίγει ο δρόμος για την «αυτόματη», ημι – υποχρεωτική ένταξη των εργαζομένων που υπάγονται σε μία σχετική κλαδική συλλογική σύμβαση στο ΤΕΑ.
Αυτό σημαίνει πως εφόσον μία κλαδική συλλογική σύμβαση προβλέπει τη σύσταση ΤΕΑ, θα εντάσσονται -σύμφωνα με το βασικό σενάριο το οποίο απηχεί και την πρόταση που έχει κάνει από πέρσι η Κομισιόν για «αυτόματη» ασφάλιση όλων των εργαζομένων και των επαγγελματιών στον δεύτερο ή τρίτο πυλώνα ασφάλισης- όλοι οι εργαζόμενοι του κλάδου σε αυτό καταρχάς, πλην όμως, θα έχουν μετά από μία σύντομη περίοδο ασφάλισης το δικαίωμα εξόδου από αυτό.
Ένα σχετικό εγχείρημα βρίσκεται ήδη στα σπάργανα στον κλάδο του τουρισμού, καθώς από τη μια μεριά η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στον Επισιτισμό και τον Τουρισμό (ΠΟΕΕΤ) και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων από την άλλη, συμφώνησαν στα πλαίσια της κλαδικής συλλογικής σύμβασής τους σε σύσταση ΤΕΑ για όλους ανεξαιρέτως τους ξενοδοχοϋπαλλήλους (με εργοδοτική εισφορά 2%), ενώ το σχετικό καταστατικό βρίσκεται σε διαδικασία έγκρισης από πλευράς Τράπεζας της Ελλάδας.
Το παράθυρο σύστασης ΤΕΑ σε ένα κλάδο μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων υπήρχε γενικά στο θεσμικό πλαίσιο του 2023, πλην όμως με το νέο νομοσχέδιο Κεραμέως, καθορίζεται επακριβώς η σχετική δυνατότητα.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο Κεραμέως
Πιο αναλυτικά, το νομοσχέδιο Κεραμέως το οποίο έχει κατατεθεί στη Βουλή από τις 27 Ιουλίου 2026, αναφέρει χαρακτηριστικά πως «συστήνονται νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, τα οποία ιδρύονται και λειτουργούν σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος και τελούν υπό την εποπτεία της Αρμόδιας Αρχής. Στην επωνυμία τους περιλαμβάνεται η ένδειξη «Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Ν.Π.Ι.Δ.».
Η ίδια διάταξη προβλέπει πως «τα Τ.Ε.Α. ιδρύονται προαιρετικά, με βάση σύμβαση, η οποία έχει συναφθεί:
α) μεταξύ αφενός εργοδότη ή περισσότερων εργοδοτών ή οργάνωσης εργοδοτών που έχουν ικανότητα να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις εργασίας και των μελών της και αφετέρου εργαζομένων τους, ή
β) μεταξύ:
– αφενός επαγγελματικής ένωσης, ενδεικτικά εμπορικών ή επαγγελματικών συλλόγων ή αγροτικών συλλογικών φορέων, συλλόγων αυτοαπασχολούμενων και επαγγελματικών επιμελητηρίων και αφετέρου των μελών ή εργαζομένων της, ή
-αφενός μίας συνδικαλιστικής οργάνωσης εργαζομένων και αφετέρου των άμεσων ή έμμεσων μελών της ή των εργαζομένων της.
Για τις παραπάνω περιπτώσεις δεν απαιτείται επαγγελματική κλαδική συνάφεια των επιχειρήσεων ή των ασφαλισμένων μεταξύ τους».
Επίσης αναφέρεται πως αυτά τα ΤΕΑ:
- «Ιδρύονται ως ξεχωριστή νομική οντότητα από οποιαδήποτε χρηματοδοτούσα επιχείρηση».
- «Έχουν ως αποκλειστικό σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων που συνδέονται με συνταξιοδοτικές παροχές, καθώς και δραστηριοτήτων που απορρέουν από τις παροχές αυτές, αποκλειόμενης οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας».
- «Χορηγούν συνταξιοδοτικές παροχές ή και συμπληρωματικές συνταξιοδοτικές παροχές σε είδος ή σε χρήμα που καταβάλλονται στους δικαιούχους εφάπαξ ή σε περιοδική βάση ή συνδυασμό αυτών και μπορούν να συμβάλλονται με ασφαλιστικές επιχειρήσεις για τη σύναψη ομαδικών ασφαλίσεων υγείας υπέρ των μελών και των δικαιούχων τους».
- «Λαμβάνουν υπόψη, όπου αρμόζει, την αρχή της δίκαιης κατανομής κινδύνων και οφελών μεταξύ γενεών κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων τους».
Στο ίδιο νομοσχέδιο ορίζεται πως «τα Τ.Ε.Α., εφόσον υπάρχει σχετική πρόβλεψη στο καταστατικό τους, δύνανται να παρέχουν περισσότερα του ενός προγράμματα συνταξιοδοτικών παροχών, προκειμένου να εξυπηρετούνται αποτελεσματικά τα συμφέροντα διακριτών κατηγοριών μελών τους».
Στην περίπτωση αυτή:
- «Τα στοιχεία του παθητικού και τα αντίστοιχα στοιχεία του ενεργητικού που αφορούν σε διαφορετικά προγράμματα συνταξιοδοτικών παροχών τηρούνται χωριστά, σε αυτοτελείς λογαριασμούς, και δεν είναι δυνατή η μεταφορά τους μεταξύ διαφορετικών προγραμμάτων».
- «Τα περιουσιακά στοιχεία ενός προγράμματος συνταξιοδοτικών παροχών δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται για να καλύψουν απαιτήσεις κατά του Τ.Ε.Α. από άλλα προγράμματα συνταξιοδοτικών παροχών, τόσο κατά τη λειτουργία του, όσο και σε περίπτωση που αυτό τεθεί σε εκκαθάριση.
- «Οι λογαριασμοί (…) συντάσσονται κατά τρόπο, ώστε να απεικονίζουν τις πηγές των αποτελεσμάτων για τις δραστηριότητες κάθε προγράμματος συνταξιοδοτικών παροχών ξεχωριστά. Το σύνολο των εσόδων, ιδίως οι εισφορές και τα έσοδα από επενδύσεις, όπως και των εξόδων, ιδίως οι καταβολές παροχών, οι προσαυξήσεις στις τεχνικές προβλέψεις, τα αντασφάλιστρα και οι δαπάνες λειτουργίας κάθε προγράμματος συνταξιοδοτικών παροχών, αναλύονται κατά πηγή προέλευσης».
