Έστω και χαμηλός, στο 0,2%, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης στη Γερμανία το 2025 αποτέλεσε πνοή ανακούφισης για το Βερολίνο μετά την ύφεση που είχε καταγραφεί διαδοχικά τα προηγούμενα δύο έτη. Ωστόσο, η ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης απέχει ακόμη από μια σταθερή πορεία ανάπτυξης, με τη μεταποιητική δραστηριότητα να υποχωρεί επί 3ο συναπτό έτος, με πτώση 1,3% πέρυσι. Εκτός του ενεργειακού κόστους, που παραμένει υψηλό μια τετραετία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και των αμερικανικών δασμών που πλήττουν τη ζήτηση για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, ο ανταγωνισμός από την Κίνα εξελίσσεται σε μόνιμο αγκάθι για τις βιομηχανίες της Γερμανίας.
Δύο είναι οι βασικοί λόγοι που είναι αλληλένδετοι. Έχοντας συγκεντρώσει το ένα τρίτο της παγκόσμιας μεταποίησης, η Κίνα αποτελεί πια μια μετρήσιμη οικονομική δύναμη σε κρίσιμους κλάδους από τις αυτοκινητοβιομηχανίες μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Αυτό το άλμα έγινε με τη μεταφορά τεχνολογίας, η οποία αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση σε όσες δυτικές εταιρείες ήθελαν να αναπτύξουν δραστηριότητα στην Κίνα. Δεύτερον, οι γενναιόδωρες κρατικές επιδοτήσεις και το μέγεθος του εργατικού δυναμικού με χαμηλό κόστος επιτρέπουν στις κινεζικές βιομηχανίες να πουλούν σε αισθητά χαμηλότερες τιμές τις εξαγωγές τους, καταπνίγοντας έτσι τον ανταγωνισμό σε μια περίοδο που οι πολίτες στη Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη προσπαθούν να ανταπεξέλθουν σ’ ένα αυξημένο κόστος διαβίωσης.
Απέναντι σε αυτόν τον εμπορικό αντίπαλο, ακόμη και φιλελεύθεροι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι πλέον η Ευρώπη χρειάζεται νέους μηχανισμούς προστασίας πέραν των δασμών της ΕΕ στα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα, τα ηλιακά πάνελ και ορισμένα τρόφιμα. Πληροφορίες του Euractiv αποκάλυψαν πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την επιβολή δασμών και στα υβριδικά αυτοκίνητα από την Κίνα μετά την ανακοίνωση στοιχείων που έδειξαν περυσινή αύξηση πωλήσεων κατά 155%. Αφενός, η ΕΕ πρέπει να προσέξει «ώστε να μη διολισθήσει σε μια απόλυτη προστατευτική στάση, που θα ενοχοποιούσε κάθε μορφή ανταγωνιστικής πίεσης από την Κίνα ως “άδικη” ή “στρεβλωτική”» δηλώνει η Λισάντρα Φλακ του Iνστιτούτου Ifo στο Μόναχο. Αφετέρου, είναι απαραίτητος ένας πολιτικός διάλογος για νέα μέτρα προστασίας, συνεχίζει σε δηλώσεις της στην Handlesblatt. Και ο Ρόμπερτ Νότγκεν, μέλος των Σοσιαλδημοκρατών (SPD), προειδοποιεί ότι το τρέχον πλαίσιο δεν ανταποκρίνεται «στις γεωοικονομικές προκλήσεις της εποχής μας».
Αξεπέραστη η εμπορική υπεροχή της Κίνας με πλεόνασμα ρεκόρ παρά τους δασμούς Τραμπ
Το νέο ρεκόρ στο εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έρχεται να επιβεβαιώσει την υπεροχή της 2ης ισχυρότερης οικονομίας του κόσμου σε μια περίοδο, μάλιστα, που επεκτείνεται ο προστατευτισμός. Σχεδόν στα 1,2 τρισ. δολάρια το πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο της Κίνας, αυξήθηκε κατά 5,5% το 2025 σε σχέση μ’ έναν χρόνο πριν. Επαληθεύονται, ως εκ τούτου, οι εκτιμήσεις που ήθελαν την εξαγωγική μηχανή της κινεζικής οικονομίας να δίνει μεγαλύτερο βάρος στην Ευρώπη και άλλες αγορές, καθώς οι αποστολές στις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 19,5% λόγω των δασμών Τραμπ. Σημαδιακό της προόδου της κινεζικής οικονομίας είναι το γεγονός ότι οι εξαγωγές προϊόντων προηγμένης τεχνολογίας, όπως είναι τα βιομηχανικά ρομπότ, αυξήθηκαν κατά 13% σε ετήσια βάση, ενώ οι εξαγωγές ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων, μπαταριών λιθίου και φωτοβολταϊκών προϊόντων ενισχύθηκαν κατά 27%.
Προς τη Γερμανία, οι κινεζικές εξαγωγές τονώθηκαν κατά 10,5% πέρυσι, ενώ οι γερμανικές εξαγωγές στην Κίνα υποχώρησαν κατά 2,1%. Ο Σάντερ Τορντoυάρ, επικεφαλής οικονομολόγος στο Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση (Centre for European Reform), με έδρα το Λονδίνο, τόνισε πρόσφατα ότι «για τους κατασκευαστές της Γερμανίας, οι οποίοι λειτουργούν σ’ ένα αμιγώς καπιταλιστικό πλαίσιο, όπου πρέπει να παράγουν κέρδη και να επιτυγχάνουν αποδόσεις, είναι σχεδόν αδύνατο να ανταγωνιστούν τις κρατικά επιδοτούμενες, τιμολογιακά ασυναγώνιστες εξαγωγές της Κίνας».
Δεκάδες απολύσεις από τις βιομηχανίες της Γερμανίας
Αυτόν τον φόβο εκφράζει, επίσης, το CDU καθώς οι εξαγωγές της Κίνας προς την Ευρώπη πωλούνται σε τιμές ντάμπινγκ και έτσι καταστρέφουν τον υγιή ανταγωνισμό, σύμφωνα με μέλη του κόμματος.
Οι επιπτώσεις για τη Γερμανία, η οποία αποτελούσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, είναι δυσβάσταχτες. Η ισχυρότερη οικονομία στην Ευρωζώνη περιορίζει αναγκαστικά τη βιομηχανική δραστηριότητα, όπου καταργήθηκαν περίπου 143.000 θέσεις εργασίας το 2025. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο για τη Γερμανική Οικονομία, τέσσερις στις 10 εταιρείες της γερμανικής βιομηχανίας σχεδιάζουν απολύσεις και το 2026. Τα βάσανα, βέβαια, της γερμανικής οικονομίας δεν αποδίδονται εξ ολοκλήρου στον ανταγωνισμό από την Κίνα. Εντούτοις καθίσταται όλο και πιο ξεκάθαρο ότι θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.
Το αντίδοτο του Βερολίνου: κατακόρυφη αύξηση των δημόσιων επενδύσεων
Αρχές Ιανουαρίου, ο καγκελάριος της Γερμανίας και επικεφαλής του κυβερνητικού συνασπισμού της Χριστιανικής Ένωσης και των Σοσιαλδημοκρατών, Φρίντριχ Μερτς, είπε πως ορισμένοι κλάδοι της οικονομίας βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση.
Προς αυτήν την κατεύθυνση, πρόβαλε μια μεταρρυθμιστική ατζέντα για τις συντάξεις, το κράτος πρόνοιας και τα φορολογικά οφέλη των επιχειρήσεων. Ήδη, το Βερολίνο δρομολογεί δημόσιες επενδύσεις για την ανανέωση των υποδομών και την τόνωση της άμυνας, συνολικού ύψους ενός τρισ. ευρώ, μέσα στην επόμενη δεκαετία. Χρειάζεται, όμως, μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική για την προώθηση των προϊόντων της κοινής αγοράς, αλλά και τη θωράκιση των οικονομιών από τον αθέμιτο ανταγωνισμό. Σημειώνεται ότι εδώ και καιρό, η Κίνα δέχεται κριτική για το γεγονός ότι εστιάζει στις κρατικές επιδοτήσεις.
Ο Γενς Έσκελουντ, πρόεδρος του εμπορικού επιμελητηρίου της Ευρώπης στην Κίνα, θεωρεί ότι μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η υποτίμηση του γουάν, την οποία χαρακτηρίζει ως έμμεση επιδότηση για τους Κινέζους εξαγωγείς. Ο ίδιος εκτιμά ότι το κινεζικό νόμισμα είναι υποτιμημένο έναντι του ευρώ κατά τουλάχιστον 40%. Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα των Κινέζων εξαγωγέων έναντι των δυτικών ανταγωνιστών. Σε κάθε περίπτωση, η Goldman Sachs εκτιμά ότι ο ανταγωνισμός από την Κίνα είναι ικανός να αποσπάσει μόνιμα σχεδόν μια ποσοστιαία μονάδα από το πραγματικό ΑΕΠ της Γερμανίας μέχρι το 2029.
