Σε μια ακόμη δοκιμασία της διατλαντικής σχέσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ΕΕ, επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης επιρροής στη Μέση Ανατολή και στις θεσμικές της επιφυλάξεις απέναντι σε μονομερείς πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον.
Η απόφαση να εκπροσωπηθεί στη συνάντηση του νέου «Board of Peace» του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα, χωρίς όμως να ενταχθεί επισήμως στη δομή, αποτυπώνει αυτή τη στρατηγική προσεκτικής εμπλοκής.
Καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος ετοιμάζεται να ανακοινώσει δεσμεύσεις ύψους 5 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση της Γάζας, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να διατηρήσουν «θέση στο τραπέζι», χωρίς να υπονομεύσουν τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών ή τις δικές τους θεσμικές αρχές.
Η ΕΕ στη συνάντηση της Ουάσιγκτον — χωρίς θεσμική ένταξη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εκπροσωπηθεί στην πρώτη επίσημη συνεδρίαση του «Board of Peace» στην Ουάσιγκτον, όπως επιβεβαίωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, η παρουσία αυτή δεν ισοδυναμεί με επίσημη συμμετοχή στο σχήμα.
Η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, Dubravka Šuica, θα παραστεί ως μη μέλος στη συνάντηση της Πέμπτης, όπου ο Donald Trump σκοπεύει να ανακοινώσει χρηματοδοτικές δεσμεύσεις ύψους 5 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η Šuica πιθανότατα δεν θα έχει επίσημο χρόνο ομιλίας, αν και ενδέχεται να τοποθετηθεί στο πλαίσιο συζήτησης ερωτήσεων–απαντήσεων που προβλέπεται για τους παρατηρητές.
Η επιλογή αυτής της «ενδιάμεσης» φόρμουλας αντικατοπτρίζει την πρόθεση των Βρυξελλών να αποφύγουν τη θεσμική δέσμευση σε ένα σχήμα του οποίου η νομική βάση και η διεθνής νομιμοποίηση αμφισβητούνται.
Επιφυλάξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νομιμότητα της πρωτοβουλίας
Η στάση της ευρωπαϊκής ένωσης παραμένει επιφυλακτική απέναντι στο «Board of Peace». Μέχρι στιγμής, μόνο η Βουλγαρία και η Ουγγαρία έχουν δηλώσει επίσημη συμμετοχή, ενώ η Ιταλία και η Ρουμανία έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για παρουσία ως παρατηρητές.
Αντίθετα, η Γερμανία και η Γαλλία έχουν απορρίψει τις σχετικές προσκλήσεις, όπως και η Δανία, η Σουηδία, η Νορβηγία και η Σλοβακία.
Οι επικριτές της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι δεν εδράζεται στο διεθνές δίκαιο και υπονομεύει τον ρόλο των Ηνωμένα Έθνη στη διαχείριση της κατάστασης στη Γάζα. Επιπλέον, διπλωμάτες επισημαίνουν ότι δεν προβλέπονται χρονικά όρια για την προεδρία του Τραμπ στο όργανο, ενώ του παρέχεται η δυνατότητα να ορίζει ο ίδιος τον διάδοχό του — στοιχεία που εντείνουν τις θεσμικές ανησυχίες.
Γάζα και Ευρωπαϊκή Ένωση: Η ανάγκη διατήρησης επιρροής
Παρά τις αντιρρήσεις, η ευρωπαϊκή ένωση δεν επιθυμεί να αποκλειστεί από τις συζητήσεις για το μέλλον της Γάζας και της ευρύτερης περιοχής. Η Ε.Ε. αποτελεί τον μεγαλύτερο χρηματοδότη της Παλαιστινιακή Αρχή και έχει σημαντικό οικονομικό και πολιτικό διακύβευμα στη μεταπολεμική διαχείριση.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι, ακόμη και αν διαφωνούν με τη δομή του «Board of Peace», επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι τα κονδύλια ανοικοδόμησης θα αξιοποιηθούν με διαφάνεια και σε συντονισμό με διεθνείς θεσμούς. Στο πλαίσιο αυτό, η Šuica ενδέχεται να υπογραμμίσει την ανάγκη συμμετοχής της Παλαιστινιακής Αρχής σε οποιοδήποτε μελλοντικό σχήμα ασφάλειας, ενδεχομένως μέσω αξιοποίησης των αστυνομικών δυνάμεων που έχουν εκπαιδευτεί με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Ωστόσο, δεδομένου ότι ο βασικός εταίρος των Βρυξελλών δεν έχει ενταχθεί στον πυρήνα της νέας δομής, η άμεση επιρροή της Ε.Ε. στην πρώτη αυτή συνεδρίαση εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένη.
Στρατηγική ισορροπία για την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η απόφαση συμμετοχής χωρίς θεσμική ένταξη αποτυπώνει τη διαχρονική στρατηγική της ευρωπαϊκής ένωσης: διατήρηση πολυμερούς προσέγγισης, σεβασμός στο διεθνές δίκαιο και ταυτόχρονη αποφυγή απομόνωσης από κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Για τις Βρυξέλλες, το διακύβευμα δεν περιορίζεται στη διαχείριση της κρίσης στη Γάζα, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Η λεπτή αυτή ισορροπία — ανάμεσα στη θεσμική συνέπεια και στη γεωπολιτική ρεαλιστική προσέγγιση — θα καθορίσει τον βαθμό επιρροής της Ε.Ε. στις εξελίξεις των επόμενων μηνών.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι ΗΠΑ επιχειρούν να διαμορφώσουν νέες πλατφόρμες διακυβέρνησης εκτός παραδοσιακών διεθνών οργανισμών, η ευρωπαϊκή ένωση καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να παραμείνει ουσιαστικός παίκτης χωρίς να απολέσει τη θεσμική της ταυτότητα.
