Με μια ασυνήθιστη, απευθείας παρέμβαση προς την αμερικανική κοινωνία, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, μέσω ανοικτής επιστολής, επιχειρεί να αναδιαμορφώσει την εικόνα της χώρας του, καλώντας τους πολίτες των ΗΠΑ να «κοιτάξουν πέρα από την πολιτική ρητορική» και να επανεκτιμήσουν την πραγματικότητα γύρω από την Τεχεράνη.
Στην επιστολή του, ο Ιρανός πρόεδρος περιγράφει τη σχέση Ιράν–Ηνωμένων Πολιτειών ως «μία από τις πιο παρεξηγημένες» διεθνώς, υποστηρίζοντας ότι η κυρίαρχη εικόνα που παρουσιάζεται για τη χώρα του δεν ανταποκρίνεται ούτε στην ιστορική διαδρομή ούτε στη σημερινή πραγματικότητα.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του είναι η άρνηση ότι το Ιράν έχει επιλέξει επιθετική στάση στη σύγχρονη Ιστορία.
«Το Ιράν δεν είναι επιθετικό»
Όπως αναφέρει, η χώρα «δεν έχει επιλέξει ποτέ τον δρόμο της επιθετικότητας, της επέκτασης ή της κυριαρχίας» και δεν έχει ξεκινήσει πολεμικές συγκρούσεις, επιχειρώντας να αντικρούσει ευθέως το αφήγημα που παρουσιάζει την Τεχεράνη ως αποσταθεροποιητικό παράγοντα.
Παράλληλα, ο Πεζεσκιάν απευθύνει έκκληση για αλλαγή οπτικής, ζητώντας από τους Αμερικανούς να εξετάσουν το παρελθόν, το παρόν και τις φιλοδοξίες του Ιράν «με όρους αλήθειας, αξιοπρέπειας και αμοιβαίας κατανόησης».
Στο ίδιο πλαίσιο, τονίζει ότι η χώρα του δεν τρέφει εχθρότητα προς τον αμερικανικό λαό, διαχωρίζοντας σαφώς την κοινωνία από τις κυβερνητικές πολιτικές.
Επινόηση του Ισραήλ τα περί «ιρανικής απειλής»
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπογραμμίζει πως ήταν επινόηση του Ισραήλ τα περί «ιρανικής απειλής» και ότι οι ΗΠΑ σύρθηκαν σε αυτόν τον πόλεμο για να εξυπηρετήσουν τα ισραηλινά συμφέροντα.
«Το Ιράν δεν έχει ξεκινήσει ποτέ πόλεμο. Αλλά έχει αποκρούσει με αποφασιστικότητα και θάρρος όσους του επιτέθηκαν», αναφέρει ο Πεζεσκιάν, υπογραμμίζοντας πως «οι Ιρανοί δεν τρέφουν εχθρότητα προς άλλα έθνη, συμπεριλαμβανομένων των λαών της Αμερικής, της Ευρώπης ή γειτονικών χωρών».
Αναφέρει ότι η παρουσίαση του Ιράν ως «απειλή» δεν συνάδει ούτε με την ιστορική πραγματικότητα ούτε με τις σημερινές εξελίξεις, υποστηρίζοντας πως πρόκειται για μια προσπάθεια «να κατασκευαστεί ένας εχθρός προκειμένου να δικαιολογηθεί η πίεση, να διατηρηθεί η στρατιωτική κυριαρχία, να στηριχθεί η βιομηχανία όπλων και να ελεγχθούν οι στρατηγικές αγορές». Υπό αυτό το πρίσμα, «εάν μια απειλή δεν υφίσταται, επινοείται», συμπληρώνει.
Εξηγώντας πως το Ιράν βρίσκεται σε θέση άμυνας απέναντι στις επιθέσεις που δέχεται, τονίζει ότι ο πόλεμος προκαλεί αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
«Δεν ισχύει ότι η Αμερική ενεπλάκη σε αυτήν την επίθεση ως εντολοδόχος του Ισραήλ, ότι επηρεάστηκε και χειραγωγήθηκε από αυτό το καθεστώς; Δεν είναι αλήθεια ότι το Ισραήλ, κατασκευάζοντας τα περί ιρανικής απειλής, επιδιώκει να στρέψει τη διεθνή προσοχή μακριά από τα εγκλήματά του σε βάρος των Παλαιστινίων;», διερωτάται και συμπληρώνει: «Είναι πράγματι το “Πρώτα η Αμερική” μεταξύ των προτεραιοτήτων της αμερικανικής κυβέρνησης σήμερα;»
«Σήμερα, ο κόσμος βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η πορεία στον δρόμο της αντιπαράθεσης είναι πιο δαπανηρή και μάταιη από ποτέ. Η επιλογή μεταξύ της αντιπαράθεσης και της συνεργασίας είναι πραγματική και συνακόλουθη. Το αποτέλεσμά της θα διαμορφώσει το μέλλον για τις επόμενες γενιές. Καθ’ όλη τη διάρκεια των χιλιετιών περήφανης ιστορίας του, το Ιράν έχει επιβιώσει από πολλούς επιτιθέμενους. Το μόνο που απέμεινε από αυτούς είναι αμαυρωμένα ονόματα στην Ιστορία, ενώ το Ιράν άντεξε – ανθεκτικό, αξιοπρεπές και υπερήφανο», αναφέρει στην επιστολή του ο Πεζεσκιάν.
Έχει ενδιαφέρον ότι ο Πεζεσκιάν ξεκινά την ιστορική του αναφορά από το αμερικανο-βρετανικό πραξικόπημα του 1953, που ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Μοχάμεντ Μοσαντέκ και εγκατέστησε/αποκατέστησε τον σάχη Ρεζά Παχλεβί στην εξουσία, ανακόπτοντας την δημοκρατική εξέλιξη και προοπτική του Ιράν. Ένα στοιχείο της ιρανικής ιστορίας, που οι Αγιατολάχ και οι ιμάμηδες απέφευγαν να θίξουν, για προφανείς λόγους.
Ολόκληρη η επιστολή Πεζεσκιάν
«Προς τον λαό των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και σε όλους εκείνους που, εν μέσω μιας πλημμύρας στρεβλώσεων και κατασκευασμένων αφηγήσεων, συνεχίζουν να αναζητούν την αλήθεια και να φιλοδοξούν για μια καλύτερη ζωή:
Το Ιράν -με αυτό ακριβώς το όνομα, τον χαρακτήρα και την ταυτότητα- είναι ένας από τους αρχαιότερους συνεχείς πολιτισμούς στην ανθρώπινη Ιστορία. Παρά τα ιστορικά και γεωγραφικά του πλεονεκτήματα σε διάφορες εποχές, το Ιράν δεν επέλεξε ποτέ, στη σύγχρονη Ιστορία του, τον δρόμο της επιθετικότητας, της επέκτασης, της αποικιοκρατίας ή της κυριαρχίας.
Ακόμα και μετά από διαρκή κατοχή, εισβολή και συνεχείς πιέσεις από παγκόσμιες δυνάμεις – και παρά το γεγονός ότι κατέχει στρατιωτική υπεροχή έναντι πολλών από τους γείτονές του – το Ιράν δεν έχει ξεκινήσει ποτέ πόλεμο. Ωστόσο έχει απωθήσει αποφασιστικά και γενναία εκείνους που του επιτέθηκαν.
Ο ιρανικός λαός δεν έχει καμία εχθρότητα προς άλλα έθνη, συμπεριλαμβανομένων των λαών της Αμερικής, της Ευρώπης ή των γειτονικών χωρών. Ακόμα και μπροστά σε επανειλημμένες ξένες παρεμβάσεις και πιέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της περήφανης ιστορίας τους, οι Ιρανοί κάνουν σταθερά μια σαφή διάκριση μεταξύ κυβερνήσεων και λαών που κυβερνούν. Αυτή είναι μια βαθιά ριζωμένη αρχή στον ιρανικό πολιτισμό και τη συλλογική συνείδηση – όχι μια προσωρινή πολιτική στάση.
Για το λόγο αυτό, η απεικόνιση του Ιράν ως απειλή δεν συνάδει ούτε με την ιστορική πραγματικότητα, ούτε με τα σημερινά παρατηρήσιμα γεγονότα. Μια τέτοια αντίληψη είναι προϊόν πολιτικών και οικονομικών ιδιοτροπιών των ισχυρών -η ανάγκη κατασκευής ενός εχθρού για να δικαιολογήσει την πίεση, τη διατήρηση της στρατιωτικής κυριαρχίας, τη διατήρηση της βιομηχανίας όπλων και τον έλεγχο των στρατηγικών αγορών. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, αν δεν υπάρχει απειλή, εφευρίσκεται.
Μέσα στο ίδιο πλαίσιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συγκεντρώσει τον μεγαλύτερο αριθμό δυνάμεων, βάσεων και στρατιωτικών δυνατοτήτων γύρω από το Ιράν – μια χώρα που, τουλάχιστον από την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν έχει ξεκινήσει ποτέ πόλεμο.
Πρόσφατες αμερικανικές επιθέσεις που ξεκίνησαν/εκτοξεύθηκαν από αυτές τις βάσεις έδειξαν πόσο απειλητική είναι πραγματικά μια τέτοια στρατιωτική παρουσία.
Φυσικά, καμία χώρα που αντιμετωπίζει τέτοιου είδους συνθήκες δεν θα παραιτηθεί από την ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων. Αυτό που έχει κάνει το Ιράν -και συνεχίζει να κάνει- είναι μια μετρημένη αντίδραση στη νόμιμη αυτοάμυνα και σε καμία περίπτωση μια έναρξη πολέμου ή επιθετικότητας». Και συνεχίζει την επιστολή του ο Πεζεσκιάν:
Το πραξικόπημα του 1953
«Οι σχέσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν αρχικά εχθρικές και οι πρώιμες αλληλεπιδράσεις μεταξύ ιρανικού και αμερικανικού λαού δεν αμαυρώθηκαν από εχθρότητα ή ένταση. Το σημείο καμπής, ωστόσο, ήταν το πραξικόπημα του 1953 – μια παράνομη αμερικανική παρέμβαση με στόχο την αποτροπή της εθνικοποίησης των ιδίων πόρων του Ιράν. Αυτό το πραξικόπημα διέκοψε τη δημοκρατική διαδικασία του Ιράν, επανέφερε τη δικτατορία και έσπειρε βαθιά δυσπιστία μεταξύ των Ιρανών προς τις πολιτικές των ΗΠΑ.
Αυτή η δυσπιστία μεγάλωσε περισσότερο με την υποστήριξη της Αμερικής προς το καθεστώς του Σάχη, την υποστήριξη του Σαντάμ Χουσεΐν κατά τη διάρκεια του επιβληθέντος πολέμου της δεκαετίας του ’80, την επιβολή των μακροβιότερων και πιο ολοκληρωμένων κυρώσεων στη σύγχρονη ιστορία και, τελικά, την απρόκλητη στρατιωτική επίθεση -δύο φορές, εν μέσω διαπραγματεύσεων- κατά του Ιράν.
Ωστόσο, όλες αυτές οι πιέσεις απέτυχαν να αποδυναμώσουν το Ιράν. Αντίθετα, η χώρα έχει ενισχυθεί σε πολλούς τομείς: τα ποσοστά αλφαβητισμού τριπλασιάστηκαν -από περίπου 30% πριν την Ισλαμική Επανάσταση σε πάνω από 90% σήμερα· η τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει επεκταθεί δραματικά, έχουν επιτευχθεί σημαντικές πρόοδοι στη σύγχρονη τεχνολογία, οι υπηρεσίες υγείας έχουν βελτιωθεί και οι υποδομές έχουν αναπτυχθεί με ρυθμό και κλίμακα ασύγκριτη με το παρελθόν. Αυτές είναι μετρήσιμες, παρατηρήσιμες πραγματικότητες που στέκονται ανεξάρτητα από κατασκευασμένες αφηγήσεις.
Την ίδια στιγμή, δεν πρέπει να υποτιμηθούν οι καταστροφικές και απάνθρωπες επιπτώσεις των κυρώσεων, του πολέμου και της επιθετικότητας στις ζωές του ανθεκτικού ιρανικού λαού. Η συνέχιση της στρατιωτικής επιθετικότητας και των πρόσφατων βομβαρδισμών επηρεάζουν βαθιά τις ζωές, τις στάσεις και τις προοπτικές των ανθρώπων. Αυτό αντικατοπτρίζει μια θεμελιώδη ανθρώπινη αλήθεια: όταν ο πόλεμος προκαλεί ανεπανόρθωτη βλάβη σε ζωές, σπίτια, πόλεις και μέλλον, οι άνθρωποι δεν θα παραμείνουν αδιάφοροι απέναντι στους υπεύθυνους.
Αυτό εγείρει ένα θεμελιώδες ερώτημα: Ποιο ακριβώς από τα συμφέροντα του αμερικανικού λαού εξυπηρετείται πραγματικά από αυτόν τον πόλεμο; Υπήρχε κάποια αντικειμενική απειλή από το Ιράν για να δικαιολογήσει τέτοια συμπεριφορά; Μήπως η σφαγή αθώων παιδιών, η καταστροφή φαρμακευτικών εγκαταστάσεων θεραπείας καρκίνου, ή η υπερηφάνεια για τον βομβαρδισμό μιας χώρας «πίσω στις λίθινες εποχές» εξυπηρετεί κάποιον άλλο σκοπό, πέρα από την επιπλέον βλάβη της παγκόσμιας υπόστασης των Ηνωμένων Πολιτειών;
Το Ιράν συνέχισε τις διαπραγματεύσεις, κατέληξε σε συμφωνία και τήρησε όλες τις δεσμεύσεις του. Η απόφαση να αποσυρθεί από αυτή τη συμφωνία, να κλιμακωθεί προς την αντιπαράθεση και να ξεκινήσει δύο επιθετικές πράξεις -εν μέσω διαπραγματεύσεων- ήταν οι καταστροφικές επιλογές που έκανε η κυβέρνηση των ΗΠΑ – επιλογές που εξυπηρετούσαν τις αυταπάτες ενός ξένου επιτιθέμενου.
Η επίθεση στις ζωτικής σημασίας υποδομές του Ιράν -συμπεριλαμβανομένων ενεργειακών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων- στοχεύει άμεσα τον ιρανικό λαό. Πέρα από τη σύσταση ενός εγκλήματος πολέμου, τέτοιου είδους ενέργειες έχουν συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν. Δημιουργούν αστάθεια, αυξάνουν το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος και διαιωνίζουν κύκλους έντασης, φυτεύοντας σπόρους αγανάκτησης που θα αντέξουν για χρόνια. Αυτό δεν είναι επίδειξη δύναμης, είναι σημάδι στρατηγικής σύγχυσης και αδυναμίας επίτευξης βιώσιμης λύσης.
Δεν είναι επίσης αλήθεια ότι η Αμερική έχει εισέλθει σε αυτήν την επιθετικότητα ως πληρεξούσιος για το Ισραήλ, επηρεασμένη και χειραγωγούμενη από αυτό το καθεστώς; Δεν είναι αλήθεια ότι το Ισραήλ, κατασκευάζοντας μια ιρανική απειλή, επιδιώκει να αποσπάσει την παγκόσμια προσοχή μακριά από τα εγκλήματά του προς τους Παλαιστινίους; Δεν είναι προφανές ότι το Ισραήλ στοχεύει τώρα να πολεμήσει το Ιράν, αξιοποιώντας μέχρι και τον τελευταίο Αμερικανό στρατιώτη και το τελευταίο δολάριο Αμερικανού φορολογουμένου – μετατοπίζοντας το βάρος των αυταπάτων του στο Ιράν, την περιοχή αυτή, και τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες στην επιδίωξη παράνομων συμφερόντων;
Είναι το «America First» πραγματικά μεταξύ των προτεραιοτήτων της κυβέρνησης των ΗΠΑ σήμερα;
Σας καλώ να κοιτάξετε πέρα από τον μηχανισμό της παραπληροφόρησης -αναπόσπαστο μέρος αυτής της επιθετικότητας- και αντ’ αυτού να μιλήσετε με εκείνους που έχουν επισκεφθεί το Ιράν.
Παρατηρήστε τους πολλούς επιτυχημένους Ιρανούς μετανάστες -με εκπαίδευση στο Ιράν- οι οποίοι τώρα διδάσκουν και διεξάγουν έρευνα στα πιο γνωστά πανεπιστήμια του κόσμου, ή συμβάλλουν στις πιο προηγμένες τεχνολογικές εταιρείες στη Δύση. Αυτές οι πραγματικότητες ευθυγραμμίζονται με τις στρεβλώσεις που σας λένε για το Ιράν και τους ανθρώπους του;
Σήμερα, ο κόσμος στέκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η συνέχιση στην πορεία της αντιπαράθεσης είναι πιο δαπανηρή και μάταιη από ποτέ. Η επιλογή μεταξύ αντιπαράθεσης και δέσμευσης είναι τόσο πραγματική όσο και επακόλουθη. Το αποτέλεσμα της θα διαμορφώσει το μέλλον για τις επόμενες γενιές.
Κατά τη διάρκεια της χιλιετούς, περήφανης Ιστορίας του, το Ιράν έχει απωθήσει και ξεπεράσει πολλούς επιτιθέμενους. Ό,τι απομένει από αυτούς είναι αμαυρωμένα ονόματα στην Ιστορία, ενώ το Ιράν αντέχει – ανθεκτικό, αξιοπρεπές και περήφανο».
Προς τον Αμερικανό πολίτη
Η επιστολή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Τεχεράνης να απευθυνθεί απευθείας στο κοινό των ΗΠΑ, παρακάμπτοντας τη διπλωματική ένταση των τελευταίων μηνών. Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία: η πρωτοβουλία δημοσιοποιείται ενώ η ένταση στη Μέση Ανατολή κορυφώνεται και λίγο πριν από σημαντικές τοποθετήσεις της αμερικανικής ηγεσίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το υπονοούμενο μήνυμα περί προθέσεων. Ο Πεζεσκιάν αφήνει να εννοηθεί ότι το Ιράν επιδιώκει ένα μέλλον που δεν θα βασίζεται στη σύγκρουση, αλλά σε έναν πιο ισορροπημένο διάλογο, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναγνωριστούν οι δικές του θέσεις και εμπειρίες.
Η επιστολή, χωρίς να περιλαμβάνει συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής, λειτουργεί κυρίως ως πολιτικό και επικοινωνιακό εργαλείο: επιχειρεί να αμφισβητήσει ευθέως κυρίαρχες δυτικές απόψεις και να δημιουργήσει χώρο για μια διαφορετική ανάγνωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
