Σαφές μήνυμα προς το Πεκίνο απευθύνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ΔΝΤ, προειδοποιώντας ότι το υφιστάμενο αναπτυξιακό μοντέλο της Κίνας προκαλεί στρεβλώσεις στο εσωτερικό και αρνητικές επιπτώσεις στο εξωτερικό.
Στην ετήσια αξιολόγηση της κινεζικής οικονομίας (Article IV), το ΔΝΤ καλεί σε στρατηγική στροφή προς ένα μοντέλο ανάπτυξης με επίκεντρο την εγχώρια κατανάλωση, περιορίζοντας την εξάρτηση από τις εξαγωγές και τις κρατικές βιομηχανικές επιδοτήσεις.
Οι επισημάνσεις έρχονται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, λίγο πριν την ετήσια σύνοδο του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου, όπου θα καθοριστούν οι οικονομικοί στόχοι για το 2026. Το διακύβευμα δεν αφορά μόνο τη βιωσιμότητα της κινεζικής οικονομίας, αλλά και τη σταθερότητα της παγκόσμιας ισορροπίας.
ΔΝΤ: Κριτική στο κινεζικό μοντέλο και κάλεσμα για στροφή στην κατανάλωση
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, το ΔΝΤ άσκησε δριμεία κριτική στις οικονομικές πολιτικές της Κίνας, υποστηρίζοντας ότι προκαλούν σπατάλη πόρων στο εσωτερικό και «αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις» στους εμπορικούς της εταίρους. Στην ανακοίνωση του Εκτελεστικού Συμβουλίου, που δημοσιεύθηκε παράλληλα με την ετήσια αξιολόγηση της κινεζικής οικονομίας, τονίζεται ότι «η μετάβαση σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με γνώμονα την κατανάλωση θα πρέπει να αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα».
Στην έκθεση, τα στελέχη του ΔΝΤ υπογραμμίζουν το μεγάλο πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της Κίνας, το οποίο —όπως αναφέρουν— δημιουργεί «αρνητικές διαχυτικές επιπτώσεις στους εμπορικούς εταίρους». Μέρος της υπεραπόδοσης των εξαγωγών αποδίδεται στην «πραγματική υποτίμηση του ρενμίνμπι», δηλαδή στην αποδυνάμωση του κινεζικού νομίσματος σε όρους σταθμισμένους ως προς το εμπόριο και προσαρμοσμένους στον πληθωρισμό.
Η ετήσια έκθεση του ΔΝΤ χρησιμοποιεί τον όρο «εξωτερικές ανισορροπίες» περισσότερες από δέκα φορές — σε αντίθεση με την έκδοση του 2024 όπου δεν υπήρχε σχετική αναφορά. Το Ταμείο εκτιμά ότι το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της Κίνας ανήλθε στο 3,3% του ΑΕΠ πέρυσι, υπερδιπλάσιο από την πρόβλεψη 1,5% που είχε διατυπωθεί στην προηγούμενη έκθεση.
Με βάση προκαταρκτικά στοιχεία, το πλεόνασμα φέρεται να έφθασε ακόμη και το 3,7% του ΑΕΠ, τροφοδοτούμενο από ρεκόρ πλεονάσματος 1,2 τρισ. δολαρίων στο ισοζύγιο αγαθών. Οικονομολόγοι της Goldman Sachs έχουν εκτιμήσει ότι το πλεόνασμα της Κίνας θα μπορούσε να αγγίξει σχεδόν το 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ μέσα σε τρία χρόνια — το μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί ιστορικά από οποιαδήποτε χώρα.
Το ΔΝΤ προβλέπει σταδιακή υποχώρηση του πλεονάσματος στο 2,2% του ΑΕΠ έως το 2030, ποσοστό ωστόσο σημαντικά υψηλότερο από το «κανονικό» επίπεδο που εκτιμάται στο 0,9%.
ΗΠΑ και Κίνα ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων © Χ.com
ΔΝΤ: Υποτίμηση νομίσματος και στρεβλώσεις πολιτικής
Το Ταμείο εκτιμά ότι το γιουάν είναι υποτιμημένο κατά περίπου 16%, με εύρος εκτίμησης από 12,1% έως 20,7%. Η ασθενέστερη συναλλαγματική ισοτιμία, σε συνδυασμό με την υποτονική εγχώρια ζήτηση, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των κινεζικών εξαγωγών ενώ οι εισαγωγές παραμένουν περιορισμένες.
Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ κάλεσε σε «μεγαλύτερη ευελιξία της συναλλαγματικής ισοτιμίας». Ο εκπρόσωπος της Κίνας στο Ταμείο, Ζενγκσίν Ζανγκ, αντέτεινε ότι η νομισματική πολιτική του Πεκίνου είναι «σαφής και συνεπής» και ότι οι δυνάμεις της αγοράς διαδραματίζουν «αποφασιστικό ρόλο».
Παράλληλα, το ΔΝΤ υπολόγισε ότι το δημοσιονομικό κόστος των κρατικών παρεμβάσεων σε στρατηγικούς κλάδους ανήλθε περίπου στο 4% του ΑΕΠ το 2023. Για λόγους σύγκρισης, σημειώνεται ότι οι κρατικές ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2022 αντιστοιχούσαν περίπου στο 1,5% του ΑΕΠ. Τα στελέχη του Ταμείου εκτιμούν ότι η μείωση «αδικαιολόγητων» βιομηχανικών πολιτικών κατά 2% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα θα ενίσχυε την παραγωγικότητα, θα περιόριζε τη λανθασμένη κατανομή πόρων και θα μείωνε το δημοσιονομικό βάρος.
Ανάπτυξη, αποπληθωρισμός και δημόσιο χρέος: Οι προειδοποιήσεις του ΔΝΤ
Παρά την επίτευξη ρυθμού ανάπτυξης 5% το 2025 —σύμφωνα με τον επίσημο στόχο του Πεκίνου— το ΔΝΤ προβλέπει επιβράδυνση στο 4,5% φέτος. Πολλοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο στόχος για το 2026 θα κινηθεί μεταξύ 4,5% και 5%.
Σχεδόν το ένα τρίτο της περσινής ανάπτυξης προήλθε από τις καθαρές εξαγωγές, γεγονός που, κατά το Ταμείο, εγείρει ανησυχίες υπερπαραγωγικής ικανότητας και ενδέχεται να προκαλέσει εμπορικά αντίμετρα από εταίρους, θέτοντας σε κίνδυνο τις κινεζικές εξαγωγές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αποπληθωριστικές πιέσεις, με τον όρο «αποπληθωρισμός» να εμφανίζεται περισσότερες από 60 φορές στην έκθεση. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι πιέσεις αυτές συνδέονται εν μέρει με την παρατεταμένη κρίση στον κλάδο ακινήτων και με τη χαμηλή ζήτηση, ενώ το υψηλό χρέος των τοπικών κυβερνήσεων περιορίζει τη δυνατότητά τους να στηρίξουν την οικονομική δραστηριότητα.
Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι ανήλθε σχεδόν στο 127% του ΑΕΠ το 2025, αυξημένο κατά περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω άνοδος άνω του 135%, με συνεχιζόμενη αυξητική πορεία έως το 2034.
Το κεντρικό μήνυμα του ΔΝΤ είναι σαφές: απαιτείται βαθιά μεταρρύθμιση του αναπτυξιακού προτύπου, με συνδυασμό επεκτατικής μακροοικονομικής πολιτικής και διαρθρωτικών αλλαγών, ώστε η Κίνα να περιορίσει τις εσωτερικές ανισορροπίες και να μειώσει τις διεθνείς τριβές.
