Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η δημιουργία της λεγόμενης «ομάδας των 6» (E6) σηματοδοτεί μια σημαντική πρωτοβουλία των μεγαλύτερων οικονομιών για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές και την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών προκλήσεων που θέτουν οι ΗΠΑ και η Κίνα.
Όπως αναφέρει το Politico, η πρωτοβουλία αυτή γεννήθηκε από την ανάγκη να ξεπεραστούν πολιτικά αδιέξοδα που έχουν παρεμποδίσει την ανάπτυξη ενιαίου χρηματοπιστωτικού πλαισίου τύπου ΗΠΑ την τελευταία δεκαετία.
Η ομάδα E6, που περιλαμβάνει Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Ισπανία και Πολωνία, φιλοδοξεί να δώσει στους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα εργαλείο συντονισμού και καινοτομίας, ανοίγοντας δρόμους για αποφάσεις σε κρίσιμους τομείς όπως οι στρατηγικές πρώτες ύλες και η ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας του ευρώ.
Ο Ισπανός υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο αποκάλυψε στο Politico ότι οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία αποτέλεσαν «στιγμή αποκάλυψης» για τις έξι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Στόχοι και στρατηγική της «ομάδας των 6»
Χωρίς άμεση δράση, οι έξι χώρες φοβούνται ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν θα μπορέσει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα, ενώ παράλληλα θα πιεστεί περισσότερο σε έναν ολοένα και πιο σκληρό γεωπολιτικό κόσμο. Σύμφωνα με τον Κάρλος Κουέρπο, ο στόχος είναι να φέρουν «πολιτικά δύσκολες συζητήσεις στο τραπέζι, ώστε να απελευθερωθούν φακέλοι που μέχρι τώρα ήταν κλειδωμένοι».
Η πρωτοβουλία επιδιώκει επίσης να ενισχύσει τον συντονισμό των έξι χωρών πριν από τις συναντήσεις της Ομάδας των Επτά (G7), καλύπτοντας στρατηγικά θέματα όπως η εξασφάλιση πρόσβασης σε κρίσιμες σπάνιες πρώτες ύλες, μετά από την απειλή της Κίνας να περιορίσει τις εξαγωγές, σημειώνει το Politico.
Βέβαια, στη ρίζα της δεν πρόκειται για μια καινούργια ιδέα. Στην πράξη η ΕΕ έχει αποδείξει ότι ομαδοποιήσεις υπήρχαν πάντα στο εσωτερικό της, από το οικονομικό και το χρηματοπιστωτικό πεδίο μέχρι το μεταναστευτικό. Ωστόσο, δεν εμπόδισαν την ΕΕ να λειτουργήσει με δύο ή τρεις ταχύτητες, παραμένοντας ταυτόχρονα η «Ενωμένη Ευρώπη των 27».
Το χάσμα και η αντιπαράθεση των χωρών του λεγόμενου πλούσιου Βορρά με τον φτωχό Νότο ήταν το μόνιμο μοτίβο στις κινήσεις της ΕΕ, με αποκορύφωμα τις πολιτικές που διαμορφώθηκαν στο πεδίο της οικονομίας και των τραπεζών την περίοδο της «κρίσης του ευρώ» και της λεγόμενης «ελληνικής τραγωδίας».
Τώρα η κυβέρνηση Τραμπ φέρνει νέα δεδομένα, με μια ανοιχτή αντιπαράθεση απέναντι στην ΕΕ, χωρίς φύλλα συκής. Η πολιτική Τραμπ δεν στοχεύει μόνο στο εμπορικό και οικονομικό πεδίο (με αιχμή τους δασμούς και την πολιτική προστατευρισμού) ώστε να μειώσει το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα και να ενισχύσει την παραγωγή στις ΗΠΑ. Στοχεύει, παράλληλα, στην αποδυνάμωση των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενισχύοντας λαϊκιστικές δυνάμεις στην Ευρώπη.
Συνολικά, η προσέγγιση Τραμπ δεν αποτελεί μια απλή διαφωνία, αλλά μια στρατηγική που στοχεύει στην αναδιάρθρωση των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων με την Ευρώπη προς όφελος των ΗΠΑ, κάτι που η ΕΕ εκλαμβάνει ως άμεση πρόκληση για τα συμφέροντά της.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Πρώτα βήματα και προκλήσεις της «ομάδας των 6» και οι αντιδράσεις
Σε αυτό το πλαίσιο γεννήθηκε η «ομάδα των 6». Έχει συγκληθεί μόνο δύο φορές μέχρι στιγμής, αλλά σκοπεύει ήδη να παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις στους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την επόμενη Σύνοδο Κορυφής τον Μάρτιο.
Ωστόσο, κριτική ασκούν χώρες των λεγόμενων PIGS, χώρες του ευρω-νότου που βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα της ευρω-κρίσης πριν από μια 15ετία, όπως η Ιρλανδία και η Πορτογαλία.
Και οι δυο χώρες ανησυχούν ότι η πρωτοβουλία μπορεί να οδηγήσει σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση δύο ταχυτήτων, όπου οι μεγαλύτερες χώρες θα παρακάμπτουν τις μικρότερες όταν διαφωνούν με την ατζέντα της E6, ιδιαίτερα στον τομέα της εποπτείας των μεγαλύτερων χρηματοπιστωτικών ομίλων της ΕΕ.
Η στάση της Αθήνας στο νέο σταυροδρόμι
Το ερώτημα είναι προς τα πού έχει αποφασίσει να κινηθεί η Αθήνα, μπροστά σε αυτό το εντελώς καινούργιο σταυροδρόμι.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει προτείνει ότι αν η λεγόμενη Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων δεν προχωρήσει έως τον Ιούνιο, τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να σχηματίσουν μικρότερες ομάδες και να προωθήσουν τη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση μέσω της «ενισχυμένης συνεργασίας».
Η Ελλάδα παρακολουθεί τις εξελίξεις στενά, καθώς οι αποφάσεις της «ομάδας των 6» (π.χ. για την Ένωση Αποταμίευσεων και Επενδύσεων) επηρεάζουν άμεσα το Eurogroup και την ευρωζώνη.
Στο συγκεκριμένο ζήτημα έχει τοποθετηθεί και ο νέος πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας Κυριάκος Πιερρακάκης μιλώντας την Τρίτη στην ανοιχτή συνεδρίαση του Συμβουλίου των Υπουργών της ΕΕ (Ecofin):
«Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι το νούμερο ένα θέμα πολιτικής που συζητείται σε όλη την Ευρώπη τους τελευταίους μήνες. Εάν επιτευχθεί, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη πολιτική νίκη μιας γενιάς. Το ζήτημα είναι ότι είναι αρκετά δύσκολο να επικοινωνηθεί και να εξηγηθεί ευρέως, επειδή αναλύεται σε μια σειρά από πολύ τεχνικά ζητήματα».
Η σπίθα που πυροδότησε την «ομάδα των 6»
Η ιδέα της «ομάδας των 6» προέκυψε κατά τη διάρκεια ενός υπουργικού πρωινού στις Βρυξέλλες, με καφέ και κρουασάν, όταν η απογοήτευση του Κάρλος Κουέρπο για την αδράνεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έφτασε στο αποκορύφωμά της, λέει το Politico, τότε με την εμμονή Τραμπ για τη Γροιλανδία, με αποκορύφωμα τις ημέρες του Νταβός.
Οι απαιτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη απόκτηση της Γροιλανδίας, αμέσως μετά την απομάκρυνση του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, είχαν αναστατώσει το ΝΑΤΟ, αλλά δεν είχαν ενταχθεί στην ημερήσια διάταξη του Ecofin.
Το ξέσπασμα του Κουέρπο ήρθε ακριβώς τη στιγμή που οι υπουργοί Οικονομικών της Γαλλίας και της Γερμανίας είχαν συγκεντρωθεί για να βγάλουν τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη στασιμότητα, οδηγώντας στη γρήγορη σύγκληση της «ομάδας των 6».
Επόμενα βήματα και ο διεθνής αντίκτυπος
Η επόμενη συνάντηση της E6, στις 9 Μαρτίου, θα επικεντρωθεί στην προώθηση επενδύσεων στην άμυνα και στην ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας του ευρώ. Παρά τη θετική δυναμική, η υποδοχή εκτός της ομάδας είναι μικτή. Κάποιοι πιστεύουν ότι η «ομάδα των 6» μπορεί να φέρει ουσιαστικές αλλαγές, ενώ άλλοι φοβούνται ότι οι φωνές τους θα πνιγούν στην προσπάθεια για ταχεία πρόοδο.
Ο Κουέρπο καλεί τα υπόλοιπα κράτη να συμμετάσχουν σε άλλα φόρουμ, όπως το «Competitiveness Lab», προωθώντας κοινές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών.
Όπως σημειώνει ο Κουέρπο: «Δεν υπάρχουν κόκκινες γραμμές στις συζητήσεις εντός αυτής της ομάδας. Πιστεύω ότι αυτό πρέπει να λειτουργήσει προς όφελος όλων».
Το ερώτημα είναι πώς θα κινηθεί στη νέα φάση, μετά και τη ρήση Ντράγκι, ότι η «παλιά» Ενωμένη Ευρώπη δεν ανταποκρίνεται πλέον στο νέο περιβάλλον.
